Icma.az
close
up
RU
Menu

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Ölkədə Deepfake təhlükəsi: Süni intellektlə kartınızı belə oğurlaya bilərlər

Ölkədə Deepfake təhlükəsi: Süni intellektlə kartınızı belə oğurlaya bilərlər

Icma.az, Azpost saytına istinadən bildirir.

Texnologiyanın sürətli inkişafı həyatımızı asanlaşdırsa da, rəqəmsal dünyanın qaranlıq tərəfi – kibercinayətkarlıq da yeni və qorxulu bir mərhələyə qədəm qoyub. Artıq dələduzlar sadəcə saxta SMS və ya fişinq (şifrə oğurluğu) linkləri ilə kifayətlənmirlər. İndi aldatma prosesində süni intellektin ən təhlükəli məhsulu olan “deepfake” (süni intellektlə səs və görüntünün klonlaşdırılması) texnologiyası ön plana çıxıb.

Azpost.info bildirir ki, internetin Azərbaycan seqmentində son aylarda dövlət rəsmilərinin, tanınmış media şəxslərinin və böyük şirkətlərin adından istifadə edilərək hazırlanan saxta videoların kütləvi şəkildə yayılması rəqəmsal təhlükəsizlik məsələsini ölkənin bir nömrəli gündəminə çevirib.

Dələduzlar nə edir?

Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin (DTX) və Medianın İnkişafı Agentliyinin (MEDİA) son rəsmi açıqlamaları göstərir ki, transmilli kibercinayətkar qruplaşmalar Azərbaycan vətəndaşlarını hədəf alıb. Əsas manipulyasiya alətləri isə bunlardır:

Saxta İnvestisiya Layihələri (SOCAR, Kapital Bank, Beynəlxalq Bank): Süni intellekt vasitəsilə dövlət rəsmilərinin və ya tanınmış teleaparıcıların səs və görüntüləri klonlaşdırılır. Videoda sanki həmin şəxslər vətəndaşları hansısa “investisiya layihəsinə” pul yatırmağa və qısa müddətdə böyük gəlir əldə etməyə çağırır.

Sosial şəbəkələrdə siyasi və iqtisadi manipulyasiyalar: Dələduzlar Meta (Facebook, Instagram) platformalarında rəsmi qurumların adından istifadə edərək ictimai rəyi çaşdırmağa və vətəndaşların fərdi məlumatlarını ələ keçirməyə çalışırlar.

 Mövzu o qədər ciddiləşib ki, hətta Milli Məclisdə “Rəqəmsal təhlükəsizlik haqqında” xüsusi qanunun qəbul edilməsi və şəxsin razılığı olmadan onun səs və görüntüsünün AI ilə klonlaşdırılmasının birbaşa cinayət məsuliyyəti yaratması təklif olunur.

Milli Məclisin komitə iclaslarında “İnformasiya, informasiyalaşdırma və informasiyanın mühafizəsi haqqında” mövcud qanuna ciddi dəyişiklik layihəsi müzakirəyə çıxarılıb. Bu dəyişikliklərlə qanunvericiliyə ilk dəfə olaraq aşağıdakı rəsmi terminlər və mexanizmlər daxil edilib.

Kiberməkan və Kibergigiyena Rəqəmsal dəlil və Rəqəmsal tədqiqat

İnternet provayderlər, hostinq provayderlər və resurs sahibləri üçün yeni kibertəhlükəsizlik öhdəlikləri.

İnzibati Xətalar Məcəlləsinə edilən yeni düzəlişlərə əsasən, kibertəhlükəsizlik qaydalarını və normativ aktların tələblərini pozan provayderlər, informasiya infrastrukturu subyektləri və internet resurslarının sahibləri üçün pul cərimələri müəyyən edilir. 

Prezidentin fərmanı ilə Elektron Təhlükəsizlik Xidmətinin əsasında rəqəmsal sahədə nəzarəti və tənzimləməni həyata keçirən xüsusi “Milli Kibertəhlükəsizlik Agentliyi” yaradılıb.

Özümüzü və büdcəmizi necə qorumalıyıq? -5 “qızıl qayda”

Rəqəmsal fırıldaqçıların toruna düşməmək və maliyyə itkiləri ilə üzləşməmək üçün hər bir internet istifadəçisi aşağıdakı 5 fundamental qaydaya əməl etməlidir:

1. Vizual və Audial Detallara Diqqət Edin (Deepfake-i Tanıyın)

Süni intellekt nə qədər inkişaf etsə də, real zamanlı videolarda hələ də müəyyən xətalar buraxır. Saxta videolarda insanın göz qırpma hərəkətləri qeyri-təbii olur, dodaq hərəkətləri ilə səs arasında (sinxronizasiya) milisaniyəlik gecikmələr yaranır. Diqqətlə baxdıqda qulaq və boyun nahiyəsində yayılmalar, fon işığının qəflətən dəyişməsi və robotik səs tonu deepfake-i ifşa edən əsas elementlərdir.

2. Rəsmi mənbə yoxlanışı  edin

Əgər videoda SOCAR, Kapital Bank və ya hər hansı dövlət qurumunun adından böyük qazanclar vəd edilirsə, dərhal həmin qurumun rəsmi internet saytına (.az domenli) və ya sosial şəbəkələrdəki göy verifikasiya nişanlı (verified) rəsmi səhifələrinə daxil olun. Əgər bu kampaniya barədə rəsmi saytda məlumat yoxdursa, qarşınızdakı 100% fırıldaqçılıqdır.

3. Ailədaxili “məxfi parol” təyin edin

İndi fırıldaqçılar sizin yaxın dostunuzun və ya ailə üzvünüzün səsini sosial şəbəkələrdəki qısa videolardan götürərək klonlaşdıra və sizə zəng edib “Təcili pul lazımdır, qəzaya düşmüşəm” deyə bilərlər. Bunun qarşısını almaq üçün ailənizlə birlikdə yalnız sizin biləcəyiniz gizli bir söz (kod) təyin edin. Belə şübhəli zənglərdə həmin kodu soruşun.

4. Bank kartı məlumatlarını məxfi saxlayın

Heç bir investisiya platforması və ya bank əməkdaşı sizdən kartın arxasındakı 3 rəqəmli CVV/CVC kodunu və ya telefonunuza gələn SMS təsdiq kodunu istəməz. Əgər sizə qazanc vəd edən şəxslər bu məlumatları tələb edirsə, prosesi dərhal dayandırın.

5. Hesablarınızın gizlilik parametrlərini maksimuma çatdırın

Sosial şəbəkələrdə (Instagram, Facebook, TikTok) profillərinizi kənar şəxslər üçün qapalı edin. Unutmayın, fırıldaqçılar sizin səsinizi və üz cizgilərinizi klonlaşdırmaq üçün materialı məhz sizin açıq profillərinizdə paylaşdığınız videolardan toplayırlar.

Rəqəmsal dünyada təhlükəsizliyin qızıl qanunu budur: “Əgər bir təklif inanılmayacaq dərəcədə gözəldirsə, deməli, o real deyil”.  Şübhəli hallarla qarşılaşdıqda dərhal Daxili İşlər Nazirliyinin “102” xidmətinə və ya Elektron Təhlükəsizlik Xidmətinə (1654) müraciət edin.

AzPost.az

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:192
embedMənbə:https://azpost.info
archiveBu xəbər 03 İyul 2026 10:16 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see291

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see285

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see277

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see276

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see266

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see256

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see251

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see250

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see243

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see243

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see241

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see231

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see227

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see225

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see225

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see222

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see212

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see206

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see203

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see199
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri