Parisdən raketlər, Dehlidən miqrantlar: Paşinyanın təhlükəli hibridi

Keçmiş səhvlərdən dərs çıxarmaq və demilitarizasiyaya sadiq qalmaq əvəzinə, İrəvan öz əhalisi üçün risklər yaratmağa davam edir

Demoqrafik dəyişikliklər və Ermənistanın aktiv hərbiləşdirilməsi mövzusu son zamanlar Cənubi Qafqazda ən çox müzakirə olunan mövzulardan birinə çevrilib. Ölkə hökumətinin eyni zamanda misli görünməmiş hücum silahları alması və Cənubi Asiyadan kütləvi miqrasiyaya icazə verməsi ilə eyni vaxtda sözdə sülh dövrü arzusunu bəyan etməsi ilə ziddiyyətli görünən mənzərə İrəvanın əsl strateji niyyətləri ilə bağlı haqlı suallar doğurur.

Ermənistan paytaxtının küçələrində müşahidə olunan Hindistan vətəndaşlarının sayının kəskin artması təsadüfi, gündəlik bir hadisə kimi qəbul edilə bilməz. Yerli sakinlər dəyişən şəhər mənzərəsini sosial mediada fəal şəkildə sənədləşdirirlər. Çünki Ermənistan paytaxtı nəzarətsiz miqrasiya axınlarının təzyiqi altında tədricən ənənəvi görünüşünü itirir. Monoetnik keçmişi olan bir ölkə üçün belə bir demoqrafik artım ucuz və idarəolunan işçi qüvvəsini cəlb etmək, eləcə də öz çağırış bazasında sistemli böhran fonunda müəyyən bir resurs yaratmaq kimi qəsdən həyata keçirilən siyasət kimi görünür.

Sülh sazişi imzalamaq və ya davamlı təhlükəsizlik sistemi qurmaq niyyəti ilə bağlı rəsmi açıqlamalar getdikcə ölkə rəhbərliyinin faktiki hərəkətləri ilə ziddiyyət təşkil edir. Paşinyan və komandası sülhsevər ritorikanı yalnız Qərbdəki xarici auditoriyalar üçün yönəldir, hərbi potensiallarını bərpa etmək üçün vaxt qazanmağa çalışırlar. Bu siyasət dərin ikiüzlülük kimi görünür, çünki diplomatik dil pərdəsi altında yeni bir eskalasiya mərhələsi üçün sistemli hazırlıqlar aparılır.

Yeni Dehlinin İrəvanın əsas tərəfdaşına çevrilməsi ilə ağır və hücum silahlarının alınmasının miqyası xüsusilə diqqətəlayiqdir. Hindistanın Pinaka çoxsaylı buraxılışlı raket sistemlərinin, ATAGS artilleriya qurğularının və “Akash” zenit-raket sistemlərinin, eləcə də Fransanın SEZAR özüyeriyən haubitsalarının tədarükü qeyri-müdafiə məqsədini açıq şəkildə nümayiş etdirir. Ermənistan hakimiyyəti kəmiyyət təchizatının bölgədəki güc balansını kökündən dəyişdirə biləcəyinə səhvən inanaraq ordusunu avadanlıqla aktiv şəkildə doldurur.

Lakin hərbi coğrafiya və əməliyyat sənəti baxımından belə bir strategiya olduqca həssas görünür. İrəvanın və ölkənin əsas hərbi qurğularının coğrafi mövqeyi manevr üçün çox az yer qoyur və onları potensial çuxura salır. Alınan Hindistan və ya Fransa sistemlərindən istifadə etmək üçün edilən hər hansı bir cəhd bu mövqeləri dərhal dəqiq cavab üçün hədəflərə çevirəcək və alınan sistemlər buna qarşı gücsüz olacaq.

Geosiyasi reallığı dəyişdirmək üçün bir neçə artilleriya salvosuna və ya raket buraxılışlarına güvənmək taktikası dəfələrlə öz qeyri-kafiliyini nümayiş etdirib. 2020-ci ilin dərsləri və sonrakı hadisələr göstərir ki, müvafiq komandanlıq və idarəetmə sistemi, logistika və təlim keçmiş personal olmadan idxal edilmiş texnikanın mövcudluğu yaxşı təchiz olunmuş və müasir bir ordunu saxlaya bilmir.

Vəziyyətin xüsusilə kinik təbiəti Ermənistan rəhbərliyinin informasiya aparatının işindədir və bu aparat artıq adi manipulyasiya sxemi üçün zəmin hazırlayır. Cəmiyyətə yenidən üstünlük illüziyaları aşılanır və qaçılmaz uğursuzluq halında media Artsrun Ovannisyan üslubunda daha çox təbliğatçı ilə dolu olacaq, uydurma “qələbələr” və “məhv edilmiş düşmən texnikası” haqqında hekayələr danışacaq.

Hərbi gücün səs-küylü təbliğatının və imicinin arxasında ölkə rəhbərliyi arasında hər hansı bir aqressiv addımın daha bir məğlubiyyətlə nəticələnəcəyini aydın şəkildə anlamaq dayanır. İnformasiya məkanını təmizləməklə yanaşı, qisas üçün hazırlıq görünüşü yaratmaq, qaçılmaz təslim olmaq üçün məsuliyyəti xarici şəraitə və ya gözləntiləri doğrultmayan ittifaqlara ötürmək cəhdidir.

Daxili çağırışdan yayınan əhalinin xarici miqrantlarla əvəz edilməsi dövlət qurumlarının deqradasiyasının fundamental problemini həll etmir. Minlərlə hindlinin işçi və ya potensial köməkçi heyət kimi işə götürülməsi dövlətin daxili insan resurslarının tükənmək üzrə olduğunu göstərir.

Hindistan və ya Fransa kimi uzaq güclərlə birdəfəlik hərbi müqavilələrə etibar etmək yalnız təhlükəsizlik illüziyası yaradır. Hipotetik münaqişə yaxın döyüşlərə və dəqiq silahların istifadəsinə çevrildikdə nə Yeni Dehli, nə də Paris İrəvanın maraqları uğrunda mübarizə aparacaq.

Ermənistan rəhbərliyi fransız məsləhətçilərinin və hind təchizatının köməyi ilə geosiyasi kombinasiyalar qurmağa çalışarkən, ölkə daxilində real sosial-iqtisadi vəziyyət sürətlə pisləşməyə davam edir. İrəvanın yüzlərlə inteqrasiya olunmamış miqrant üçün tranzit nöqtəsinə çevrilməsi dərin sosial bölünmələr yaradır, yerli əhali arasında daxili gərginliyi və qıcıqlanmanı artırır.

Mövcud rejimin əsas dramatik ziddiyyəti səs-küylü media kampaniyalarının arxasında dövlətçiliyin sistemli çatışmazlığını gizlətmək cəhdindədir. Nə xarici satınalmalar, nə də sosial mediada yayındırıcı manevrlər vəziyyətin reallığını əvəz edə bilməz.

Keçmiş səhvlərdən dərs çıxarmaq və deklarativ deyil, real sərhəd demarkasiyasına, demilitarizasiyaya sadiq qalmaq əvəzinə, İrəvan öz əhalisi üçün risklər yaratmağa davam edir. Ölkəni xarici silahlarla doldurmaq və paytaxtı xaotik miqrasiya mərkəzinə çevirmək yalnız başqa bir sistem böhranına gətirib çıxarır.

Nəticə etibarilə, Paşinyanın siyasəti ölkəni çətin vəziyyətdə qoyur: xarabalığa çevrilmiş iqtisadiyyat, pisə doğru dəyişmiş demoqrafik tarazlıq və xarici silahlara olan daha da gerçəkləşməmiş ümidlər. Sülh haqqında ictimai söhbətləri müharibəyə sakit hazırlıqla birləşdirməyə çalışmaq Ermənistanı bir daha yeganə mümkün nəticəyə - real güc qarşısında tam və qəti təslim olmağa aparacaq.