Yeni Dehlidən İrəvana “Pralay” kartı Kim hədəfdədir?

Hindistanın Müdafiə Tədqiqatları və İnkişafı Təşkilatının (DRDO) Ermənistan üçün “Pralay” taktiki raket sisteminin 300 kilometrlik ixrac modifikasiyasını hazırladığı bildirilir.

“Qafqazinfo” xəbər verir ki, tərəflər arasında bununla bağlı aparılan ikitərəfli danışıqlar yekun mərhələyə daxil olub.

Hazırda müzakirələrin əsas predmetini müqavilənin maliyyə parametrləri və qiymət mexanizmləri təşkil edir.

Bərk yanacaq mühərriki ilə təchiz olunan “Pralay” raketi adi döyüş başlıqları vasitəsilə rabitə qovşaqları, logistika mərkəzləri, silah-sursat anbarları və ön xəttdə yerləşən hərbi aerodromlar kimi strateji əhəmiyyət daşıyan hədəflərə yüksək dəqiqliklə zərbə endirmək məqsədilə hazırlanıb. Raket 500-1000 kiloqram ağırlığında döyüş başlığı daşıya bilir və 150-500 kilometr məsafədə yerləşən hədəfləri vurmaq imkanına malikdir.

Ənənəvi ballistik raketlərdən fərqli olaraq, “Pralay” daha yastı kvazi-ballistik trayektoriya üzrə hərəkət edir. Bununla yanaşı, uçuşun müxtəlif mərhələlərində istiqamətini dəyişmək qabiliyyəti raketin aşkarlanmasını və qarşısının alınmasını xeyli çətinləşdirir.

Nəticədə, mövcud hava hücumundan müdafiə sistemlərinin reaksiya müddəti azalır və onların ələkeçirmə imkanları əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşır.

Ermənistanın “Pralay” kimi müasir hücum təyinatlı raket sistemini əldə etməyə maraq göstərməsi Cənubi Qafqazın təhlükəsizlik arxitekturası baxımından ciddi suallar doğurur. Rəsmi İrəvan son illərdə silahlı qüvvələrinin modernləşdirilməsi çərçivəsində Hindistandan “Pinaka” çoxlüləli reaktiv yaylım atəşi sistemləri, “Swathi” artilleriya aşkarlama radarları və “Akash” zenit-raket kompleksləri də daxil olmaqla bir sıra silah sistemləri tədarük edib.

Bu fonda “Pralay” kimi uzaqmənzilli zərbə vasitələrinin alınmasına yönəlmiş addımlar Ermənistanın hərbi planlaşdırmasının hansı istiqamətdə inkişaf etdiyini gündəmə gətirir.

İran və Gürcüstanla hərbi qarşıdurma yaşamayan, Türkiyə ilə münasibətlərin normallaşdırılması prosesini davam etdirən Ermənistanın hücum potensialını genişləndirməsinin hansı təhlükəsizlik ehtiyaclarından irəli gəldiyi, eləcə də bu imkanların regionun hansı aktoruna qarşı nəzərdə tutulduğu ilə bağlı suallar aktuallığını qoruyur.

Hindistanın Ermənistanla hərbi-texniki əməkdaşlığını ardıcıl şəkildə genişləndirməsi də regional təhlükəsizlik mühitinə təsirləri baxımından diqqət çəkən məqamlardandır.

Yeni Dehlinin son illərdə həyata keçirdiyi silah ixracı layihələri təkcə ikitərəfli müdafiə əlaqələrinin dərinləşdirilməsi ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda Cənubi Qafqazda mövcud hərbi balansın dəyişməsinə təsir göstərə biləcək yeni imkanlar formalaşdırır.

Bu kontekstdə sözügedən əməkdaşlığın üçüncü dövlətlərin təhlükəsizlik maraqlarına mümkün təsirləri ayrıca qiymətləndirilməlidir.

“Pralay” raket kompleksinin Ermənistana mümkün ixracı Hindistan-Ermənistan müdafiə tərəfdaşlığını keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəldə biləcək addım kimi qiymətləndirilə bilər. Bununla yanaşı, ixrac məqsədilə hazırlanacaq 300 kilometrlik modifikasiyanın istehsalı və tədarükü prosesində Hindistanın beynəlxalq ixrac nəzarəti mexanizmlərinə, xüsusilə də Raket Texnologiyalarına Nəzarət Rejiminin (MTCR – Missile Technology Control Regime) tələblərinə hansı səviyyədə riayət edəcəyi diqqətlə izlənilməsi vacib olan məsələlərdən biri olaraq qalır.