“Nature” jurnalı: İnsan genomunun redaktəsi xəstəliklərin qarşısını ala bilər AZƏRTAC

Bakı, 13 yanvar, AZƏRTAC

İnsan genomunun redaktəsi ümumi xəstəliklərin qarşısının alınmasında perspektivli üsullar təklif edə bilər.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu fikirlər “Nature” elmi jurnalında dərc edilmiş məqalədə yer alıb.

Məqalədə qeyd edilib ki, növbəti üç onillikdə həyat qabiliyyətli olacağı proqnozlaşdırılan genomun redaktəsi texnologiyası ümumi xəstəliklər və əlamətlərlə əlaqəli genetik variantları hədəf alaraq genomik tibbin mənzərəsini yenidən formalaşdıra bilər. Tədqiqat göstərir ki, irsi poligenik redaktə (HPE) Alzheimer, koronar arteriya xəstəliyi, diabet və şizofreniya kimi əsas xəstəliklərin riskini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.

Məsələn, 40 spesifik genetik variantı redaktə etmək bir insanın ömür boyu bu şərtlər üçün riskini 0,2 faizdən aşağı sala bilər. Bundan əlavə, poligenik redaktə xolesterin səviyyələri və qan təzyiqi kimi xüsusiyyətləri yaxşılaşdıra və geniş yayılmış sağlamlıq problemlərinin qarşısını ala bilər.

Təhlil bu cür müdaxilələrin mürəkkəbliyini vurğulayır və qeyd edir ki, xəstəliyin yayılmasının azaldılması perspektivli olsa da, uzunmüddətli təsirlər, habelə etik təsirlər qeyri-müəyyən olaraq qalır. Gen redaktəsi texnologiyalarında sürətli irəliləyişlərə baxmayaraq, bu məsələdə qlobal dialoqa ciddi ehtiyac var. Beynəlxalq təlimatlar və siyasətlərin qərarları onun tətbiqinin həm etik, həm də cəmiyyət üçün faydalı olmasını təmin etmək üçün mühümdür. Belə ki, qeyri-bərabər əlçatanlıq sosial bölünmənin yeni formalarına gətirib çıxara və bioloji üstünlüklü elita yarada bilər. Genetik müxtəlifliyin itirilməsi başqa bir əhəmiyyətli narahatlıqdır. HPE risklə əlaqəli variantları redaktə etməklə xəstəliyin yayılmasını azalda bilsə də, genetik hovuzu təsadüfən daralda bilər. Bu azalma əhalinin gələcək ətraf mühit dəyişikliklərinə və ya xəstəliyin yayılmasına uyğunlaşmaq qabiliyyətini azaldacaq.