Icma.az
close
up
RU
Niyə yatanda qoxu hiss etmirik? Beyin dayanır

Niyə yatanda qoxu hiss etmirik? Beyin dayanır

Icma.az, Lent az portalına istinadən məlumat yayır.

İnsan yuxuda olarkən qoxuları duya bilmir. Alimlər uzun illərdir bunun səbəbini araşdırırlar: niyə orqanizm ən həssas olduğu vaxtda qoxu hissini arxa plana keçirir?

Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, burada məsələ beynin dərin yuxu fazasında fəaliyyətini dəyişməsi ilə bağlıdır.

Bu mərhələdə qoxuların emalına cavabdeh olan beyin mərkəzlərinin aktivliyi azalır. Bu, təsadüfi proses deyil, sinir sistemini həddindən artıq yüklənmədən qoruyan mürəkkəb mexanizmin bir hissəsidir.

Gün ərzində fasiləsiz çalışan qoxu soğanağı gecə saatlarında siqnalları beyin qabığına daha zəif ötürür. Nəticədə insan sanki “sensor kokona” düşür və xarici qıcıqlandırıcılardan qismən təcrid olunur.

Alimlər bildirirlər ki, bu rejim enerji qənaətinə kömək edir. Beyin yuxu zamanı informasiyanı emal edir, yaddaşı möhkəmləndirir və bərpa proseslərinə fokuslanır. Buna görə də əlavə qıcıqlandırıcılara reaksiya vermək istəmir.

Maraqlıdır ki, gündüz insanı dərhal narahat edə biləcək kəskin qoxular belə gecə şüura çətin çatır. Bu da bəzi hallarda insanın tüstü və ya qaz qoxusunu yalnız başqa səbəbdən oyandıqdan sonra hiss etməsini izah edir.

Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, qoxu hissi talamus “filtri”ndən keçməyən yeganə duyğu kanalına malikdir. Buna görə də beyin özünü qorumaq üçün onun aktivliyini süni şəkildə azaldır. Lakin tam “söndürülmə” baş vermir. Əgər təhlükəli maddənin konsentrasiyası kritik həddə çatarsa, orqanizm insanı yuxudan oyada bilir.

Ekspertlər qeyd edirlər ki, gecə qoxulara həssaslıq yuxu fazasından asılıdır. REM mərhələsində beyin daha aktiv olsa da, yenə də gündüzlə müqayisədə qoxulara daha zəif reaksiya verir.

Bəzi alimlər hesab edirlər ki, bu xüsusiyyət təkamül prosesinin nəticəsidir. Həssaslığın azalması yuxunu qoruyur, lakin insanı digər duyğulara daha çox bağlı edir. Məsələn, eşitmə qabiliyyəti nisbətən aktiv qalır, çünki təhlükəni daha sürətli aşkarlaya bilir.

Müasir eksperimentlər göstərir ki, hətta xoş ətirlər belə yuxunun keyfiyyətinə ciddi təsir etmir. Beyin onları vacib siqnal hesab etmədiyi üçün əsasən görməzdən gəlir.

Həkimlər vurğulayırlar ki, yuxu zamanı qoxu hissinin azalması patologiya sayılmır. Bu, sinir sisteminin normal fəaliyyətidir. Bununla belə, qoxu pozuntusu olan şəxslərə məişət təhlükəsizliyinə xüsusi diqqət yetirmək tövsiyə olunur. Qaz və tüstü detektorlarının quraşdırılması vacib hesab edilir.

Alimlərin fikrincə, gələcəkdə qoxu vasitəsilə insanı oyada bilən texnologiyaların yaradılması mümkündür. Lakin bu, hələlik əlavə tədqiqat tələb edən konsepsiyadır.

Beləliklə, insan yuxuya getdikdə qoxular dünyası arxa plana keçir. Orqanizm həmin anda özünə ən vacib olan funksiyalara üstünlük verir və beyin bərpa prosesinə fokuslanır.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:168
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 24 Fevral 2026 18:16 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see375

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see247

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see241

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see240

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see236

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see235

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see233

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see231

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see230

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see229

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see225

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see218

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see213

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see213

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see213

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see212

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see212

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see212

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see210

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see208
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri