Özbəkistan güclü milli media formalaşdırır

Prezident Şavkat Mirziyoyevin vizyonu çərçivəsində Özbəkistan, milli məzmunu gücləndirmək və qlobal informasiya hücumlarına qarşı mədəni identikliyi qorumaq məqsədi daşıyan media sıçrayışı yaşadı. Geosiyasi çağırışların və hibrid müharibələrin artması ilə informasiya güclü bir silah halına gəldi və bu, rəqabətli milli media məkanı yaratmağı tələb edir. Özbəkistanda milli məzmun, qlobal və yerli hadisələrə obyektiv qiymət verməklə milli maraqları nəzərə alan yüksək keyfiyyətli media mühiti kimi müəyyən edilir. 2025-ci ilə qədər Özbəkistan media vasitələri 2000-dən çox platformaya, o cümlədən 150 televiziya və radio kanalı və 1000 veb-sayta qədər genişləndi. Bu, 2016-cı illə müqayisədə qeyri-hökumət media vasitələrində 40% artım demək idi. Bu genişlənmə media müxtəlifliyini gücləndirdi və jurnalistlərə Özbək mədəniyyəti və tarixini əks etdirən məzmun təqdim etmək üçün platformalar təqdim etdi.
Özbəkistan, azad cəmiyyət qurmağın bir hissəsi olaraq mətbuat azadlığına sadiqliyini vurğulayır. Prezident Şavkat Mirziyoyevin rəhbərliyi altında media qanunvericiliyi şəffaflıq və müstəqilliyi gücləndirmək üçün islah edildi, bu da Özbəkistanın qlobal mətbuat azadlığı indeksində sıralamasını yaxşılaşdırdı və 2016-cı ildəki 165-ci yerdən 2024-cü ildə 137-ci yerə yüksəldi. "Sərhədsiz Reportyorlar" təşkilatının hesabatlarına əsasən belə demək olar. Ancaq mətbuat azadlığı nəzarət demək deyil, jurnalistlərə milli dəyərləri gücləndirən obyektiv məzmun istehsal etmək üçün mühit təmin etməkdir. Jurnalistlər hadisələri dərin təhlil etməyə təşviq edilir, bu da cəmiyyətin şüur səviyyəsini yüksəldir. 2025-ci ildə hökumət "Milli Rəqəmsal Media" təşəbbüsünü başlatdı və bu, yüksək keyfiyyətli rəqəmsal məzmun istehsal etmək üçün təlim keçmiş 500 gənc jurnalisti əhatə edir.
"Qızıl Qələm" müsabiqəsi Özbəkistanda media yaradıcılığını gücləndirmək üçün əsas dayaqdır. Müsabiqə milli dəyərləri əks etdirən və Özbək identikliyini təbliğ edən jurnalistləri və bloqerləri təltif etmək məqsədi daşıyır. 2025-ci ildə müsabiqə 3000-dən çox jurnalist və bloqerin iştirakı ilə keçirildi, qaliblərə pul mükafatları və xaricdə təlim qrantları verildi. Müsabiqə gənc istedadları kəşf etdi, məsələn, 2024-cü ildə bir gənc jurnalist Özbək mədəni irsinin qorunması haqqında araşdırma hesabatına görə beynəlxalq mükafat qazandı. Müsabiqə yerli və beynəlxalq media vasitələri arasında əməkdaşlığı gücləndirdi və Özbəkistanı qlobal mədəni dialoq platformasına çevirdi.
Özbək mediası ikili rol oynayır. Belə ki, daxildə milli birlik və təhsili gücləndirməyə fokuslanır, Özbək tarixi və mədəniyyətini işıqlandıran televiziya və radio proqramları vasitəsilə da kifayət qədərdir. Xaricdə Özbəkistan qlobal imicini yaxşılaşdırmaq üçün "Özbəkistan 24" beynəlxalq kanal kimi platformalardan istifadə edir, altı dilə yayımlanan və 2025-ci ilə qədər 50 milyon qlobal tamaşaçıya çatan kanal Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri kimi ölkələrlə əməkdaşlıq təcrübələrini mübadilə edir. Məsələn, 2024-cü ildə Daşkənddə Əmirlik nümayəndə heyəti qəbul edilərək rəqəmsal məzmunun inkişafı müzakirə edildi. Bu səylər Özbəkistanı regional media mərkəzinə çevirdi.
Son illərdə Özbəkistan nəzərəçarpacaq media nailiyyətləri əldə etdi. 2024-cü ildə "Özmedia" rəqəmsal platforması işə salındı və bu, Özbək mədəniyyətini təbliğ edən 100 min məqalə və video ehtiva edən elektron kitabxanadır. İnternetdə yerli məzmunun nisbəti 2020-ci ildən bəri 60% artıb və bu, xarici mənbələrə asılılığı azaldıb. Prezident Mirziyoyevin media dəstəyi 2025-ci ildə 50 milyon dollar büdcə ayrılması ilə özünü göstərdi, media infrastrukturunun inkişafı və 10 min jurnalistin müasir texnologiyalara, o cümlədən yalan xəbərlərlə mübarizəyə təlimi üçün sərf edildi. 2024-cü ilin yanvarında Təhlükəsizlik Şurasındakı çıxışında Prezident Mirziyoyev gəncləri mənfi informasiya təsirlərindən qorumaq üçün milli dəyərləri və tarixi əks etdirən məzmunun vacibliyini vurğuladı.
Gənclər Özbəkistanda media inqilabının onurğa sütunudur. "Gənc Media" kimi təşəbbüslər vasitəsilə 5000 gənc "peer-to-peer" prinsipi əsasında rəqəmsal məzmun istehsal etmək üçün təlim keçib və bu, müasir dil ilə ünsiyyət qurmağa imkan verir. 2025-ci ildə hökumət gənc bloqerləri dəstəkləmək üçün proqram başlatdı və 2000 bloqerə Özbək turizmi və mədəniyyətini təbliğ edən məzmun istehsalı üçün qrantlar verdi. Təcrübəli jurnalistlərin təcrübəsi ilə gənclərin enerjisinin birləşməsi yenilikçi media məzmunu istehsal etdi, məsələn, sosial şəbəkələrdə milyonlarla baxış cəlb edən "Özbəkistan Gələcəyi" kampaniyası.
Prezident Mirziyoyevin vizyonu sayəsində Özbəkistanda media milli identikliyi gücləndirmək və cəmiyyəti informasiya hücumlarından qorumaq vasitəsinə çevrilib. Mətbuat azadlığını gücləndirmək, gənc istedadları dəstəkləmək və yüksək keyfiyyətli milli məzmun inkişaf etdirmək vasitəsilə Özbəkistan regional media mərkəzinə çevrilir, tarixini və mədəniyyətini əks etdirərək qlobal media məkanındakı mövqeyini qoruyur.
Əbdülhəmid Həmid Əl-Kba
Newscenter.az üçün