Icma.az
close
up
RU
Qara enerji: Bu sirli qüvvə haqqında nə bilirik?

Qara enerji: Bu sirli qüvvə haqqında nə bilirik?

Cebheinfo portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Beynəlxalq elmi komandanın tədqiqatçıları “qara enerji”nin təbiəti - Kainatın sürətlə genişlənməsinə cavabdeh olan sirli qüvvə haqqında yeni məlumatlar əldə ediblər.

Məlum olub ki, qara enerji zamanla dəyişə bilər. Bu da əsas nəzəriyyələrə ziddir. 

“Cebheinfo.az”xəbər verir ki, bu nəticələr Kitt Pik Rəsədxanasında (Arizona, ABŞ) quraşdırılmış DESI (Dark Energy Spectroscopic Instrument) spektroskopik aləti sayəsində əldə edilib. Rəsmi hesabat DESI internet portalında dərc olunub.

DESI necə işləyir?

DESI təxminən 20 dəqiqə davam edən bir müşahidə seansında eyni vaxtda beş min qalaktika və ya kvazarı öyrənmək üçün fiber-optik kabellər sistemindən istifadə edən ən müasir alətdir. Bu, alimlərə təkcə bu obyektlərin yaşını və məsafəsini təxmin etməyə deyil, həm də Kainatın müxtəlif mərhələlərdə təkamülünü izləyərək ətraflı xəritələrini yaratmağa imkan verir.

Qara enerji haqqında nə məlumdur?

Kainatın genişlənməsi faktı təxminən bir əsr əvvəl müəyyən edilib. 1990-cı illərin sonunda elm adamları bu prosesin sürətləndiyini aşkar etdilər və qaranlıq enerji anlayışı bu fenomeni izah edən əsas fərziyyə oldu. Müasir konsepsiyalara görə, o, Kainatın təxminən 70%-ni, qaranlıq maddə isə 25%-ni, adi maddə isə cəmi 5%-ni təşkil edir.

Standart kosmoloji modelə görə, Albert Eynşteynin ümumi nisbilik nəzəriyyəsində fərz etdiyi kimi, qaranlıq enerji zamanla sabit qalmalıdır. Bununla belə, son DESI məlumatları göstərir ki, qaranlıq enerjinin təsiri son milyardlarla il ərzində zəifləmiş ola bilər.

Dəyişikliyin ilk əlamətləri

Əldə edilən məlumatları təhlil edən alimlər təqribən 7 milyard il əvvəl Kainatın genişlənməsinin sürətinin indikindən daha yüksək olduğunu müəyyən ediblər. Bu, qaranlıq enerjinin təsirlərinin getdikcə zəiflədiyini ifadə edə bilər ki, bu da əvvəlki fikirlərə ziddir.

"Biz həqiqətən maraqlı nəticələr əldə etdik",-deyə DESI nümayəndəsi Aleksey Loto-Harnett bildirib. Bu müşahidələr qaranlıq enerjinin təbiəti və Kainatın quruluşu haqqında fundamental kəşflərə səbəb ola bilər.

Gələcək tədqiqat

Növbəti beş il ərzində alimlər əlavə məlumatlardan istifadə etməklə yeni fərziyyəni sınaqdan keçirməyi planlaşdırırlar. Buna təkcə DESI deyil, həm də Avropa kosmik teleskopu Euclid, NASA-nın Nensi Qreys Roman teleskopunun yaxınlaşan buraxılışı və Çilidəki Vera Rubin Rəsədxanası kimi digər böyük elmi layihələr də kömək edəcək.

Dəyişən qaranlıq enerji fərziyyəsi təsdiqlənərsə, bu, 2011-ci ildə Fizika üzrə Nobel Mükafatının verildiyi Kainatın sürətlənən genişlənməsinin kəşfi ilə müqayisə oluna bilər və əsl inqilab olar.

"Belə olan halda, biz bütün standart kosmoloji modeli yenidən nəzərdən keçirməli olacağıq",-deyə fransalı fizik Etyen Bertin deyib.

Qaranlıq enerjinin yeni xüsusiyyətlərinin kəşfi Kainat və onun gələcək inkişafı haqqında anlayışımızı kökündən dəyişə bilər. Araşdırmalar davam edir və yaxın illərdə biz astrofizikada ən böyük nailiyyətlərdən birinin şahidi ola bilərik.

Xəzər
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: qara enerji kainat

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:260
embedMənbə:https://cebheinfo.az
archiveBu xəbər 22 Mart 2025 13:02 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see396

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see383

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see377

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see374

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see354

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see353

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see335

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see335

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see315

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see313

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see308

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see297

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see267

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see229

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see222

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see220

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see209

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see207

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see207

Dərmanlar da icbari tibbi sığortaya daxil edilir Kimlər faydalanacaq?

20 Noyabr 2026 22:21see204
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri