Psixoloq maskalı dağıdıcılıq: ailəyə qarşı ideoloji müharibə

Bu gün ailə təsadüfən dağılmır. Bu gün ailə hədəfə alınıb. Artan boşanmalar fərdi uğursuzluqların statistikası deyil — bu, ideoloji müdaxilənin nəticəsidir. Sual artıq "niyə boşanırlar?” yox, "ailəni niyə dağıdırlar?” olmalıdır.

Doğrudanmı bir cəmiyyət eyni anda bu qədər "uyğunsuz” ola bilər? Doğrudanmı min illərdir ailə üzərində dayanan bir xalq birdən-birə yaşamağı bacarmadı? Xeyr. Burada söhbət təsadüfdən yox, sistemli şüur əməliyyatından gedir.

Ailə təkcə iki insanın birliyi deyil. Ailə — dəyər ötürülən mexanizmdir. Ailə — milli yaddaşdır. Ailə — dövlətin hüceyrəsidir. Hüceyrəni məhv edən isə orqanizmi çökdürür. Bu qədər sadə.

Son illər "psixoloq” adı altında cəmiyyətə yeridilən fiqurlar ailəni sağaltmır, parçalayır. Onların dili eynidir: səbr yoxdur, dözüm yoxdur, məsuliyyət yoxdur. "Özünü düşün”, "dərhal ayrıl”, "azad ol”. Bu, psixologiya deyil — fərdiyyatçı ideologiyanın ailəyə qarşı təbliğidir.

Əsl psixologiya insanı qaçmağa yox, dayanmağa öyrədir. Əsl psixologiya "mən”i yox, "biz”i möhkəmləndirir. Amma bu gün bazara çıxarılan model ailəni yük, uşağı maneə, sədaqəti isə "geri qalmışlıq” kimi təqdim edir. Bu artıq peşə səhvi deyil — ideoloji mövqedir.

Boşanma bu diskursda çıxış yolu yox, hədəfdir. Ailə isə müqəddəs birlik yox, "köhnə struktur” adlandırılır. Çünki ailə olan yerdə məsuliyyət var. Məsuliyyət olan yerdə müqavimət var. Müqavimət olan cəmiyyəti isə idarə etmək çətindir.

Unudulan əsas həqiqət budur: uşağın ilk dövləti ailədir. Orada ədalət öyrənilir, orada sərhəd qoyulur, orada sədaqət formalaşır. Ailəsi dağılmış nəsil psixoloji boşluqda böyüyür. Boşluq isə həmişə kənar ideologiya ilə doldurulur. Bu artıq tək ailə problemi deyil — milli təhlükəsizlik məsələsidir.

"Dərhal xoşbəxt ol” çağırışı müasirlik deyil — məsuliyyətdən qaçış fəlsəfəsidir. Xoşbəxtlik həmişə rahatlıq deyil. Xoşbəxtlik bəzən səbirdir, bəzən susmaqdır, bəzən isə haqlı olduğunu bilə-bilə ailəni qorumağı seçməkdir. Bunları aşağılamaq xalqın mənəvi immunitetini zəiflətməkdir.

Ailə dağılanda təkcə ər-arvad ayrılmır. Dəyərlər dağılır, nəsil köksüzləşir, cəmiyyət atomlaşır. Atomlaşmış cəmiyyət isə susdurulan, yönləndirilən, müqavimətsiz kütlədir. Tarix bunu dəfələrlə sübut edib.

Ona görə də ailəni "köhnə model”, boşanmanı isə "inkişaf” kimi təqdim edən hər yanaşma sadəlövhlük yox, təhlükəli ideoloji sabotajdır. Kimdən gəlməsindən asılı olmayaraq — istər xarici mərkəzlərdən, istərsə də daxildə "mütəxəssis” maskası taxmış məsuliyyətsiz dillərdən — nəticə dəyişmir.

Medianın məsuliyyətsizliyi: dağıdıcılığın legitimləşdirilməsi

Bu prosesdə medianın rolu ayrıca və açıq şəkildə qeyd olunmalıdır. Çünki bu gün media ailəni qoruyan yox, onu deformasiyaya uğradan əsas mexanizmlərdən birinə çevrilib. Ailə dəyərlərini möhkəmləndirməli olan platformalar əksinə, ailə böhranlarını şouya çevirir, boşanmanı dramatik "uğur hekayəsi” kimi təqdim edir.

Televiziya verilişlərində ailə münaqişələri reytinq naminə açıq bazara çıxarılır, şəxsi faciələr tamaşaya çevrilir. Sosial mediada sədaqət deyil, xəyanət trend olur; səbr deyil, emosional partlayış alqışlanır; ailəni qorumaq yox, onu tərk etmək "cəsarət” kimi təqdim edilir. Bu artıq təsadüf deyil — dəyərlərin sistemli şəkildə aşındırılmasıdır.

Media sağlam ailəni göstərmir, çünki sakitlik satmır. Barışıq maraqlı deyil, çünki reytinq gətirmir. Konflikt, dağılma, ifşa isə tamaşa yaradır. Beləliklə, ailə problemi həll ediləsi məsələ yox, istismar olunan məhsula çevrilir.

Daha təhlükəlisi isə "ekspert” adı altında məsuliyyətsiz fikirlərə tribun verilməsidir. Ailəni sosial məsuliyyət kimi deyil, fərdi komfort məsələsi kimi təqdim edən səslər legitimləşdirilir. Bu, cəmiyyətə verilən açıq mesajdır: ailə qorunmalı dəyər yox, aşılması gərəkən maneədir.

Medianın bu davranışı sadəcə peşə etikası problemi deyil. Bu, ictimai şüura qarşı törədilən ideoloji cinayətdir. Çünki media təkcə məlumat ötürmür — norma yaradır. Normalın ailənin dağılması olduğu yerdə isə artıq fərdi seçimdən yox, kütləvi yönləndirmədən danışmaq lazımdır.

Əgər bu gün ailə zəifləyirsə, məsuliyyəti yalnız ər-arvadın üzərinə yıxmaq saxtakarlıqdır. Bu zəifləmədə ailəni lağ obyektinə çevirən media dili, məsuliyyətsiz tok-şoular, dəyərsizləşdirici seriallar və kontent siyasəti birbaşa pay sahibidir.

Çağırış: susmaq da mövqedir

Bu gün susmaq neytrallıq deyil — tərəf seçməkdir. Ailə dağıdılarkən susan, dəyərlər lağa qoyularkən kənarda duran, məsuliyyətsizliyi "müasirlik” adı ilə qəbul edən hər kəs bu prosesin passiv iştirakçısına çevrilir.

Bu artıq təkcə ailə məsələsi deyil. Bu, milli iradə məsələsidir. Ya biz ailəni, dəyəri, məsuliyyəti, nəsli qoruyacağıq, ya da dağınıqlığı, məsuliyyətsizliyi və köksüzlüyü "azadlıq” kimi qəbul edib gələcəyimizi başqalarının ideoloji layihəsinə təhvil verəcəyik.

Medianın reytinq naminə ailəni alçaltmasına, "psixoloq” adı altında boşanmanı normallaşdıran dillərə, səbr və sədaqəti lağa qoyan diskursa artıq açıq mövqe qoyulmalıdır. Ailə müdafiəsiz buraxıla bilməz. Çünki ailə çökərsə, onu nə dövlət, nə qanun, nə də texnologiya xilas edəcək.

Hər kəs bilməlidir:

ailəni qorumaq gerilik deyil — müqavimətdir;

ailəni müdafiə etmək köhnəlmişlik deyil — milli duruşdur;

ailəni saxlamaq zəiflik deyil — məsuliyyət və yetkinlikdir.

Bu gün çağırış aydındır:

ailəni qoruyun,

dəyərləri müdafiə edin,

məsuliyyətsiz ideologiyaya qarşı mövqe tutun.

Çünki ailə köhnə model deyil.

Ailə — gələcəyin özüdür.

Və onu qorumaq artıq şəxsi seçim yox, milli borcdur.

Düzgün Atalı