Icma.az
close
up
RU
Menu

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Müharibə, neft və güc: Neft dolları nizamı pozulur?

Müharibə, neft və güc: Neft dolları nizamı pozulur?

Cebheinfo portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

Müharibə Fars körfəzinə yayıldıqca, ilk sarsıntılar neft bazarlarında hiss olunur.

“Cebhinfo.az” xəbər verir ki, "Middle East Monitor" bu barədə yazır.  

Məlumata görə, daha dərin bir şok daha sonra, yəni qlobal maliyyə sisteminin təməlində baş verə bilər.

Məqalədə vurğulanır ki, təxminən beş onillikdir beynəlxalq pul-kredit sistemi incə, lakin son dərəcə güclü bir mexanizmə əsaslanır. Bu mexanizm ABŞ dollarının qlobal enerji ticarətində dominantlığıdır.

Professor Mazli Malik yazır:

"1970-ci illərin geosiyasi sarsıntıları nəticəsində formalaşan neft dolları sistemi Amerika maliyyə dominantlığını müasir qlobal iqtisadiyyatın mərkəzi sütununa çevirməyə kömək etdi".

Lakin professorun fikrincə, İranla bağlı uzunmüddətli münaqişə bu sistemə gözlənilməz bir yük yarada bilər.

"Dollar çökmək üzrə olduğu üçün yox,  amma Fars körfəzindəki geosiyasi qeyri-sabitlik beynəlxalq pul mənzərəsini artıq yenidən formalaşdıran tendensiyaları sürətləndirə bilər”. 

Məqalədə qeyd olunur ki, neft dolları qaydası 1971-ci ildə Bretton Vuds sisteminin çökməsindən sonra, ABŞ dolların qızıla çevrilməsini dayandırdıqda yaranıb.

Müəllif xatırladır ki, 1974-cü ildə Vaşinqton və Səudiyyə Ərəbistanı fundamental bir razılığa gəliblər: 

“Səudiyyə neftinin ixrac qiymətləri yalnız dollarla müəyyən ediləcək və krallığın artıq neft gəlirləri ABŞ maliyyə bazarlarına, xüsusən də Xəzinədarlıq qiymətli kağızlarına köçürüləcək. Digər neft ixracatçıları da tezliklə bunu izlədilər.

Bu razılaşma güclü maliyyə geribildirim dairəsi yaratdı. Dünyanın ən vacib əmtəəsi olan neft struktur olaraq dollara bağlı oldu. Enerji idxal edən ölkələr valyutaya davamlı qlobal tələbatı ödəmək üçün dollar ehtiyatlarına ehtiyac duyurdular". 

Professor Malik yazır ki, bu arada, neft ixrac edən ölkələr böyük miqdarda dollar artıqlığı topladılar və bu artıqlıqlar ABŞ banklarına və kapital bazarlarına geri axdı.

O qeyd edir ki, nəticələr çox böyük idi: 

"Beynəlxalq Valyuta Fondunun məlumatına görə, dollar bu gün də qlobal valyuta ehtiyatlarının təxminən 58%-ni təşkil edir, qlobal neft əməliyyatlarının böyük əksəriyyəti isə ABŞ dolları ilə ifadə olunur".

Professor, həmçinin iqtisadi tarixçi Barri Eyçenqrindən də sitat gətirib. O, dolların dominantlığının təkcə Amerikanın iqtisadi gücünə deyil, həm də ABŞ maliyyə bazarlarındakı yüksək likvidliyə və institusional etibara əsaslandığını iddia edir.

Lakin pul sistemləri nadir hallarda təkbaşına yaşayır. Siyasi iqtisadçı Robert Gilpinin iddia etdiyi kimi, beynəlxalq iqtisadi sifarişlər nəticə etibarilə əsas güc strukturlarını əks etdirir: 

“Valyuta dominantlığı adətən geosiyasi liderliyə uyğundur. Britaniya funt- sterlinqi Britaniya İmperiyasının çiçəklənmə dövründə qlobal maliyyənin dayağı idi. Dollar bu rolu ABŞ İkinci Dünya müharibəsindən dünyanın dominant iqtisadi və hərbi gücü kimi çıxdıqdan sonra öz üzərinə götürdü”.

Beləliklə, neft dolları sistemi bir-biri ilə əlaqəli üç sütun üzərində dayanır: Fars körfəzində sabit enerji istehsalı, dollarla ifadə olunan neft ticarətinin dominantlığı və ABŞ-nin regionda dəstəklədiyi daha geniş təhlükəsizlik arxitekturası.

"İranı əhatə edən böyük bir regional müharibə hər üçünü təhdid edir", - deyə müəllif vurğulayır.

Xəzər
“Cebheinfo.az”

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:125
embedMənbə:https://cebheinfo.az
archiveBu xəbər 15 Mart 2026 13:43 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see280

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see277

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see262

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see256

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see248

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see240

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see237

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see232

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see231

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see231

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see224

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see220

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see217

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see217

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see214

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see206

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see203

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see198

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see196

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see192
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri