Ölkədə pensiya məbləği dəyişəcək QANUN

Azərbaycanda müşahidə olunan demoqrafik meyillər hazırda bir çox ölkələrlə müqayisədə müsbət hesab olunsa da, uzunmüddətli dövrdə əhalinin yaşlanması, sığortaolunanlar və pensiyaçılar arasındakı nisbət, gözlənilən orta ömür müddəti və digər amillər pensiya sisteminə əlavə çağırışlar yarada bilər.

Bakıvaxtı.az trend-ə istinadən xəbər verir ki, hazırda ölkə əhalisinin 69,7 faizi əmək qabiliyyətli yaşda (15-65 yaş), 9,1 faizi isə 65 və daha yuxarı yaş qrupuna daxildir ki, bu da dünya göstəriciləri ilə müqayisədə dövlət pensiya sisteminin maliyyə dayanıqlığı baxımından qənaətbəxşdir. Lakin növbəti bir neçə onillikdə yaşlı əhalinin sayının artması, məcburi dövlət sosial sığorta haqqı ödəyicilərinin sayının azalmasına və nəticədə pensiya ödənişlərinin maliyyə yükünün artmasına səbəb ola bilər.

Mövcud demoqrafik meyillərə görə, 2024-cü ildə 0,6 faiz olan əhalinin illik artım tempinin 2050-ci ilə qədər kifayət qədər aşağı enəcəyi proqnozlaşdırılır. 15-64 yaş aralığındakı əmək qabiliyyətli əhalinin sayı 2030-cu illərin ikinci yarısında maksimum səviyyəyə çatacaq, daha sonra isə azalmağa başlayaraq 2050-ci ildə ümumi əhali strukturunda xüsusi çəkisi 65,4 faizə qədər düşəcək.

Ən sürətli artım isə 65 və daha yuxarı yaşda olan əhali qrupunda gözlənilir. 2024-cü ildə bu yaş qrupunun xüsusi çəkisi 9,1 faiz təşkil edərkən, 2050-ci ilin sonuna qədər 18,1 faizə çatacağı proqnozlaşdırılır. Eyni zamanda, əhalinin iqtisadi rifahının, tibbi xidmətlərin və sosial təminatın yüksəlməsi fonunda gözlənilən orta ömür uzunluğunun artması gözlənilir. 2024-cü ildə Azərbaycanda orta ömür uzunluğu 74,6 il təşkil edib və proqnozlara görə, 2050-ci ildə 78,6 il olacaq. Bu da əmək pensiyaçılarının orta pensiya ödənişi müddətinin uzanmasına və Fondun maliyyə yükünün artmasına səbəb olacaq.

Qeyri-formal məşğulluq, əmək bazarındakı struktur dəyişiklikləri və qlobal çağırışlar fonunda əhalinin pensiya təminatının kəmiyyət və keyfiyyətcə artırılması prioritet məsələ kimi qalır. Pensiyaçıların dayanıqlı, ədalətli və etibarlı sosial müdafiəsinin təmin olunması məqsədilə sığorta-pensiya sistemində maliyyə dayanıqlığının artırılması və sığorta prinsiplərinin gücləndirilməsi istiqamətində islahatlar davam etdirilir. Bu kontekstdə Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun sərbəst vəsaitlərinin investisiya fəaliyyətinə cəlb edilməsi pensiya sisteminin uzunmüddətli sabitliyi və maliyyə davamlılığı üçün vacib alət hesab olunur.