Pomidordakı bu “gizli” maddə qaraciyəri qoruya bilər YENİ ARAŞDIRMA

Alimlər altı ay ərzində siçanları rafinə olunmuş karbohidratlarla zəngin qida rasionu ilə bəsləyiblər.

Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, pomidorda adi gözlə görünməyən gizli bir komponent var. Bu maddə qaraciyərin sağlamlığı üçün pomidora qırmızı rəng verən məşhur piqment qədər əhəmiyyətli ola bilər.

Alimlər bitkilərin likopin sintez etmək üçün istifadə etdiyi fitoen adlı maddənin siçanlarda qaraciyərin piylənməsinin əlamətlərini nəzərəçarpacaq dərəcədə azaltdığını müəyyən ediblər. Bu kəşf bütöv pomidordan hazırlanan tozun bəzi hallarda qaraciyəri yalnız təmizlənmiş likopindən daha effektiv qorumasının səbəbini izah edə bilər.

Mütəxəssislərin sözlərinə görə, metabolik disfunksiya ilə əlaqəli qaraciyər steatozu qaraciyər hüceyrələrinin daxilində yağ toplanmağa başladıqda yaranır. İlkin mərhələdə xəstəlik az sayda nəzərəçarpacaq simptomla müşayiət oluna bilər. Lakin yağın uzun müddət toplanması iltihaba, qaraciyər toxumasının zədələnməsinə və nəticədə sirroza gətirib çıxara bilər.

Qidalanma bu xəstəliyin inkişafında rol oynayan amillərdən yalnız biridir. Bununla belə, qaraciyərin yağı necə toplamasına və ya yandırmasına təsir göstərən qidalar və qida maddələri yeni profilaktik üsulların müəyyənləşdirilməsinə kömək edə bilər. Pomidora xüsusi maraq göstərilməsinin səbəbi isə heyvanlar üzərində aparılan araşdırmalarda onun dəfələrlə qaraciyərin vəziyyətinin yaxşılaşması ilə əlaqələndirilməsidir.

Fitoenin təsirini yoxlamaq üçün alimlər altı ay ərzində siçanları rafinə edilmiş karbohidratlarla zəngin rasionla bəsləyiblər. Bu qidalanma modeli insanlarda qaraciyərin piylənməsi ilə əlaqələndirilən vərdişləri, xüsusilə şirin qida və içkilərin tez-tez qəbulunu təqlid etmək məqsədi daşıyıb.

Siçanların yarısına isə əlavə olaraq fitoen verilib. Bu miqdar insanın gündəlik üç-dörd orta ölçülü çiy pomidor və ya təxminən 100 qram tomat pastası qəbul etməsinə uyğun olub. Nəticələr göstərib ki, fitoen qəbul edən siçanlarda eyni qeyri-sağlam qidalanmaya baxmayaraq, qaraciyərin piylənməsi daha zəif inkişaf edib.

Alimlərin fikrincə, qoruyucu effektin bağırsaq mikrobiomundakı dəyişikliklərlə izah olunması ehtimalı azdır. Əvəzində fitoenin qaraciyərdə maddələr mübadiləsini tənzimləyən bir neçə zülalı aktivləşdirdiyi müəyyən edilib. Bu aktivlik qaraciyərin artıq yağı hüceyrələrdə toplamaq əvəzinə enerji əldə etmək üçün yandırmasına şərait yaradıb.

Araşdırmanın baş müəllifi, ABŞ Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin Tafts Universitetində yerləşən Jan Mayer adına İnsan Qidalanması və Yaşlanma Araşdırmaları Mərkəzinin aparıcı elmi əməkdaşı Syan-Don Van bildirib ki, fitoen təkcə sarı, narıncı və qırmızı pomidorlarda bol deyil.

Onun sözlərinə görə, bu maddə kök, qırmızı bibər, çəhrayı qreypfrut, qarpız və ərik kimi geniş yayılmış meyvə və tərəvəzlərdə də mövcuddur. Alim qeyd edib ki, gələcək araşdırmalar bu nəticələri təsdiqləsə, insanları fitoenlə zəngin daha çox meyvə və tərəvəz yeməyə təşviq etmək metabolik qaraciyər xəstəliklərinin qarşısının alınmasına və ya yüksək risk qrupunda olan şəxslərdə xəstəliyin inkişafının ləngidilməsinə kömək edə bilər.

Bununla belə, araşdırmanın siçanlar üzərində aparıldığını nəzərə almaq lazımdır və fitoenin insanlarda eyni təsiri göstərib-göstərmədiyini müəyyənləşdirmək üçün əlavə tədqiqatlara ehtiyac var.