Onların ailə həyatına kənardan kamera qoyulsaydı, görərdik ki... Vəfa Rəşidova

Son aylarda Azərbaycanda yeniyetmələrin qətl törətməsi barədə tez-tez məlumat eşidirik. Son olaraq Goranboyda 15 yaşlı oğlanın ana və nənəsini öldürməsini qeyd edə bilərik. 

Valideynlər şiddətə meyilli olmayan bir uşaq yetişdirmək üçün hansı hallara diqqət etməlidir?

Mövzu ilə bağlı Redaktor.az-a açıqlamasında psixoloq Vəfa Rəşidova bildirdi ki, müasir dövrdə, artıq "tərbiyə üsulu" və ya "tərbiyə növü" deyilən anlayış demək olar ki, qalmayıb:

"Valideynlər tərbiyəni nə elmi əsaslarla, nə də ardıcıl bir sistem üzərindən verir. Əksinə, hər kəs "Instagram", "YouTube", qonşuların, qohumların, "xalasıqızı", "xalasıoğlu" kimi insanların dedikləri ilə uşaq böyütməyə çalışır. Bu da nəticədə xaosa gətirib çıxarır. Əgər tərbiyənin vahid bir sistemi, düzgün qəbul olunmuş bir modeli olsa və valideynlər də bu modeli əsas tutaraq övladlarını tərbiyə etsələr, nə bu qədər aqressiya, nə də vəhşiliklərlə nəticələnən hadisələr baş verər. Amma bu gün hər kəs deyir: "Mən belə tərbiyə verirəm, sən də belə elə". Valideynlər də bir-birinə baxaraq öz yollarını fərqinə varmadan dəyişirlər. Amma heç kim düşünmür ki, hər uşağın fərqli xarakteri, psixoloji xüsusiyyətləri var".

Psixoloq qeyd etdi ki, tərbiyə dediyimiz proses fərdi yanaşma tələb edir:

"Valideyn bir gün qonşunun üsulunu tətbiq edir, sabah xalası qızının, birisi gün isə sosial mediada gördüyü metodla davranır. Uşaq da bu dəyişkən davranışlar içində psixoloji cəhətdən pozulur. Uşaq başa düşə bilmir: "Valideynim mənə niyə bir gün belə, digər gün başqa cür yanaşır?" Bu da nəticədə uşaqda şəxsiyyət böhranına, xaraktersizliyə gətirib çıxarır".

Müsahibimizin sözlərinə görə, valideynin özünün tərbiyə prinsipi, mövqeyi yoxdursa, uşağın da şəxsiyyətinin formalaşması mümkün deyil.

"Bu xaraktersizlik, bu qeyri-müəyyənlik uşağı yanlış dost çevrəsinə, lazımsız məkanlara, mənasız zaman keçirilmələrinə sürükləyir. Nəticədə, həmin münasibətlər və yaşantılar çox zaman cinayətə, zorakılığa qədər gedib çıxır. Bəzən ekranlara çıxan, nənəsini, anasını öldürən gənclərlə bağlı içimizdə şok, qorxu yaranır. Amma əgər onların ailə həyatına əvvəldən kənardan kamera qoyulsaydı, çox güman ki, görərdik ki, o evdə hər şey uşağın istədiyi kimi olub. Valideyn ya həddən artıq icazə verib, ya da problem olduqda onu söyüşlə, təhqirlə tərbiyə etməyə çalışıb. Evdə hörmət və sərhəd anlayışı itib. Ana övladı təhqir edir, övlad ananı. Nənə bir tərəf tutur, digər tərəf aqressiyaya keçir. Belə bir atmosferdə isə cinayətin baş verməsi sadəcə bir anlıq məsələdir", - deyə Vəfa Rəşidova vurğuladı.

Xədicə BAXIŞLI