Normadan artıq şəkər və duz istehlakı orqanizm üçün zərərlidir

Gündəlik həyatda qədərində istifadə edilən duz, şəkər və un orqanizm üçün vacibdir. Lakin həmin məhsullardan çox istifadə olunması isə kifayət qədər ciddi xəstəliklərin başlanğıcı ola bilər.

Bu barədə Qida təhlükəsizliyi Hərəkatının rəhbəri, sağlam qidalanma mütəxəssisi Məhsəti Hüseynova Missiya.Az-a danışıb.

"Kimyəvi qatqı maddələri birbaşa olaraq orqanizmdə daxili orqanların funksiyasını pozur. Belə maddələr orqanizm tərəfindən tanınmadığından asanlıqla həzm oluna bilmir və müəyyən müddət yığılıb qalaraq zərər verir. Bu gün bu qidaları daha çox üç ağ zəhər adlandırırlar. Eləcə də, bu sıraya gündəlik istifadə olunan yağları daxil edə bilərik. Onlara da müəyyən müdaxilələr var ki, daha ucuz başa gəlsin".

Mütəxəssis qeyd edib ki, əgər məhsullar keyfiyyətlidirsə, gündəlik müəyyən miqdarda orqanizmə qəbulu vacibdir. Belə ki, əgər biz şəkərdən danışırıqsa, gün ərzində kişilər 30-35 qrama yaxın, qadınlar 20-25 qram şəkər qəbul etməlidir. Yaxud duzu 25 qramadək qəbul etməyimiz vacibdir. Undan danışırıqsa, un da gün ərzində karbohidrat şəklində gündəlik fiziki aktivliyimiz və yaşımıza görə təyin olunur, bu da gündəlik qəbul edəcəyimiz enerji miqdarının ən azı üçdə birini təşkil etməlidir.

"Amma keyfiyyətli qidaların belə normadan artıq qəbulu müəyyən xəstəliklərə gətirir. Həddindən artıq şəkər qəbul etdikdə, qan şəkərində dalğalanmalar baş verir ki, bu da şəkərin yüksəlməsi, sonra aşağı düşməsi, acılıq hissi yaranması və yaxud həddindən artıq çox qida qəbulu kimi orqanizmə zərər verə bilir. Eyni zamanda ürək-damar xəstəliklərinə səbəb olur və diş çürüməsinə gətirib çıxardır.

Həddindən artıq duz qəbul edən insanlarda yüksək qan təzyiqi, hipertoniya yaranır və eyni zamanda da böyrək xəstəlikləri ortaya çıxır. Duz eyni zamanda insanlarda ürəkdamar xəstəlikləri əmələ gətirir. Xüsusilə də xroniki xəstəliyi olanlarda, yaxud yaşlılarda insult riski olur ki, buna da mütləq şəkildə diqqət etmək lazımdır. Keyfiyyətsiz yağlardan daha çox qəbul edənlər və yaxud da keyfiyyətli yağı daha çox qızardaraq trans yağa çevirib qəbul edən insanlarda da qəfil ürək tutmaları, xolesterinin yüksəlməsi və eyni zamanda da piylənmə, artıq çəki yaranır".

Məhsəti Hüseynovanın sözlərinə görə, Azərbaycanda daha çox uşaqlarda, gənclərdə obezitəyə meyillik, pilənmə özünü göstərir və yaxud da düzgün şəkildə vitamin-minerallı qidalar qəbul etməyən gənclərdə, yeniyetmələrdə inkişafdan geri qalma ortaya çıxır. Bugün gündəlik həyat rejiminə görə bəzən daha çox "fast-food" qidalara və onun yanında da qazlı, rəngli içkilərə üstünlük verirlər. Onların tərkibində zərərli monosodium glutamat və yaxud mononatrium glutamat maddəsi var. Eyni zamanda da qazlı rəngli içkilərin tərkibində istifadə olunan natrium benzoat maddəsi var ki, bu maddə birbaşa olaraq gənclik və yeniyetməlik dövründə əqli inkişafdan geri qalma, diqqət dağınıqlığı və çox yuxusuzluğa gətirib çıxarır.

"Ona görə yaxşı olar ki, ənənəvi milli mətbəximizin yeməklərinə üstünlük verilsin. Gündəlik şəkər olaraq quru meyvələrdən istifadə olunması, eyni zamanda evdə keyfiyyətli şəkildə hazırlanmış meyvə cemləri və yaxud da xurmadan hazırlanan şirniyyatlar var ki, bunlar digər süni şəkildə hazırlananlardan daha keyfiyyətlidir. Gündəlik yağ normasını müəyyən miqdarda keyfiyyətli kərə yağı, zeytun yağı, eləcə də bir çox çərəzlərdən əldə etmək mümkündür.  Son olaraq qeyd etməliyik ki, sağlam qidalama vərdişləri evdə formalaşdırılmaqla erkən yaşlardan başlanmalıdır". 

İlahə Qənbərli
Missiya.Az