Müsəlmanlar Nyu Yorkda yeni siyasi və demoqrafik qüvvədir...

2025-ci ildə Nyu-York şəhərinin meri seçkiləri şəhərin tarixində dönüş nöqtəsi oldu. Zöhran Mamdaninin andiçmə mərasimi ilə Nyu-York şəhəri müsəlman meri olan ilk şəhər oldu.

SİA xəbər verir ki, The Washington Post qəzetinin qeyd etdiyi kimi, şəhərin müsəlman icması marjinal qrupdan əsas siyasi qüvvəyə çevrilib. Onilliklər ərzində Nyu-Yorkun siyasi mənzərəsi irland və italyanlardan yəhudi və afroamerikalı icmalara qədər immiqrasiya dalğaları ilə formalaşıb. Lakin Mamdaninin qələbəsi keyfiyyətcə yeni demoqrafik və siyasi dəyişiklik əlaməti oldu.

Marjinallaşmadan hakimiyyətə

...11 sentyabr 2001-ci il terror hücumlarından bəri Nyu-York şəhərinin müsəlman icmaları - Cənubi Asiya, Ərəb və Afroamerikalı əsilli icmalar - artan nəzarət, artan islamofobiya və iqtisadi təzyiqlə üzləşiblər. Buna baxmayaraq, onların sayı və siyasi fəallığı durmadan artmaqdadır.

Amerika-İslam Münasibətləri Şurasının (CAIR) məlumatına görə, Nyu-York şəhərində təxminən bir milyon müsəlman yaşayır - şəhər əhalisinin təxminən 12 faizi.

2025-ci il seçkilərində müsəlmanlar seçicilərin təxminən 14 faizini təşkil edib ki, bu da qeydiyyatdan keçmiş seçicilərin payından iki dəfə çoxdur.

Məmdani yeni ilin erkən saatlarında Köhnə şəhər zalında keçirilən xüsusi mərasimdə “Quran”la and içib.

İnaqol çıxışında o, şəhəri "cəsarətlə" idarə edəcəyinə söz verib və vurğulayıb ki, "səylər həmişə uğurlu olmasa belə, Nyu-York heç vaxt cəsarətsizliyindən utanmayacaq".

Demoqrafik Dəyişiklik və İqtisadiyyat...

Bu transformasiyanın bariz nümunəsi Bronksdakı "Kiçik Yəmən" ləqəbli Morris Park məhəlləsidir. Keçmiş İtalyan məhəlləsi mağazalar, bazarlar və restoranlarla Yəmən icması üçün mərkəzə çevrilib.

32.000 kvadrat metrlik Bronks İslam Mərkəzi burada tikilir və 2026-cı ilin sonlarında açıldıqda Nyu-York ştatının ən böyük məscidi olacaq.

"Washington Post" qəzetinin məlumatına görə, bu dəyişikliklər yerli iqtisadiyyatın canlanmasına töhfə verib: Ərəb sahibkarları boş ticarət məkanlarının sayını bəzi Manhetten məhəllələrindəkindən daha aşağı səviyyəyə endiriblər. Sakinlər mədəni dəyişikliklərin bəzən gərginliyə səbəb olduğunu etiraf edirlər, lakin onlar həm də iqtisadi sabitlik və yenilənmiş icma birliyi hissi gətiriblər.

"Təhlükəsiz sığınacaq"

Qəzet vurğulayır ki, Mamdaninin qələbəsi onun dini mənsubiyyətinə görə deyil, sosial ədalət prinsiplərinə uyğun siyasi platformaya görə olub.

Onun ideyaları - mənzil hüququ, səhiyyə və qida təhlükəsizliyi - Kvinsdəki böyük İslam təhsil mərkəzlərindəki icma üzvləri də daxil olmaqla geniş seçici dairəsində əks-səda doğurub.

Hətta polis və ya biznesin tənzimlənməsi məsələlərində onunla razılaşmayan mühafizəkar müsəlmanlar da Mamdanini dəstəkləyib, onu icmalarının mənfi imicini formalaşdıran milli siyasətçilərə qarşı bir dayaq kimi görürdülər.

Bir çoxları üçün o, "təhlükəsiz sığınacaq"a - şəxsiyyətinə görə heç bir üzr istəməyən bir liderə çevrilib.

Gözləmələr və ziddiyyətlər...

Eyni zamanda, Nyu-Yorkun müsəlman icması müxtəlifdir. Mütərəqqi gündəmə dəstək verməklə yanaşı, bəzi məhəllələr polis iştirakının artırılmasını və ənənəvi təhsil dəyərlərinin qorunmasını tələb edirlər.

Müsəlman liderlər Mamdanidən gözləntilərinin simvolizmdən kənara çıxdığını deyirlər. Prioritetlərə dövlət məktəblərində dua etmək hüququ, etirazlar zamanı polis təcrübələrinin islahatı, şəhər strukturlarında müsəlmanların təmsilçiliyinin genişləndirilməsi və Nyu-Yorkun İsrail ilə münasibətlərinə yenidən baxılması daxildir.

Bu məsələlər bəzi yəhudi təşkilatları arasında narahatlıq doğurub və onlar antisemitizmin artması riski barədə xəbərdarlıq ediblər.

Mamdani bu cür ittihamları rədd edir və hər hansı bir ayrı-seçkiliyə qarşı prinsipial mövqeyini vurğulayır.

Vəzifəyə başladığı gündən bəri Zöhran Mamdani kənardan güc mərkəzinə yüksələn bir icmanın simvoluna çevrilib.

Onun qələbəsi Nyu-Yorkdakı müsəlmanların mövqeyində daha geniş bir dəyişikliyi əks etdirir: onilliklər boyu şübhə və zülmdən sonra onlar getdikcə şəhəri təhlükəsizlik və tam siyasi iştirak məkanı kimi görürlər.

Əli Babayev