Nəqliyyatın hansı növü havanı daha çox çirkləndirir? ARAŞDIRMA FOTO

İnsan fəaliyyəti nəticəsində atmosferə buraxılan istixana qazları, xüsusən də nəqliyyat sektorunun təsiri böyükdür.

Avtosfer.az xəbər verir ki, Avropa Ətraf Mühit Agentliyinin (EEA) Nəqliyyat və Ətraf Mühit Hesabatına əsasən, Avropa İttifaqında istixana qazı emissiyalarının 25%-i məhz nəqliyyat sektorunun payına düşüb. Bu tullantıların 72%-I yerüstü nəqliyyat, 14%-i dəniz, 13%-I isə hava nəqliyyatına aiddir.

Bəs, avtomobillər, təyyarələr və qatarlar arasında hansı nəqliyyat vasitəsi ətraf mühitə daha çox zərər verir? Bu suala cavab vermək üçün, hər birinin karbon ayaq izini müqayisə edək.

Karbon ayaq izi və nəqliyyatın təsiri: Karbon ayaq izi - insan fəaliyyətləri nəticəsində atmosferə buraxılan istixana qazlarının ümumi miqdarını ölçən bir göstəricidir. Bu, adətən tonlarla karbon dioksid ekvivalenti (eCO2) ilə ölçülür. Nəqliyyat sektoru, qlobal istixana qazı emissiyalarının əhəmiyyətli bir hissəsini təşkil edir.

Təyyarə və avtomobillərin karbon emissiyaları: Təyyarələr və avtomobillər yanacaq sərfiyyatına görə atmosferə əhəmiyyətli miqdarda CO2 və digər istixana qazları buraxır. Lakin hansının daha çox çirkləndirdiyi müxtəlif amillərdən, xüsusən də məsafə və sərnişin sayından asılıdır.

Tək səyahət edən zaman benzin və dizel mühərrikli avtomobildən istifadə edirsinizsə, bu, daha zərərli ola bilər. Müasir təyyarələr yanacaq səmərəliliyində irəliləyişlər əldə etsə də, hələ də böyük miqdarda yanacaq sərf edirlər.

Xüsusilə qısa məsafəli uçuşlarda eniş və qalxmaların enerji intensivliyi səbəbindən təyyarə səyahətlərinin karbon emissiyaları artar. Ancaq, uzun məsafəli uçuşlarda bu artım nisbətən daha az olur.

Avtobusla səyahət edərkən 500 kilometrlik məsafə təqribən 407,6 kiloqram karbon diokesid ekvivalenti həcmində emissiya yaradır, lakin hər sərnişinə düşən dəyər 8,86 kq eCO2-dir.

100 kilometrlik məsafədə 6 litr benzin sərf edən avtomobildə isə 70,3 kiloqram eCO2 karbon izi yaranır. Əgər avtomobildə 2 nəfər səyahət edirsə, hər sərnişinə düşən dəyər 35,15 kiloqram ilə 46,85 kiloqram eCO2 arasında dəyişir.

Yüksək sürətli qatarin karbon izi: Yüksək sürətli qatarın səyahətində isə hər sərnişinə düşən karbon izi yalnız 17,63 kiloqram eCO2 təşkil edir. Qatarların ekoloji cəhətdən təmiz nəqliyyat vasitələrindən biri olduğu vurğulanır, çünki qatar səyahətləri həyat dövrü ərzində hər bir sərnişin kilometri üçün təxminən 19 qram eCO2 emissiyası yaradır.

Ekoloji təsirləri azaltmaq üçün nə edə bilərik?

Ətraf mühitə təsirləri minimuma endirmək üçün bir neçə addım atmaq mümkündür:

İctimai nəqliyyatı, velosiped sürməyi və ya piyada getməyi seçin. Bu nəqliyyat formaları adambaşına düşən emissiyaları əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.

Şəxsi avtomobildən istifadə edərkən, daha çox sərnişinlə səyahət etməyə çalışın. Bu, karbon emissiyalarını azaldacaq.

Qısa məsafələr üçün təyyarələrə alternativ olaraq qatar və ya avtobus kimi daha ekoloji cəhətdən təmiz nəqliyyat vasitələrini seçin.

Elektromobillər və hibrid avtomobillər təbiəti qorumaq məqsəsdilə ən uyğun seçim ola bilər. Bu, həm ətraf mühitə, həm də büdcənizə müsbət töhfə verəcək.

Davamlı nəqliyyatın təşviqi, ətraf mühitin qorunmasında və karbon emissiyalarının azaldılmasında mühüm rol oynayır. Avtomobillərdən, təyyarələrdən və qatarların təsirlərindən daha yaxşı istifadə edərək, bu nəqliyyat vasitələrinin ekoloji təsirlərini azaldaraq daha dayanıqlı bir gələcəyə doğru addımlar ata bilərik.

Eltac Zülfüqaroğlu