Oruc tutmaq bədənimizə nə edir? Britaniyalı dietoloq Ramazan ayı barədə yazıb

İngilis dietoloq Emer Delan orucun bədən üzərində böyük bir özünə nəzarət yaratdığını və bu cür özünü idarə etmənin sağlamlıq üçün müxtəlif faydaları olduğunu bildirdi.

Bizimyol.info xəbər verir ki, Orucun qan şəkəri səviyyəsinə və bağırsaqlara da müalicəvi təsirləri olduğunu bildirən mütəxəssis, daha əvvəl bəzi elmi araşdırmalarla nəzəriyyələrini dəstəkləyib.

Delaninin fikrincə, orucun təsirini başa düşməyin ən yaxşı yolu bədəni hibrid avtomobil kimi düşünməkdir. Oruc tutmadığımız zaman böyük yeməklər, qəlyanaltılar və ya içkilər qəbul etdiyimiz zaman bədən karbohidratlardan qlükoza istifadə edir, lakin biz oruc tutduqda bədənin “qaz çənləri” – qaraciyər və əzələlərdə yanacaq tükənməyə başlayır.

Səkkiz-on iki saatdan sonra bədən “elektrik rejimi”nə keçir və yığılmış yağdan istifadə etməyə başlayır.

Yağların yandırılmasına keçidi təmin edən bu metabolik dəyişiklik bir neçə mühüm proses tərəfindən idarə olunur. Qan şəkəri düşür, insulin istehsalı azalır (bədənə yağ saxlamağı əmr edən hormon) və qaraciyər keton istehsal etməyə başlayır.

Ketonlar yağların parçalanmasından əldə edilən beyin və əzələlər üçün son dərəcə səmərəli yanacaq mənbəyidir. Bədən yağ yandıran maşına çevrilir, lakin bu keçid həmişə asan olmaya bilər. Orucun ilk bir neçə günündə siz həddindən artıq yorğunluq və aclıq hiss edə bilərsiniz. Bu, qan şəkərinin azalması və bədənin əsas yanacaq mənbəyi kimi yağa uyğunlaşması ilə əlaqədardır. Bundan əlavə, susuzlaşdırma səbəbiylə baş ağrıları da baş verə bilər.

Oruc tutmağa başladığınız zaman bəzi gecələrdə dərin yuxu ola bilər, digər gecələrdə isə yatmaqda çətinlik çəkə bilərsiniz. Bu, melatonin və kortizol kimi yuxu-oyanma dövrünü tənzimləyən hormonlarda orucun yaratdığı dəyişikliklərlə əlaqədardır.

Ramazan ayında sizi tox və enerjili saxlayacaq qidaları seçmək vacibdir. Sahur üçün fındıq və meyvələrlə hazırlanmış yulaflara üstünlük vermək olar. Oruc başlamazdan əvvəl şəkərli qidalardan uzaq durmaq lazımdır, çünki bu növ qidalar qanda şəkərin qəfil dəyişməsinə və aclıq hissinə səbəb ola bilər.

Axşam yeməyində istehlak edilən işlənmiş karbohidratlar həzm problemlərinə yol aça bilər.

Su qəbulunu düzgün idarə etmək də vacibdir. Oruc tutmayanda içdiyiniz qədər su içməlisiniz. Qəhvə və çaydan uzaq durmaq da faydalıdır, çünki bu növ içkilər sidikqovucu təsir göstərərək susuzluğa səbəb ola bilər.

Alimlər bildirirlər ki, orqanizm təxminən 5 gündən sonra oruc tutmağa uyğunlaşa bilir.

2019-cu ildə Avstraliyada aparılan bir araşdırma, Ramazan ayında oruc tutan insanların əhəmiyyətli miqdarda çəki və bədən yağını itirdiyini müəyyən edib. İlkin bədən kütlə indeksi (BMI) nə qədər yüksək olarsa, bir o qədər çox çəki itirildiyi müşahidə edilib.

2023-cü ildə "European Journal of Clinical Investigation"da dərc edilən bir araşdırma orucun bağırsaqlara da müsbət təsir etdiyini ortaya qoydu. Tədqiqat oruc tutmağın şişkinliyi, ağrıları və mədə yanmasını azaldır.

"Journal of the American Heart Association"da 2021-ci ildə dərc edilən bir araşdırma, orucun qan təzyiqini aşağı saldığını göstərdi.

Oruc tutmaq da iltihabı azalda bilər. 2018-ci ildə "Journal of Nutrition and Intermediary Metabolism" jurnalında dərc edilən təhlildə Ramazandan əvvəl və sonra sağlam yetkinlərdə orqanizmdə iltihabı tənzimləyən sitokinlərin, zülalların səviyyəsi araşdırılıb. Tədqiqat iştirakçıların sitokin səviyyələrində əhəmiyyətli bir azalma göstərdi.

Bununla belə, orucun ümumi sağlamlığa bəzi mənfi təsirləri də ola bilər. Uzun saatlar susuz qalmaq öd daşı riskini artırır; İnsanlar Ramazandan sonra köhnə həyat tərzi vərdişlərinə qayıdıb yenidən kilo ala bilərlər.

Qadir, Bizimyol.info