Oktyabrın 24 ü Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Günüdür

Bakı, 24 oktyabr, AZƏRTAC

Oktyabrın 24-də dünya ictimaiyyəti Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Gününü qeyd edir. Bu əlamətdar gün təşkilatın yaranmasının 80 illik yubileyinə təsadüf edir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, BMT Baş Assambleyasının 31 oktyabr 1947-ci il tarixli A/RES/168 saylı qətnaməsi ilə təsis edilən bu bayram 24 oktyabr 1945-ci ildə təşkilatın Nizamnaməsinin qüvvəyə minməsini qeyd edir. Onun keçirilməsində əsas məqsəd dünya ictimaiyyətini Birləşmiş Millətlər Təşkilatının məqsəd və nailiyyətləri barədə məlumatlandırmaq və müxtəlif ölkələrdə BMT-nin fəaliyyətinə dəstəyi səfərbər etməkdir.

Bu əlamətdar gündə BMT-nin bütün bölmələrində, xüsusən də Nyu-York, Haaqa (Niderland), Cenevrə (İsveçrə), Vyana (Avstriya) və Nayrobi (Keniya) şəhərlərindəki əsas ofislərdə bir çox tədbirlər təşkil olunur. Bunlara konsertlər, BMT bayrağının mühüm binalarda dalğalandırılması, təşkilatın müasir dövrdə fəaliyyətinin aktuallığı ilə bağlı müzakirələr, dövlət başçılarının və digər liderlərin bəyanatları daxildir.

İlk dəfə “Millətlər Liqası” adlanan təşkilatın təməli Birinci Dünya müharibəsinə rəsmi olaraq son qoymaq üçün imzalanmış sənədlərdən biri olan Versal Müqaviləsi ilə qoyulub. Müqavilə 28 iyun 1919-cu ildə Fransanın Versal şəhərində imzalanıb. Liqanın məqsədi tərk-silah prosesinin təşviqi, müharibələrin qarşısının alınması, beynəlxalq mübahisələrin həlli üçün danışıqların və diplomatik tədbirlərin təşkili və dünyada həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmaqdır. Lakin İkinci Dünya müharibəsinin başlanması Millətlər Liqasının fərqli bir forma alması lazım olduğunu göstərdi.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatı ilə bağlı ideyalar İkinci Dünya müharibəsinin son illərində, xüsusən də 25 aprel 1945-ci ildə ABŞ-ın San-Fransisko şəhərində keçirilən Beynəlxalq Təşkilatlar üzrə BMT Konfransı zamanı inkişaf etdirilib. BMT rəsmi olaraq həmin il oktyabrın 24-də Nizamnamənin təsdiqi ilə yaradılıb.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Günü ilk dəfə 1948-ci il oktyabrın 24-də qeyd edilib. Təşkilat 1971-ci ildən bəri üzv dövlətlərdə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Gününün qeyd olunmasını tövsiyə edib. Həmçinin BMT-nin və onun ixtisaslaşmış qurumlar ailəsinin işinə, roluna və nailiyyətlərinə diqqəti cəlb etmək üçün Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Gününün beynəlxalq dövlət bayramı olması çağırışları da olub. Bunlar, xüsusən də insan hüquqları, aclıq bölgələrinə dəstək, xəstəliklərin aradan qaldırılması, sağlamlığın təşviqi və qaçqınların məskunlaşdırılması sahələrində görülən işlər fonunda səsləndirilib.

BMT-nin tərkibində bir çox ixtisaslaşmış qurum, o cümlədən Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST); Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı (FAO); Təhsil, Elm və Mədəniyyət Təşkilatı (UNESCO); Uşaq Fondu (UNICEF); Beynəlxalq Əmək Təşkilatı (ILO) fəaliyyət göstərir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Qaçqınlar üzrə Ali Komissarı (BMT QAK) və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnsan Hüquqları Şurası (BMTİHŞ) da təşkilatın fəaliyyətinin bir hissəsidir.

Azərbaycan Respublikası müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra - 1991-ci il oktyabrın 29-da Birləşmiş Millətlər Təşkilatına üzv olmaq məqsədilə BMT-nin Baş Məclisinə və dünya dövlətlərinə müraciət edib. BMT Baş Məclisinin 1992-ci il martın 2-də keçirilmiş 46-cı sessiyasında Azərbaycanın bu təşkilata üzv olması ilə bağlı qətnamə qəbul edilib. BMT-nin Nyu-Yorkdakı iqamətgahı qarşısında təşkilatın 181-ci üzvünün - Azərbaycanın dövlət bayrağı qaldırılıb.

Azərbaycanın BMT-yə üzv qəbul olunması Ermənistanın ölkəmizə qarşı təcavüzünün genişləndiyi bir vaxtda beynəlxalq birliyin diqqətinin münaqişə bölgəsində baş verən hadisələrə cəlb edilməsi və dünya ictimaiyyətində obyektiv rəyin formalaşdırılması istiqamətində vacib rol oynayıb. 1992-1993-cü illərdə Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzünün genişlənməsi ilə əlaqədar Təhlükəsizlik Şurası sədrinin 6 bəyanatında, eləcə də qurumun 822, 853, 874 və 884 saylı qətnamələrində Azərbaycanın ərazi bütövlüyü, suverenliyi və sərhədlərinin toxunulmazlığının zəruriliyi bildirilib. İşğalçı ölkənin silahlı qüvvələrinin zəbt olunmuş Azərbaycan ərazilərindən dərhal çıxarılması, atəşkəsin təmini və münaqişənin danışıqlar yolu ilə həlli tələb edilib. 2020-ci ilin sentyabrın 27-də Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə rəşadətli Azərbaycan Ordusu Ermənistan silahlı qüvvələrinin hərbi təxribatlarının, döyüş aktivliyinin qarşısını almaq, mülki əhalinin təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə bütün cəbhə boyu əks-hücum əməliyyatlarına başlayıb. Ordumuz BMT Təhlükəsizlik Şurasının yerinə yetirilməyən qətnamələrini təkbaşına icra edərək, işğal altındakı ərazilərimizi qısa zamanda düşməndən azad edib.

Azərbaycanın BMT-yə üzv olması yenicə müstəqilliyini bərpa etmiş bir ölkə üçün dünya dövlətləri ilə qarşılıqlı əlaqələrin qurulmasında, xalqımızın haqq səsinin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılmasında önəmli rol oynayıb. Qarşılıqlı səfərlərin və görüşlərin keçirilməsi də Azərbaycanın BMT ilə münasibətlərinin inkişafına töhfəsini verib. Azərbaycan xalqının Ümummilli Lideri Heydər Əliyev bir neçə dəfə BMT Baş Məclisinin iclaslarında iştirak edib, bu mötəbər beynəlxalq təşkilatın tribunasından ölkəmizlə bağlı, xüsusilə Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzü və Qarabağ problemi haqqında həqiqətləri dünya ictimaiyyətinə çatdırıb. 1995-ci ilin oktyabrında BMT-nin 50 illik yubileyi ilə bağlı Baş Assambleyada keçirilən təntənəli iclasda iştirak edən Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyev bu qurumun yüksək kürsüsündən dünya dövlətlərinə müraciət edərək mövcud qlobal problemlərə dair Azərbaycan dövlətinin prinsipial mövqeyini açıqlayıb, xüsusilə Ermənistanın təcavüzünün aradan qaldırılması ilə bağlı beynəlxalq səylərin artırılmasına çağırıb.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev bu mötəbər təşkilatın tribunasından dəfələrlə çıxış edib, o cümlədən Baş Assambleyanın bu il sentyabrın 25-də keçirilən iclasında dövlətimizin xarici siyasət kursu, işğaldan azad olunan ərazilərdə aparılan bərpa-quruculuq işləri, ölkəmizin liderliyi ilə həyata keçirilən transmilli layihələr, sosial-iqtisadi inkişaf haqqında duya ictimaiyyətinə müfəssəl məlumat verib.