Icma.az
close
up
RU
Menu

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Qalmaqal yaradacaq sözlər: “Məhsəti Gəncədə pis mənada tanınırdı”

Qalmaqal yaradacaq sözlər: “Məhsəti Gəncədə pis mənada tanınırdı”

Icma.az, Yenisabah portalına istinadən məlumat verir.

Bir nəfər film çəkir, bəyənən də olur, bəyənməyən də. Bəyənməyənlər səlahiyyətli məmurlar isə, filmi qoyurlar rəfə, ekranlara buraxmır, müzakirəyə çıxarmırlar. Əvvəllər belə olub. Ədalət naminə baxıram ki, internet saytlarında yeni çəkilən filmdən və mübahisə obyektindən xəbəri olmayanlar düşüblər meydana, daxili mədəniyyətlərinin miqyasıyca leksikonlarındakı bütün qara enerjili sözləri xanım rejissorun ünvanına yazırlar. Bununla kifayətlənmir, hətta onun şəxsi həyatı, şəcərəsi və ailə məsələlərini də hədəfə alırlar. Camaatımızdan bir qismin elmsiz, zəkasız, hətta tərbiyəsiz qaragüruha çevrilmə mexanizmi mənə çox ağır gəlir.

Sayt müxbirinin filmlə bağlı mənə müraciət etməsinə etirazım olmadı, cavablandırdım ki, filmi görməmişəm, onun haqqında bir söz deyə bilmərəm, ancaq mübahisə və münaqişənin obyekti olan Məhsəti Gəncəvi haqqında qədim və orta yüzil mütəxəssisi olan filoloq kimi danışmağa faktlara söykənən sözlərim var. Əlbəttə, məqsədim münaqişəni yumşaltmaq, məlumatsız adamlarda kütləvi kütlük psixozunun təsirilə hətta ədəbsizlik dərəcəsinə gəlib çıxan predmetsiz dedi – qodunu kəsmək idi. Yəni ki, film çəkənləri bu dərəcədə təhdid etməyin yeri yoxdur, əgər o şairə ilə bağlı erotik səhnələr varsa, yerindədir – fikrilə tənqid hədəfini məlumatsız qaragüruhun şərrindən qurtarmaq idi. Sən demə, mütəxəssis sözü belə qaragüruha təsir etməz, hətta  hiddətləndirər, qəzəblərini ona yönəldərlər – təcrübəsini nəzərdən qaçırmışam.

“Mömin mömin üçün güzgü yerindədir” fikri hədisi – şərifdə keçir. Ona görə də, mənə qarşı yönələn təhdid və təhqirlərin müəllifləri, mömin olmasalar da, əslində özlərinə xas cizgiləri “bədənnüma güzgü”də tamlıqla göstərirlər. Nəinki özləri, hətta genetik kodları, şəcərələri haqqında da üzdə olmayan geniş məlumatı verirlər. Əvvəla onu deyim ki, saytdakı sözlərim fars dilinə bələd olan hər bir şərqşünas üçün yenilik deyil, bunu tamamilə təsdiq edə bilərlər. Alman şərqşünas alimi Fritz Meier (1912- 1998) “Gözəl Məhsəti” monoqrafiyasında şairənin yüksək sənətkarlıqla yazdığı erotik şeirlərinin təhlilinə xeyli səhifə ayırıb. İslam sferasında bayağı olmayan, gözəl yazılan erotik şeirlər “bəhnamə” janrının tələblərinə uyğun olaraq, sənətkarlıq nümunəsi sayılır. Əbu Əli ibn Sinanın və Nəsirəddin Tusinin bəhnamələri məşhurdur. Şeyx Həkim Nizami “Xosrov və Şirin”, “Həft peykər” dastanlarında bəhnamənin tələblərindən geniş bəhrələnib.  

Məhsəti haqqında təzkirələrdə bəzən bir-birini tamamlamayan kifayət qədər çox məlumat var. O, üç təxəllüs (Məhəsti, Mahəsti, Məhsitti), dörd adla (Munisə, Muniscə, Muniyaçə, Məhsitti xanım) tanınıb, biz ona ənənəvi olaraq “Məhsəti” deyirik.Əmir Əhməd, Sultan Səncər, Əmin Qorçi... bu adlar xanımın məşuqlarından bir neçəsidir. Fars ədəbiyyatının böyük klassiki Fərid əd-Din Əttar Sultan Səncərlə xanımın macəralarından yazıb. Şah və əyan məclislərini əyləndirən, buynuz dolusu şərab içən bu xanım əslən Xocənddəndir, Gəncəyə 20 yaşı olarkən anası ilə birgə gəlib, Bu barədə təzkirəçilərin dediklərilə razılaşan Məhəmmədəli Mollazadə Gəncəvi də yazıb.   

Şeyx Həkim Nizami Gəncəvidən o, 22 yaş böyük idi, hicri-qəməri təqvimlə 576-cı ildə 88 yaşında dünyadan köçüb. “Xosrov və Şirin” dastanında “Dər tarixo sabiğeyi in nəzm” bəhsində Atabəyə ondan daha artıq iltifat görtərdiyi üçün Məhsəti barədə şeyx yazır:

Sittiyo Məshətira bər ğəzəlhaş

Şəbi səd gənc bəxşəm əz məsəlhaş.

(Sitti və Məshətinin qəzəllərinə bir gecədə, məsəlçün yüz xəzinə bağışlaram.) Yəni, onların bütün qələmə aldıqlarını mən bir gecədə yazaram. Şeyxin son dərəcə böyük diplomat ədəbiylə dediyi sözlər, heç kəsi aşağılamadan şahın qüdrətli şair axtarışında nəzərlərini özünə sarı yönəltməkdi.

Məhsəti özünün şəhraşubları ilə Gəncədə pis mənada tanınırdı. “Şəhəri çaxnaşdıran” mənasına gələn bu şeir şəkli, bir qayda olaraq, lətair sözlərsiz söylənməzdi. Məshəti ancaq fars dilində yazıb, rübaisində cəmi bir türk sözü ”para” (pul) olan nəzmini nəzərinizə çatdırıram. namus mücəssəməsi kimi tanıdılan, bu xanımın Feridun Nurzadənin tərtib və çap etdiyi “Məhsətinamə” adli divandakı 315 rubaisindən ancaq birisini göstərməklə məsələni çox uzatmıram.

Qofti ke, tora bəsi qəmxarə əst,

Bi rüşvəto parə əz toəm səd parə əst.

Gər rüşvət tələbe mara kun parə əst,

Vər parə tələb koni, məra kus parə əst.

(Dedin ki, qəmxarlığın yetər, Səndən rüşvətsiz yüz para almalıyam. Əgər rüşvət tələbindəsənsə mənim ... paradır.

Və para tələb etsən mənim... paradır.)

Nöqtələr qoyduğum sözlərin tərcüməsini yazmaq ayıbdır. Şairə bu föhş sözləri, təəssüf ki, ayıb bilməyib.

Məhsəti Gəncəvinin farsca yazan ilk şairə olmaq etibarıyla qələm ustadı kimi gözəl sənət nümunələri yaratması mübahisə doğurmur. Söhbət şəxsin bir ömür boyuca necə yaşaması, tarixin yaddaşında nə sayaq qalması üstündədir. Çox vaxt tərif və təltiflərin ünvanı çalpaşıq düşür, layiqlilər kölgədə qalır. Məhsəti Gəncəvinin yubileyi nəiki dünyanın aliqədr məclislərində keçirildi, hətta heykəlləri qoyuldu, adına Krım rəsədxanasının mərhum astronomu Çernıxın kəşf etdiyi astroidlərdən (kiçik planet) birinə şairənin adı verildi. Onunla bir yüzildə yaşayan dönməz, əyilməz, işıqlı böyük şəxsiyyət, söz ustadı Xaqani Şirvaninin yubileyi isə heç yerli miqyasda da qeyd olunmadı.

FİRUDİN  QURBANSOY


Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:166
embedMənbə:https://yenisabah.az
archiveBu xəbər 06 Dekabr 2025 15:06 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see266

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see261

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see244

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see237

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see235

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see220

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see218

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see212

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see211

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see211

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see209

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see206

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see205

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see204

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see203

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see186

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see183

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see176

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see174

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see174
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri