Icma.az
close
up
RU
Müsəlman alimlərin başqalarına aid edilmiş elmi kəşfləri... ARAŞDIRMA

Müsəlman alimlərin başqalarına aid edilmiş elmi kəşfləri... ARAŞDIRMA

Icma.az xəbər verir, Moderator.az saytına əsaslanaraq.

“İslam bilik axtarışına xüsusilə hörmətlə yanaşır. Quranda Uca Allah bilənləri bəyənərək və... təriflə xatırlayır: "De “Heç bilənlərlə bilməyənlər (alimlə cahil) eyni ola bilərmi?!..”

Orta əsrlərdə elmindən, ədəbiyyatından, incəsənətindən bütün dünyanın, o cümlədən Avropanın bəhrələndiyi İslam dümyası son son 3-4 əsrdə tamamilə tənəzzülə uğramış və bu gün kiçik istisnalarla avtoritar, diktatura, monarxiya rejimləriinin idarə etdiyi yoxsulluq, cahillik, savadsızlıq  məkanlarına çevrilmişdir. Bundan yararlanan düşmən güclər müsəlman ölkələrində öz siyasi, geo-siyasi, geo-iqtisadi məqsədlərinə xidmət edən böyük terror qruplaşmaları da yaradaraq artıq on illərdir ki, “islam”, “müsəlman” adlarını eşidən digər din, inanc mənsublarında “terrorçu” assosiasiyası yaranmasına nail olublar. Bəs bunun səbəbi nədir? Zənnimizcə, bunun əsas səbəbi odur ki, həmin İntibah dövründən sonra biz müsəlmanlar Allahın Qurani-Kərimdə(“Əl-Ələq”, 1) verdiyi “Oxu!”(yəni bilgilən, elm öyrən) əmrinin unudub əsas gücümüzü, enerjimizi alverə, ticarətə yönəltdik...

Nəticədə vaxtilə müsəlman alimlərin etdiyi elmi kəşf və ixtiralar Qərb alimlərinin adına çıxılmağa başlandı...

Moderator.az bu mövzularla maraqlanan dəyərli oxucularımız üçün tanınmış psixoloq-məsləhətçi, transaksiya təhlili istiqamətində təlimçi (şəxsi inkişaf təlimlərinin rəhbəri), Almatı Transaksiya Analizi Assosiasiyasının üzvü Asya Qagiyevanın “Müsəlmanların başqalarına aid edilmiş elmi kəşfləri” başlıqlı növbəti  araşdırma yazısının tərcüməsini təqdim edir:

“İslam bilik axtarışına xüsusilə hörmətlə yanaşır. Quranda Uca Allah bilənləri bəyənərək və... təriflə xatırlayır: 

"De “Heç bilənlərlə bilməyənlər (alimlə cahil) eyni ola bilərmi?! (Allahın ayələrindən, dəlillərindən) yalnız ağıl sahibləri ibrət alar!” (“Zumər” (“İzdiham”), surəsi, 9-cu ayə). 

Bu dəyərlərə əməl edərək müsəlmanlar özlərini görkəmli tədqiqatçılar, müxtəlif sahələrdə mütəxəssis və elm adamları kimi fərqləndirdilər. Lakin onların bəzi kəşfləri və ixtiraları təsadüf və ya anlaşılmazlıq nəticəsində tamamilə fərqli insanlara aid edildi. Amerikanın kəşfinin  Ameriqo Vespuççi adlı dənizçinin (qitə onun adını daşıyır) həyatı və töhfəsi nəzərə alınmadan Kolumba aid edilməsi kimi... 

Gəlin bu “tarixi səhvlərdən” bəzilərini xatırlayaq:

Kompas...

Kompasın 1302-ci ildə Amalfi şəhərindən olan italyan Flavio Coyya tərəfindən icad edildiyi hesab olunur. Lakin 854-cü ilə aid olan məlumatlara görə, ərəb dənizçilərinin uzun səyahətlərə özləri ilə birlikdə kompaslar apardıqlarını az adam xatırlayır. Cabir ibn Hayyan kompasla 8-ci əsrdə təcrübələr aparmışdır ki, bu da dövrün tarixi qeydlərində öz əksini tapmış və qeydə alınmışdır. Kompasın Amalfidən olan bir italyan alimə aid edilməsi Amalfinin ərəblərlə ticarət edən ilk dəniz şəhərlərindən biri olması ilə əlaqələndirilə bilər və bu qarşılıqlı əlaqə sayəsində italyanların bu ixtiranı mənimsəməsi ehtimalı var...

Barıt...

Onun "ixtiraçısının" 1359-cu ildə öz hücrəsində gizli şəkildə icad edən Bertold Şvarts adlı bir rahib olduğuna inanılır. Lakin ərəblərə edilən çoxsaylı hücumlar və Səlib yürüşləri müsəlmanları düşməninkindən daha üstün yeni silahlar icad etməyə, onlardan hücumları dəf etmək və özlərini müdafiə etmək üçün istifadə etməyə məcbur etdi. Beləliklə, artıq 1325, 1331 və 1341-ci illərdə müsəlman topları onlara qarşı yürüş edən cəngavərlər arasında dəhşət və panikaya səbəb oldu. Avropalıların "şeytan borusu" adlandırdığı bu ixtira cəngavər döyüşünə son qoydu. Digər dövlətlər bu müsəlman ixtirasını hərbi işlərdə mənimsədilər. 1270-ci ildə Monqol xanı Dəməşq və Baalbekdən olan müsəlman mühəndislər tərəfindən hazırlanmış barıtla işləyən odlu silahlardan istifadə etmişdir. Həsən ər-Rəmmanın kitabları barıtın və ondan istifadə edilən silahların ixtirasını və təkmilləşdirilməsini təsdiqləyir...

Qan damarlarının sarınması...

1552-ci ildə fransız cərrahı Ambrusso Pareyə aid edilir. Lakin bu, 600 il əvvəl 1013-cü ildə vəfat edən böyük Əndəlüs cərrahı Əbul-Qasim adlı bir müsəlman tərəfindən tətbiq edilmişdir. O, Qərbi Avropa həkimlərinin müəllimi kimi məşhur idi və onun öyrətdiyi bilik və təcrübə tez-tez başqalarına aid edilirdi. Xüsusilə, Əbul-Qasim tərəfindən təklif edilən doğuş zamanı qadınlar üçün asma vəziyyət Ştutqart ginekoloqu Dr. Valçerin adını daşıyırdı. Onun diaqnoz qoyduğu oynaq və onurğa xəstəlikləri ingilis Persival Pottun adını daşıyan "Pott xəstəliyi" kimi tanınırdı.

Qan dövranının kəşfi və təsviri...

Bu "kəşflər" ispan Migel Servetusa (1553) və ingilis Vilyam Harveyə (1616) həvalə edildi. Lakin 1260-1288-ci illər arasında Qahirə Nasiri Xəstəxanasının baş həkimi İbn əl-Nafis qan dövranını disseksiya yolu ilə araşdırıb təsvir etmişdir. İspan Migel Servetus üç yüz il sonra qan dövranını eyni sözlərlə təsvir etmişdir...

Minnesanq...

Alman dilindən tərcümədə "sevgi nəğməsi" deməkdir. Bu, Gözəl Xanım, Tanrı və hökmdar üçün sevgi oxumaq sənətidir. 1920-ci illərdə orta əsr poeziyası üzrə mütəxəssis və Minnesanq dövrü bilicisi Konrad Burdax bəzi Minnesanq janrlarının İslam mənşəyini fərz etmişdir. Onun iddiası mübahisəli olsa da və müəyyən müqavimətlə qarşılaşsa da, bu sahədəki bəzi mütəxəssislər Konradın arqumentlərini inandırıcı hesab etdilər.

Tarix bu cür səhvlərlə doludur və bunlar yalnız diqqətli, qərəzsiz və peşəkar təhlil yolu ilə aşkar edilir. Lakin müsəlmanlarla bağlı "bərpa olunmuş" azsaylı insanlar belə, dindaşlarımızın bir vaxtlar bilik axtardıqları və onu başqaları ilə bölüşdükləri güc və ehtiras nümayiş etdirirlər.

Bu insanların və dinimizin təlimlərinin nümunəsini izləyərək, dünyaya yeni biliklər, kəşflər və dəyərli ixtiralar gətirmək üçün heç bir vaxtı və fürsəti itirməməliyik. 

Quranın "Ey Rəbbim! Elmimi artır!" (Ta-Ha surəsi, 114-cü ayə) ayəsi bu axtarışda bizim şüarımız və rəhbərimiz olmalıdır..."

Tərcümə və təqdim etdi: Sultan Laçın

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:175
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 24 Noyabr 2025 13:11 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanda 55 yeni peşə standartı hazırlanır

14 Noyabr 2026 11:57see289

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see278

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see275

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see270

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see270

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see261

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see256

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see252

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see248

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see246

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see232

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see227

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see226

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see226

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see223

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see220

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see215

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see214

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see208

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see207
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri