Mövcud vəziyyət və perspektivlər

Azərbaycan Respublikasının xarici siyasət kursunda milli maraqların qorunması ilə yanaşı, beynəlxalq hüququn təməl prinsiplərinə sadiqlik mühüm yer tutur. Bu kontekstdə, Azərbaycan və Ukrayna arasında mövcud olan münasibətlər həm tarixi köklərə, həm də müasir dövrün tələblərinə cavab verən strateji tərəfdaşlıq xarakteri daşıyır. Ali səviyyədə qurulmuş fəal siyasi dialoq iqtisadi, ticarət və humanitar sahələrdə əməkdaşlığın dərinləşməsinə birbaşa təkan verir.

İki ölkə arasındakı münasibətlərin təməli 2008 və 2011-ci illərdə imzalanmış strateji tərəfdaşlıq sənədləri ilə möhkəmləndirilib. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, bu sənədlər ölkələrin ərazi bütövlüyü, suverenliyi və sərhədlərin toxunulmazlığı prinsiplərini birbaşa təsbit edir.

Azərbaycan və Ukrayna təkcə ikitərəfli formatda deyil, həm də beynəlxalq platformalarda (BMT, ATƏT, GUAM, QDİƏT) bir-birinə qarşılıqlı dəstək nümayiş etdirirlər. Xarici İşlər Nazirlikləri arası məsləhətləşmələr, parlamentlərarası dostluq qrupları və iqtisadi komissiyalar bu əlaqələrin institusional dayaqlarını təşkil edir.

Son illərdə Azərbaycan-Ukrayna münasibətlərində humanitar aspekt xüsusilə ön plana çıxmışdır. Rusiya-Ukrayna müharibəsinin başladığı ilk günlərdən etibarən Azərbaycan özünün humanitar missiyasını qətiyyətlə yerinə yetirir:

Enerji Dəstəyi: Ukraynanın enerji infrastrukturunun zərər görməsi fonunda Azərbaycan tərəfindən göndərilən elektrik generatorları xəstəxanaların və mülki obyektlərin fəaliyyəti üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir.

Uşaqların Reabilitasiyası: Müharibənin dəhşətlərindən əziyyət çəkən 500-dən artıq ukraynalı uşaq Azərbaycanda reabilitasiya proqramlarına cəlb olunub. Yaxın gələcəkdə bu proqramların tələbələri də əhatə etməsi nəzərdə tutulur.

Minatəmizləmə: Azərbaycan özünün təcrübəsinə əsaslanaraq, Ukraynaya minatəmizləmə avadanlıqları ilə dəstək göstərir.

Prezident Volodimir Zelenskinin Azərbaycana ünvanladığı təşəkkür dolu mesajlar bu dəstəyin Ukrayna xalqı tərəfindən yüksək qiymətləndirildiyinin bariz nümunəsidir.

Azərbaycanın xarici siyasətinin ən uğurlu tərəflərindən biri onun "heç bir aktorun əleyhinə olmayan" müstəqil kursudur. Ölkəmiz Ukrayna ilə strateji əlaqələrini inkişaf etdirərkən eyni zamanda Rusiya ilə də qarşılıqlı hörmətə dayanan münasibətlərini qoruyub saxlayır.

Münaqişədə hərbi komponentlərdən tamamilə uzaq duran rəsmi Bakı, hər iki tərəflə qurduğu konstruktiv münasibətlər sayəsində regionun diplomatik mərkəzi statusunu qazanmışdır. Bu mövqe Azərbaycanın gələcəkdə sülh danışıqları üçün etibarlı bir platforma rolunu oynamasına imkan yaradır.

Enerji sahəsində əməkdaşlıq münasibətlərin onurğa sütununu təşkil edir. SOCAR-ın Ukraynadakı geniş fəaliyyəti təkcə biznes maraqları deyil, həm də Ukraynanın yanacaq-enerji təhlükəsizliyinə verilən töhfədir. Gələcəkdə Ukraynanın yenidən qurulması prosesində Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirdiyi sürətli bərpa təcrübəsinin tətbiqi də gündəmdə olan vacib məsələlərdəndir.

 Azərbaycan-Ukrayna münasibətləri praqmatizm, qarşılıqlı etimad və beynəlxalq hüququn aliliyi üzərində qurulub. Bu əməkdaşlıq modeli göstərir ki, mürəkkəb geosiyasi şəraitdə belə milli maraqları qoruyaraq bəşəri dəyərlərə və sülhə xidmət etmək mümkündür.

Şamo Qasımov

Yeni Azərbaycan Partiyası Laçın rayon təşkilatının sədr müavini