Məktəbdə elektron siqaret: problem təkcə tüstü deyil

Yeni dərs ilinin ilk günündə məktəb sinfində elektron siqaret çəkən və bunu canlı yayımlayan şagirdlərin görüntüləri yayıldı. Hadisə sosial şəbəkələrdə müzakirəyə səbəb oldu. Rəsmi məlumata görə, görüntülərdəki şagirdlərin 264 nömrəli məktəbin XI sinif şagirdləri olduğu və məsələ ilə bağlı araşdırma aparıldığı bildirilib.

Amma məncə, bu hadisəyə yalnız “məktəbdə elektron siqaret çəkiblər” deyib keçmək olmaz.

Çünki burada iki ayrı problem var.

Birincisi, məktəbdə elektron siqaret istifadəsi.

İkincisi və bəlkə də, daha düşündürücüsü isə bunun canlı yayımlanmasıdır.

Əgər uşaq səhv etdiyini gizlətməyə çalışmır, əksinə, telefonunu çıxarıb kameranı açır və etdiyi hərəkəti başqalarına göstərmək istəyirsə, deməli, burada artıq sadəcə qayda pozuntusundan söhbət getmir. Burada sosial media davranışı, diqqət qazanmaq istəyi, həmyaşıdların təsiri və “nə qədər çox baxış, o qədər çox dəyər” düşüncəsi də var.

Bu uşaqları linç etmək isə problemin həlli deyil.

Çünki bir şagirdi ictimai şəkildə alçaltmaq çox asandır. Onun davranışının səbəbini anlamaq isə daha çətindir.

Məktəb uşağa yalnız “bunu etmək olmaz” deməklə kifayətlənməməlidir. Uşaq bilməlidir ki, elektron siqaret niyə təhlükəlidir, sosial şəbəkədə özünü nümayiş etdirməyin hansı nəticələri ola bilər və ən əsası, populyar olmaq üçün hər şeyi kameraya çəkmək məcburiyyətində deyil.

Burada valideynin də məsuliyyəti var. Telefon uşağın əlindədirsə, valideyn onun hansı platformalarda olduğunu, hansı məzmunu izlədiyini, kimlərdən təsirləndiyini müəyyən qədər bilməlidir. Amma bütün məsuliyyəti valideynin üzərinə atmaq da düzgün deyil. Çünki uşaq gününün böyük hissəsini məktəbdə keçirir.

Məktəbin işi isə yalnız dərs keçmək deyil. Məktəb həm də davranış formalaşdıran mühitdir.

Ona görə belə hadisələrdən sonra yalnız cəza haqqında danışmaq mənə doğru görünmür. Əlbəttə, qayda pozuntusunun nəticəsi olmalıdır. Amma cəza problemin özünü aradan qaldırmır. Uşağa “sən səhv etdin” deməklə yanaşı, “niyə bunu etdin?” sualını da vermək lazımdır.

Bəlkə diqqət çəkmək istəyib. Bəlkə dostlarının təsiri altında olub. Bəlkə bunun ciddi bir problem olduğunu düşünməyib. Bəlkə də sosial şəbəkələrdə gördüyü davranışı real həyatın bir hissəsi kimi qəbul edib.

Səbəb nə olursa olsun, məktəbin psixoloqu, sinif rəhbəri, valideyn və uşaq arasında söhbət aparılmadan yalnız cəza vermək problemin kökünə toxunmur.

Mənim üçün bu hadisənin ən düşündürücü tərəfi elektron siqaretin özü qədər kameranın qarşısında edilən hərəkətdir.

Çünki elektron siqaret bir anda əldən çıxa bilər. Amma internetə düşən görüntü uzun müddət insanın arxasınca gedə bilər.

Bu gün bir məktəbli üçün əyləncə kimi görünən görüntü sabah onun haqqında formalaşan təsəvvürə çevrilə bilər.

Ona görə uşaqlara sadəcə “elektron siqaret çəkməyin” demək kifayət deyil.

Onlara həm də deməliyik:

Hər baxış dəyər deyil. Hər viral video uğur deyil. Və hər gördüyünü təkrarlamaq azadlıq deyil.

Məktəbin məqsədi uşaqları qorxutmaq yox, onlara seçimlərinin nəticəsini anlamağı öyrətməkdir.

Çünki məktəbdə ən vacib dərslərdən biri dərslikdə yazılmır: insanın öz davranışına görə məsuliyyət daşıması.

Və bəlkə də, bu hadisədən çıxarmalı olduğumuz ən böyük nəticə budur ki, uşaqları kameradan uzaqlaşdırmaq yox, kamera qarşısında necə davranmağı öyrətmək lazımdır.

Elmar

Gununsesi.info