Politoloq: Azərbaycan ATƏT iclasında ilk dəfə yeni statusda iştirak edib

Avropa bu gün mürəkkəb təhlükəsizlik çağırışları ilə üz-üzədir. Rusiya-Ukrayna müharibəsi, artan miqrasiya axını, enerji təminatı və digər geosiyasi məsələlər qitənin diqqət mərkəzindədir. Bu çətinliklər fonunda ATƏT Avropada və daha geniş regional müstəvidə sülhün, təhlükəsizliyin, əməkdaşlığın təmin edilməsində strateji əhəmiyyət kəsb edir. ATƏT tarixi boyunca həm soyuq müharibə dövründə, həm də müasir çağırışlar kontekstində Avropa dövlətlərini bir platformada birləşdirərək əməkdaşlığın təşviqinə xidmət edib. Lakin indiki dövrdə Ermənistan-Azərbaycan, Rusiya-Gürcüstan və Rusiya-Ukrayna kimi münaqişələrin həllində ATƏT ciddi rol oynaya bilmir. Bu isə təşkilatın effektivliyi və gələcək funksiyaları ilə bağlı suallar yaradır.

Politoloq Sultan Zahidov Sherg.az-a açıqlamasında bu gün Avropanın ciddi təhlükəsizlik çağırışları ilə üz-üzə qaldığını söyləyib: 

"Bu çağırışlara Rusiya-Ukrayna müharibəsi, Avropaya artan miqrasiya axını, enerji ilə bağlı problemlər və digər geosiyasi məsələlər daxildir. Qeyd etmək lazımdır ki, bu dəfə Azərbaycan ATƏT iclasında ilk dəfə yeni statusda iştirak edir və bu iştirak ATƏT-in Minsk Qrupunun ləğvindən sonra baş tutur. 1992-ci ildən fəaliyyət göstərən Minsk Qrupu rəsmi olaraq 2025-ci ilin dekabrına qədər mövcud olsa da, Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin həllində heç bir ciddi nəticə əldə etmədiyi üçün Azərbaycan uzun müddət bu qurumun ləğvini tələb edirdi. İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra bu tələb daha qəti şəkildə irəli sürüldü və nəhayət, Ermənistan da bu mövqeyi qəbul etdi. Avqustun 8-də Vaşinqtonda hər iki ölkə Minsk Qrupunun və onun institutlarının ləğvi ilə bağlı çağırış etdi. Sentyabrın 1-də üzv dövlətlərin səsverməsi ilə bu çağırış təsdiqləndi və Minsk Qrupunun ləğvi haqqında qərar qəbul olundu və dekabr ayında qüvvəyə mindi".

Politoloq ATƏT-in yaradıldıqdan sonrakı fəaliyyətinə və hazırki çatışmazlıqlarına diqqət çəkib:

"ATƏT (keçmiş ATƏM) 1975-ci ildə yaradılarkən Avropada və ümumilikdə dünyada sülhün, təhlükəsizliyin təmin olunmasına böyük töhfə verməyi qarşısına məqsəd qoydu. O dövrdə təşkilat Sovet İttifaqı ilə ABŞ arasında münasibətlərin yumşalmasına da müəyyən töhfə verdi və hər iki tərəfi bir platformada birləşdirən institut kimi əhəmiyyət daşıdı. Lakin soyuq müharibədən sonra ATƏT-in transformasiyası baş verdi. Təşkilat getdikcə təhlükəsizlik və müdafiə məsələlərindən daha çox demokratiya, insan hüquqları və vətəndaş cəmiyyəti kimi sahələrə üstünlük verməyə başladı. Nəticədə konfliktlərin həlli istiqamətində nə Ermənistan-Azərbaycan, nə Rusiya-Gürcüstan, nə də Rusiya-Ukrayna münaqişəsində ciddi nailiyyət əldə edilmədi. Bu isə təşkilatda böyük boşluqların mövcud olduğunu göstərir. Əgər ATƏT-in yenidən canlandırılması hədəflənirsə, təşkilatın fəaliyyət istiqamətlərində və strukturunda fundamental islahatlar aparılması zəruridir".