Qərbdə əhalinin qaçış dövrü başlayır: Rusiyanın işğalı...

Avropa Birliyi və Rusiya arasında mövcud qarşıdurma artıq yeni və daha təhlükəli mərhələ keçid etməyə başlayıb... Kreml isə bu hərbi-siyasi gərginliyi kollektiv Qərbin Rusiyaya qarşı planlaşdırdığı “qaçılmaz müharibə” təhlükəsi kimi təqdim edir...

Avro-Atlantik məkanda son vaxtlar verilən mesajlar, qəbul edilən sensasion qərarlar və artan sosial narazılıqlar bir daha onu göstərir ki, Ukrayna savaşı yalnız regional qarşıdurma deyil. Ölkə.Az "Yeni Müsavat"a istinadən xəbər verir ki, bu savaş artıq Avropa qitəsinin də gələcək təhlükəsizlik arxitekturasını təyin edəcək əsas hərbi-siyasi faktora çevrilib. Avropa Birliyindən NATO-ya, Berlin küçələrindən Kremlin diplomatiya mərkəzinə qədər uzanan bu proseslər kollektiv Qərbin Rusiyaya qarşı hərbi-siyasi strategiyasının getdikcə sərtləşdiyini və daha sistemli xarakter aldığını göstərir.

Onu da qeyd etmək lazımdır ki, hazırda Avropa Birliyinin əsas prioritet hədəfləri sırasında Rusiyanın hərbi büdcəsinin məhdudlaşdırılmasına nail olunması artıq ön planda yer alır. Avropa Birliyi diplomatiyasının rəhbəri Kaya Kallasın bu barədə açıqlaması Brüsselin artıq sadəcə, Ukraynada atəşkəs axtarmadığını, həm də Rusiyanın gələcək hərbi potensialını struktur olaraq, nəzarətə almağa çalışdığını göstərir. Onun sözlərinə görə, Rusiyanın öz dövlət büdcəsinin 35-40 faizini məhz müdafiə xərclərinə yönəltməsi qətiyyən təsadüfi deyil. Və belə intensiv militarizasiya yaxın gələcəkdə yeni hərbi münaqişələrin ilkin əlamətidir.

Maraqlıdır ki, Kaya Kallas bu arqumentə əsaslanaraq, Rusiya ordusunun sayına və hərbi xərclərinə məhdudiyyətlərin məhz mümkün sülh razılaşmasına daxil edilməsi ilə bağlı təklif irəli sürüb. Bu təklif əslində, faktiki olaraq, məhz post-müharibə dövrü üçün Avropanın yeni təhlükəsizlik arxitekturasını formalaşdırmağa yönəlmiş hədəfdir. Və belə yanaşma Rusiyanın uzunmüddətli period üçün hərbi gücünü azaltmağı hədəfləyən strategiyanın tərkib hissəsi kimi görünür.

Ancaq Rusiya siyasi dairələri isə Avropa Birliyinin diplomatiya rəhbərinin bu açıqlamasını açıq düşmənçilik mövqeyi kimi qəbul edir. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi təmsilçisi Mariya Zaxarovanın Kaya Kallas haqqında sərt ifadələr işlətməkdən özünü saxlaya bilməyib. Və bu, Rusiya siyasi dairələrində Avropa Birliyinin indiki siyasi-diplomatik xəttini hərbi cəhətdən riskli, hətta təxribatçı fəaliyyət örnəyi hesab etdiyini göstərir.

Məsələ ondadır ki, Kreml Qərbdən verilən son açıqlamalara dayanaraq, Avropa Birliyi və NATO-nu Rusiyaya qarşı müharibəyə hazırlaşmaqda suçlayır. Belə ki, Avropa Birliyinin sərt mövqeyi Rusiyanın cavab reaksiyasını daha kəskinləşdirib. Rusiya xarici işlər nazirinin müavini Aleksandr Qruşko Avropa Birliyini birbaşa hərbi qarşıdurmaya hazırlaşmaqda ittiham edərək, bildirib ki, Qərb ölkələrinin bütün hərbi-siyasi, maliyyə-iqtisadi və logistik resursları məhz Rusiya ilə potensial silahlı toqquşmaya adaptasiya edilir.

Digər tərəfdən, Benilüks ölkələri boyunca səfərlərdə olan Rusiyanın Belçikadakı səfiri Denis Qonçar da NATO-nu “böyük müharibə"yə hazırlaşmaqda günahlandırıb. Rusiyanın siyasi-diplomatik dairələrinin ritorikasında belə sərt məzmun dəyişikliyi əsasən iki məqsədə xidmət edir. Kreml bir tərəfdən, Rusiyanın daxili auditoriyasında “Qərbin mühasirəsi” ilə bağlı ortaya atdığı narrativi gücləndirməyə çalışır. Digər tərəfdən isə Avropa ölkələrinin artan təhlükəsizlik xərclərini siyasi böhran kimi təqdim edərək, kollektiv Qərb düşərgəsində parçalanma görüntüsü yaratmaq istəyir.

Əslində, Kreml görüntü yaratmağa cəhd göstərməsə belə, Avropa ölkələrinin cəmiyyətlərində səfərbərlik böhranının olduğu və dərinləşməkdə davam etdiyi inkarolunmaz reallıqdır. Belə ki, Qərb ölkələrinin Rusiyanın hərbi təhdidlərinə cavab olaraq, öz ordularını gücləndirmək cəhdləri onsuz da daxili sosial-iqtisadi gərginlik yaradır. Hər halda, Almaniyada qəbul edilən yeni hərbi çağırış qanunu gənclərin kəskin narazılığı ilə müşayiət olundu. 18 yaşlıların tibbi müayinədən keçməsi, zərurət yaranarsa, püşkatma yolu ilə hərbi xidmətə çağırılması və könüllülər üçün 2600 avro maaş vədi cəmiyyətdə güclü müqavimətlə qarşılandı.

Məsələ ondadır ki, alman gənclərin “dövlət üçün ölmək niyyətində deyilik”, “lazım olsa, ölkədən gedəcəyik” məzmunlu etirazları Avropa ölkələrində yeni reallığı göstərir. Belə ki, "qoca qitə"də gənc nəslin müharibə istəksizliyi kollektiv Qərbin müdafiə planlarının ən zəif həlqəsi hesab olunur. Çünki bu tendensiya yalnız Almaniyaya deyil, bir sıra digər Avropa ölkələrinə də aiddir. Bu isə kollektiv Qərbin Rusiyayla uzunmüddətli hərbi rəqabət aparmaq üçün lazımi səviyyədə insan resurslarına və sosial-ictimai konsensusa malik olmadığını göstərən təhlükəli məqamdır.

Ona görə də, bütün bunlardan narahat olan NATO-da yeni prioritet müəyyən edilib. Ən əsası isə bu prioritet hədəflərin reallaşmasında üzv dövlətlərin müdafiə sənayesinin gücü ön plana çəkilir və Türkiyə nümunəsi örnək göstərilir. Belə ki, NATO-nun baş katibi Mark Ruttenin Türkiyəni “müdafiə sənayesi gücünün nümunəsi” kimi digər üzv dövlətlərə təqdim etməsi bu hərbi-siyasi alyans daxilində diqqətçəkən siyasi-ideoloji dəyişiklikdir. Çünki Mark Ruttenin fikrincə, Rusiyanın sürətli hərbi istehsalına cavab verməyin yeganə effektiv yolu orduda əsgər sayını artırmaq yox, məhz hərbi sənaye gücünü genişləndirməkdir.

Bu baxımdan, Mark Rutte hesab edir ki, Türkiyənin 3 mindən çox şirkəti əhatə edən hərbi müdafiə sənaye sistemi NATO üçün effektiv model kimi görünür. Çünki Avropa Birliyi ölkələri bu sahə üzrə hələ də daxili bürokratik maneələr və istehsal gecikmələri ilə mübarizə aparır. NATO baş katibi Mark Rutte həm də ABŞ-ın Ukraynaya yardımı dayandıra biləcəyi ilə bağlı ssenarini rədd edib. O, bildirib ki, PURL proqramı çərçivəsində artıq milyardlarla dollarlıq silah-sursat tədarük olunub və bu prosesin davamı da planlaşdırılır. Və bəzi ehtimallara görə, Mark Ruttenin bu sözləri daha çox NATO daxilində “ABŞ-ın geri çəkilməsi” ilə bağlı narahatlıqları yumşaltmağa hesablanıb.

Göründüyü kimi, Avropa Birliyi-Rusiya qarşıdurmasında artıq yeni və daha təhlükəli mərhələ artıq başlayıb. Hər halda, son baş verənlər onu göstərir ki, Avropa Birliyi və NATO Rusiyanın yalnız indi deyil, ümumiyyətlə, gələcək onilliklərdə hərbi güc toplamasının qarşısını vaxtında almağa yönəlmiş strateji hədəf üzrə fəaliyyətə üstünlük verir. Kreml isə Qərbin bu strategiyasını Rusiyaya qarşı çoxvektorlu təhdid kimi qəbul edir. Və bu hərbi-siyasi qarşıdurmanı kollektiv Qərbin planlaşdırdığı “qaçılmaz müharibə” təhlükəsi kimi çərçivələyir.

Buna paralel olaraq, Avropa ölkələrinin cəmiyyətlərində hərbi səfərbərlik narazılığı artıq indidən artmaqdadır, müdafiə sənayesinin gücləndirilməsi isə olduqca ləng getməkdədir. Belə bir situasiya isə indiki qarşıdurmanı daha qeyri-müəyyən və olduqca təhlükəli edir. Nəticə etibarilə, Ukrayna savaşı ətrafında baş verənlər artıq region səviyyəli proseslər deyil.

Belə ki, bu proses tədricən kollektiv Qərbin gələcək təhlükəsizlik arxitekturasını, Rusiyanın isə özünütəsdiq modelini təyin edəcək böyük geopolitik qarşıdurmanın mərkəzi xəttinə çevrilməyə başlayıb. Qərb siyasi dairələri narahatdırlar ki, əgər, indiki situasiya eynilə davam edərsə, Kreml də Ukrayna savaşından öz diqtə etdiyi şərtlərlə çıxarsa, onda Rusiya bir neçə il ərzində öz hərbi potensialını bərpa edərək, Avropanın böyük bir hissəsini işğal etmək imkanları qazana bilər.