Icma.az
close
up
RU
Qanunda boşluqlar: hüquqşünasın peşəkar bacarığı, yoxsa əxlaqi problem? EKSKLÜZİV

Qanunda boşluqlar: hüquqşünasın peşəkar bacarığı, yoxsa əxlaqi problem? EKSKLÜZİV

Moderator.az portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

Hüquq normaları insan münasibətlərini tənzimləyən ümumməcburi davranış qaydalarıdır. Lakin hüquq sisteminin içində  boşluqların da olması istisna deyil. Bu bəzən bilərəkdən, bəzən isə gözlənilməz şəkildə baş verir. Qanunlara mükəmməl bələd olan hüquqşünaslar isə bu boşluqları görüb onlardan istifadə edə bilir. Bəs, buna nə ad verək? Peşəkarlıq, yoxsa əxlaqi dilemma?

Mövzu ilə bağlı hüquqşünas Yunis Xəlilov Moderator.az-ın suallarını cavablandırıb.
O bildirib ki, qanunvericiliyi nə qədər mükəmməl etməyə çalışsaq da, həyat daim dəyişir və bəzi hallar qanunlarda dəqiq tənzimləmələr nəzərdə tutulmur. Hüquqşünasların bir hissəsi bu boşluqları aşkara çıxarıb hüquq sisteminin təkmilləşdirilməsinə çalışsa da, təəssüf ki, bəziləri bu boşluqlardan hüquqlarını müdafiə etdikləri şəxslərin xeyrinə istifadə edirlər:

"Məsələn, dünya təcrübəsində vergi qanunlarında olan boşluqlardan istifadə edərək milyonlarla dollar qazanc əldə edən şirkətlərə rast gəlmək mümkündür. Bu, söz yox ki, qanunsuz deyil, bəs ədalətlidirmi?

Nümunə üçün qeyd edək ki, dünyanın ən böyük "fast-food" şəbəkələrindən biri olan "McDonald's" Avropada vergi qanunvericiliyinin boşluqlarından istifadə edərək milyardlarla dollar vergi ödəməkdən yayına bilmişdir. Məlumdur ki, şirkət gəlirlərini rəsmi olaraq Lüksemburq və Hollandiya kimi aşağı vergi dərəcəsi olan ölkələrdə qeydiyyata salırdı. Analoji hala texnologiya nəhəngi "Apple" şirkəti tərəfindən də yol verilmişdir. Belə ki, o, Irlandiya və Hollandiya vergi qanunvericiliyindəki boşluqlardan istifadə edərək milyardlarla dollarlıq vergidən yayına bilmişdir. Bu strategiya tarixə “Double Irish with a Dutch Sandwich” kimi düşmüşdür. Proses isə belə baş vermişdir. "Apple" gəlirlərini əvvəlcə İrlandiyada, sonra Hollandiya üzərindən başqa bir İrlandiya filialına köçürürdü. Nəticədə ABŞ-da və digər ölkələrdə ödəməli olduğu vergidən yayınırdı.

Ümumiyyətlə, uzun müddət Avropa Birliyində vahid vergi sistemi olmadığından şirkətlər vergi dərəcəsi aşağı olan ölkələri seçərək qanuni yollarla vergidən yayınmışdır.

Başqa misal: 1990-cı illərdə ABŞ-da Louis Wolfson qanundakı boşluqlardan istifadə edərək milyardlarla dollar qazanan məşhur iş adamı olmuşdur. O, sığorta və maliyyə qanunlarında olan texniki boşluqları araşdıraraq vergidən yayınıb böyük sərvət toplamışdır. Iş o yerə çatmışdır ki, ABŞ hökuməti onun fəaliyyətini dayandırmaq üçün qanunları sərtləşdirmək məcburiyyətində qalmışdır".

Hüquqşünas qeyd edib ki, bu cür neqativ hallar cavablandırılması zəruri olan bir sualı meydana çıxarır: Hüquq və ədalət iki ayrı yoldurmu?

"Bir çox vəkil deyir ki, onların vəzifəsi müdafiə etdikləri şəxslərin hüquqlarını qanun çərçivəsində maksimal şəkildə qorumaqdır. Lakin qanunla əxlaq həmişə eyni xətt üzrə getmir. Hüquq boşluqları vasitəsilə cinayətdən yayına bilən biri həqiqətən ədalətlidirmi? Hüquqşünasın borcu sadəcə qanunu bilmək və ondan istifadə etməkdir, yoxsa cəmiyyətə faydalı olmaq da onun məsuliyyətinə daxildir? Peşə etikası deyir ki, hüquqşünasın rolu təkcə şəxslərin maraqlarını qorumaq deyil, həm də ədalətin bərqərar olmasına xidmət etməkdir.

Peşəkarlıq və əxlaqın kəsişdiyi bu nöqtədə deyə bilərik ki, bəli, qanunların boşluqlarını tapıb istifadə etmək hüquqşünasın peşəkar bacarığıdır. Amma hesab edirik ki, bu bacarığın necə və kimə qarşı istifadə edilməsi onun əxlaqi mövqeyini müəyyənləşdirir. Əgər bir hüquqşünas boşluqlardan istifadə edərək cəmiyyətdə ədalətin pozulmasına səbəb 

olursa, bu, hüquqi bacarıqdan daha çox vicdan məsələsinə çevrilir.

Hər bir hüquqşünas öz vicdanı qarşısında bu sualı verməlidir: "Mən qanun çərçivəsində hərəkət edirəm, bəs, ədalət çərçivəsində necə?",- o vurğulayıb.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:231
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 27 Fevral 2025 19:07 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see319

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see310

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see263

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see257

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see256

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see241

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see235

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see232

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see214

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see214

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see210

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see210

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see208

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see207

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see204

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see201

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see201

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see200

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see182

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri