“Orqanizmə əsas yükü verən duzun miqdarıdır“ EKSPERT DANIŞDI

“Orqanizmə əsas yükü verən turşuluq deyil, çox vaxt duzun miqdarı olur. Şoraba suyu yüksək duzlu məhluldur. Bu, təzyiqi idarə etməyi bir neçə mexanizmlə çətinləşdirə bilər”.

Bu sözləri SİA -ya açıqlamasında qida üzrə ekspert Asim Vəliyev bildirib.

Onun sözlərinə görə, birinci və ən praktik mexanizm maye balansıdır:

”Qanda natrium artanda orqanizm suyu daha çox saxlayır. Nəticədə damarların içində dövr edən maye həcmi artır. Bu hal arterial təzyiqin yüksəlməsinə şərait yaradır. Xüsusən duza həssas insanlarda bu effekt daha qabarıq görünə bilər. Böyrəklər natrium və suyu daha çətin xaric edir, təzyiq daha asan yüksəlir.

İkinci mexanizm damar divarı ilə bağlıdır. Yüksək duz qəbulu təkcə həcmi artırmır, damarların rahat genişlənmə qabiliyyətinə də mənfi təsir göstərə bilər. Damar divarının elastikliyinin azalması və sərtliyin artması təzyiqin dalğalanmalarını gücləndirir, ürəyin gördüyü işi artırır. Bu hal, xüsusən uzunmüddətli perspektivdə, ürək-damar sisteminə əlavə yük kimi qiymətləndirilir.

Şoraba təkbaşına infarkt və ya insult yaradır demək düzgün olmaz. Amma duzun çox olması təzyiqin yüksəlməsinə və onu nəzarətdə saxlamağın çətinləşməsinə səbəb ola bilər. Yüksək arterial təzyiq isə infarkt və insult riskini artıran əsas faktorlardan biridir. Yəni risk birbaşa şorabadan yox, onun təzyiq üzərində yaratdığı əlavə yükdən və ümumi risk fonunu ağırlaşdırmasından qaynaqlanır.

Bu qidalarda risk yaradan konkret inqrediyentlərdən birincisi duzdur. Ən böyük payı məhz o verir. Böyüklər üçün gündəlik duz qəbulu təxminən 5 qram tövsiyə edilir. Şoraba kimi məhsullarda problem odur ki, az miqdar belə gündəlik dozanı aşmış ola bilər. Üstəlik, yanında içilən şoraba suyu bu yükü daha da artırır.

İkinci qrup gizli duz mənbələridir. Bəzi konservləşdirilmiş məhsullarda təkcə duz yox, tərkibində natrium daşıyan əlavələr də olur. Etiketdə “natrium” sözü görünsə də, bu, ümumi natrium yükünə əlavədir. Məsələn, dad gücləndirici olan mononatrium qlutamat, natrium benzoat və bənzər konservantlar, bəzən də digər natrium tərkibli maddələr bunlardandır. Bu əlavələrin miqdarı məhsuldan məhsula dəyişir, amma prinsip eynidir: ümumi natrium nə qədər çoxdursa, təzyiq baxımından risk də o qədər artır.

Digər bir məqam şəkərdir. Klassik şorabada mütləq olmasa da, bəzi marinadlarda şəkər əlavə edilir. Şəkər duz kimi dərhal təzyiqi qaldıran komponent deyil, amma çəki artımı və metabolik risklər üzərindən dolayı təsir göstərə bilər. Ürək-damar riski olan insanlarda bu cür xırda əlavələr zamanla ümumi mənzərəni ağırlaşdıra bilir”.