Müasir Azərbaycanın memarı: tarixin lider sınağı və Heydər Əliyev dühası ŞƏRH

​ Tarixdə elə həlledici dönəmlər olur ki, bir millətin varlığı ilə yoxluğu arasındakı xətt tük qədər nazilir, cəmiyyətin gələcək taleyi bütövlükdə idarəolunmaz proseslərin axınına buraxılır. Belə məqamlarda xalqlar daxili sarsıntılardan, xarici təhdidlərdən və kütləvi ümidsizlikdən xilas olmaq üçün güclü siyasi iradəyə, böyük strateji təfəkkürə və polad kimi möhkəm xarakterə malik bir rəhbərə möhtac olurlar. 1990-cı illərin əvvəllərində müstəqilliyini yenicə bərpa etmiş Azərbaycan məhz belə bir amansız və tarixi sınaqla üz-üzə qalmışdı. Ölkə daxildən parçalanır, iqtisadiyyat tamamilə çökür, xarici təcavüz torpaqlarımızın itirilməsinə səbəb olur və ən dəhşətlisi, gənc dövlət bir siyasi subyekt kimi dünya xəritəsindən silinmək təhlükəsi yaşayırdı. Dövlət idarəçiliyinin iflic olduğu, qardaş qırğınının astanasına gəlindiyi həmin fırtınalı günlərdə cəmiyyətin hər bir təbəqəsindən eyni haray yüksəlirdi: ölkəni bu fəlakətdən çıxaracaq nüfuzlu bir siyasi liderə ehtiyac duyulurdu. Bu tarixi zərurət və xalqın sarsılmaz iradəsi, Azərbaycanın taleyini kökündən dəyişdirəcək dahi şəxsiyyəti Heydər Əliyevi yenidən siyasi arenaya gətirdi. Onun 1993-cü ildə hakimiyyətə qayıdışı sıradan bir rəhbər dəyişikliyi deyil, bir millətin özünüqoruma instinktinin, dirçəliş mərhələsinin və tarixi ədalətin təntənəsi idi.
​ 1993-cü il iyunun əvvəllərində ölkədə yaranmış geosiyasi və sosioloji vəziyyəti təsvir etmək üçün adi böhran kəlmələri çox aciz qalırdı. Gənc respublika vətəndaş müharibəsinin bir addımlığında idi. Belə bir milli fəlakət anında xalqın və dövlət rəhbərliyinin təkidli dəvətini qəbul edən Heydər Əliyev Naxçıvandan Bakıya gəldi. Onun paytaxta gəlişi sadəcə bir səfər deyil, Azərbaycanın xilasının ilk günü idi. Bakıya ayaq basdığı andan etibarən dahi lider, bütün riskləri öz üzərinə götürərək daxili sabitliyi təmin etmək üçün təcili addımlar atmağa başladı. Gəncəyə gedərək yerindəcə vəziyyətlə tanış oldu, gərginliyi yumşaltdı və qardaş qırğınının qarşısını aldı. Həqiqi liderlik keyfiyyəti məhz hamının geri çəkildiyi, qorxuya qapıldığı anda məsuliyyəti cəsarətlə çiyinlərə götürməklə ölçülür. Müdrik dövlət xadimi nümayiş etdirdiyi sarsılmaz qətiyyətlə qısa müddətdə qanunsuz silahlı dəstələri zərərsizləşdirdi, separatçılıq cəhdlərinin qarşısını aldı və ölkədə qanunun aliliyini bərpa etdi. Bu misilsiz xidmətlərin məntiqi nəticəsi olaraq, 15 iyun 1993-cü ildə Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçildi. Məhz bu tarixi gün 15 iyun Azərbaycan tarixinə Milli Qurtuluş Günü kimi həkk olundu və dövlətimizin tənəzzüldən inkişafa doğru dönüş nöqtəsinə çevrildi.
​ Daxili asayiş bərpa olunduqdan sonra Heydər Əliyev gənc respublikanın dövlətçilik institutlarının yenidən qurulması xəttini götürdü. Siyasi sistemin təhlükəsiz bünövrəsi üçün sivil və hüquqi addımların atılması zəruri idi və bu məqsədlə 1995-ci ildə müstəqil Azərbaycanın ilk fundamental Konstitusiyası ümumxalq səsverməsi ilə qəbul edildi. Bu sənəd ölkədə demokratik, dünyəvi və hüquqi dövlət quruculuğunun rəsmi hədəflərini müəyyənləşdirdi. Paralel olaraq, cəbhədəki nizamsız pərakəndəliyə son qoymaq məqsədilə peşəkar ordu quruculuğuna start verildi, Silahlı Qüvvələr vahid komandanlığa tabe etdirildi. Dövlətin onurğa sütunu sayılan bu islahatlar ölkədə çoxpartiyalı sistemin inkişafına, söz və mətbuat azadlığının təmin olunmasına geniş qapılar açdı. Ulu Öndərin siyasi fəlsəfəsinə görə, güclü dövlət ayrı-ayrı fərdlərin iradəsindən deyil, institutların və qanunların mükəmməlliyindən asılı olmalı idi. Məhz onun formalaşdırdığı bu möhkəm idarəetmə aparatı Azərbaycanı xaotik rejimdən çıxararaq regionun ən stabil və etibarlı ölkələrindən birinə çevirdi.
​ Lakin onun xalqı qarşısında göstərdiyi ən fundamental xidmətlərdən biri bəlkə də cəmiyyəti mənəvi cəhətdən vahid bir ailə halına gətirməsi oldu. Müxtəlif etnik və dini qrupların yaşadığı Azərbaycanda o, hamını ortaq bir milli ideya ətrafında birləşdirən "Azərbaycançılıq" məfkurəsini formalaşdırdı. Onun "Mən həmişə fəxr etmişəm, bu gün də fəxr edirəm ki, mən azərbaycanlıyam!" tezisi sadəcə emosional bir şüar deyil, hər bir vətəndaşın öz dövlətinə sahib çıxmasını, milli kimliyini uca tutmasını tələb edən rəsmi dövlət doktrinasına çevrildi. Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi mövqeyinin qorunması, milli-mənəvi dəyərlərin dirçəldilməsi onun fəaliyyətinin əsas qayəsini təşkil edirdi. O, milləti təkcə inzibati qaydada deyil, həm də mənəvi və ideoloji cəhətdən vahid bir yumruq halında birləşdirməyi bacardı.
​ Bu gün geriyə baxanda tam yəqinliklə demək olar ki, XX əsrin sonlarında Azərbaycan xalqının çəkdiyi o böyük lider həsrətinə və "nüfuzlu siyasi liderə ehtiyac duyulurdu" çağırışına tarixin verdiyi ən dolğun, ən möhtəşəm cavab Heydər Əliyev şəxsiyyəti oldu. İyunun 10-da Naxçıvandan başlayan o böyük qayıdış missiyası, iyunun 15-də hüquqi və siyasi qurtuluşa çevrilərək dövlətimizi xilas etdi. O, parçalanmaqda olan bir məmləkəti təhvil aldı, onu qorudu, möhkəmləndirdi və gələcək böyük zəfərlər üçün sarsılmaz bir platforma formalaşdırdı. Ulu Öndərin uzaqgörənliyi həm də ondan ibarət idi ki, o, özündən sonra bu siyasi kursu müasir dünyanın yeni çağırışlarına uyğun olaraq eyni qətiyyətlə davam etdirəcək güclü bir siyasi məktəb qoyub getdi. Bu gün Azərbaycanın qazandığı tarihi qələbələr, ərazi bütövlüyümüzün və suverenliyimizin tam bərpası, ölkəmizin beynəlxalq miqyasda qazandığı sarsılmaz nüfuz məhz Heydər Əliyevin vaxtilə atdığı o müdrik, cəsarətli və uzaqgörən addımların bəhrəsidir. Heydər Əliyev adı Azərbaycan dövlətinin onurğa sütunu, milli rəmzi və xalqın əbədi qürur mənbəyi kimi tarixin yaddaşına qızıl hərflərlə həkk olunmuşdur.
Asiman Babayev
YAP Şahbuz rayon təşkilatının məsləhətçisi