Neylon üsyanı: Bir corabın ABŞ küçələrində yaratdığı tarixi xaos

Bu gün sadə bir moda məhsulu kimi görünən neylon corab əslində 20-ci əsrin ən böyük sənaye və sosial dəyişikliklərindən birinin mərkəzində dayanır. 1930-cu illərin sonlarında kimya sahəsində böyük bir kəşf nəticəsində hazırlanan neylon, ipəyə alternativ sintetik lif kimi tekstil dünyasına daxil oldu və qısa zamanda qadın modasında inqilab yaratdı.

Sherg.az xəbər verir ki, təqvimlər 1940-cı ili göstərirdi. Neylon qadın corabı məhz bu illərdə bazara çıxdı. Xüsusilə ABŞ-də böyük maraqla qarşılanan bu məhsul, o vaxta qədər bahalı və çətin tapılan ipək corabların yerini almağa başladı. Daha davamlı və daha ucuz olması səbəbilə qısa zamanda böyük tələbat yaratdı. Qadınlar üçün neylon corab yalnız geyim deyil, həm də modernləşmənin və yeni qadın kimliyinin simvoluna çevrildi.

Lakin bu yüksəliş II Dünya Müharibəsinin başlaması ilə dayandı. Müharibə illərində neylon istehsalı hərbi ehtiyaclara yönəldildi. Paraşütlər, iplər və digər hərbi avadanlıqlarda istifadə olunduğu üçün corab istehsalı demək olar ki, dayandırıldı. Bu vəziyyət qadınlar arasında böyük boşluq yaratdı.

"DuPont" şirkəti neylonun inkişafında əsas rol oynayan qurum idi. 1930-cu illərdə kimyaçı Vallace Carothers tərəfindən hazırlanmış neylon əvvəlcə moda üçün deyil, sənaye məqsədilə yaradılmışdı. Lakin 1939-cu ildə ictimaiyyətə təqdim edildikdən sonra böyük maraq qazandı və 1940-cı ildə satışa çıxarılan neylon corablar ipək corabların yerini almağa başladı.

Müharibə başlayanda "DuPont" istehsalı hərbi sahəyə yönəltdi və bu material paraşüt və digər hərbi vasitələrdə istifadə olundu. Nəticədə qadınların sevdiyi neylon corablar bazardan demək olar ki, tamamilə yox oldu.

Neylon coraba öyrəşmiş qadınlar alternativ yollar axtarmağa başladılar. Ayaqlarına tonal krem və qələmlə “corab tikişi” çəkərək corab geyinmiş kimi görünməyə çalışdılar. Bu, həm dövrün moda asılılığını, həm də müharibənin gündəlik həyata təsirini göstərən maraqlı bir nümunə idi.

Müharibə bitdikdən sonra neylon corablar yenidən bazara çıxdı, lakin böyük tələbat ciddi çatışmazlığa səbəb oldu. 1945-1946-cı illərdə ABŞ-də mağazalar qarşısında uzun növbələr yarandı. Bu hadisələr tarixə “Neylon Riot” (Neylon üsyanları) kimi düşdü.

Mütəxəssislərə görə bu hadisə sadəcə məhsul çatışmazlığı deyil, həm də müasir istehlak mədəniyyətinin başlanğıc nöqtələrindən biri idi. Qadınlar üçün neylon corab sadəcə moda elementi deyil, müharibə illərinin yoxluğundan sonra əldə edilən azadlıq və rahatlığın simvoluna çevrilmişdi.

1950-ci illərdən sonra istehsalın artması ilə neylon corab gündəlik həyatın adi hissəsinə çevrildi. Lakin “Neylon üsyanı” tarixdə kütləvi istehlak davranışının gücünü göstərən mühüm bir hadisə kimi qaldı.

Bu gün isə sadə bir moda aksesuarı kimi görünən neylon corabın arxasında müharibə iqtisadiyyatı, kimya inqilabı və küçələrə daşan bir istehlak üsyanı dayanır.