Mavi Balina necə yüklənilir?

“Mavi Balina” oyunu yenidən gündəmə gəlib. Xəbər verdiyimiz kimi, paytaxtın Binəqədi rayonunda bir mənzildə özünü asan 13 yaşlı yeniyetmənin mobil telefonunda bu oyun aşkarlanıb. Bildirilir ki, onun oyundan aldığı sonuncu mesaj “Bu gün son günündür” olub. “Mavi Balina” daha əvvəllər də gəncləri intihara sürükləyən təhlükəli oyun kimi yadda qalıb. Qeyd edək ki, bu oyun nə “Play Market”də, nə də “App Store”da mövcuddur. Bəs uşaqlar bu oyunu rəsmi platformalarda tapmadıqları halda, onu haradan əldə edirlər? Ümumiyyətlə, belə bir oyun insanı ölümə necə sürükləyə bilər?

İKT üzrə mütəxəssis Fərhad Mirəliyev Metbuat.az-a açıqlamasında bildirib ki, bəzi tətbiqləri kənar mənbələrdən mobil cihazlara yükləmək mümkündür və onların istifadə olunması üçün mütləq şəkildə “App Store” və ya “Play Market”də mövcud olması şərt deyil.

Ekspert məsələyə münasibət bildirərkən deyib ki, baş verən hadisələr həm cəmiyyətin, həm də valideynlərin bu məsələyə vaxtında kifayət qədər diqqət ayırmaması və yetərli məsuliyyət hissinin formalaşmaması ilə bağlıdır:

“Diqqət etsək, görərik ki, bir çox hallarda mobil telefon azyaşlı uşağa gün ərzində tam sərbəst şəkildə təqdim olunur və gecə saatları, gündüz saatları, dərs vaxtları ilə bağlı heç bir məhdudiyyət tətbiq edilmir. Uşağa mobil cihazdan sərbəst istifadə imkanı yaradılır. Nəticədə isə həmin azyaşlı məktəbli arzuolunmaz kontentə çıxış əldə edir. Burada söhbət təkcə sosial şəbəkələrdən getmir. Ümumiyyətlə, internetdə mövcud olan istənilən məzmun, hətta əyləncə, oyun və bu tipli materiallar da buna daxildir. Hansısa bir yolla, istər “Play Market”dən, istərsə də digər mənbələrdən olsun, azyaşlı məktəbli həmin oyunu və ya proqramı telefonuna yüklədikdən sonra artıq onun yaş kriteriyasına uyğun olub-olmadığına nəzarət etmək çətinləşir”.

F.Mirəliyev tövsiyə edib ki, əgər mobil cihaz məktəbliyə hansısa zərurətə görə, məsələn, məktəbə, kurslara və ya məşğələlərə gedib-gəlməsi və əlaqə saxlanılması üçün verilirsə, o zaman sadə, düyməli telefonlara üstünlük verilsin. Belə telefonlarda zərərli kontentə çıxış imkanı olmur:

“Lakin bəzi hallarda internet üzərindən yazışma və ya zəngləşmə zərurəti yaranırsa, məsələn, “WhatsApp”, “Telegram” kimi tətbiqlərdən istifadə olunmalıdırsa, bu zaman ağıllı telefon azyaşlıya yalnız müəyyən təlimatlar və istifadə qaydaları çərçivəsində verilməlidir. Yüklənə biləcək tətbiqlər, istifadə ediləcək sosial şəbəkələr və ümumi kontent mütləq nəzarətdə saxlanılmalıdır. Bütün bunlar isə müəyyən texniki sazlamalar və tənzimləmələr tələb edir. Təəssüf ki, valideynlərin əksəriyyəti bu məsələlərə diqqət yetirmir, sadəcə telefonda hesab açaraq övladına təqdim edir ki, “istifadə et”. Uşaq da bu zaman yaşına uyğun olmayan proqramları yükləyir, uyğun olmayan məzmuna çıxış əldə edir və valideyn bundan xəbərsiz qalır. Nəticədə isə bu cür hallar çox acınacaqlı fəsadlara gətirib çıxarır”.

Sevinc İbrahimzadə / Metbuat.az