Icma.az
close
up
RU
Qara enerji: Bu sirli qüvvə haqqında nə bilirik?

Qara enerji: Bu sirli qüvvə haqqında nə bilirik?

Cebheinfo portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Beynəlxalq elmi komandanın tədqiqatçıları “qara enerji”nin təbiəti - Kainatın sürətlə genişlənməsinə cavabdeh olan sirli qüvvə haqqında yeni məlumatlar əldə ediblər.

Məlum olub ki, qara enerji zamanla dəyişə bilər. Bu da əsas nəzəriyyələrə ziddir. 

“Cebheinfo.az”xəbər verir ki, bu nəticələr Kitt Pik Rəsədxanasında (Arizona, ABŞ) quraşdırılmış DESI (Dark Energy Spectroscopic Instrument) spektroskopik aləti sayəsində əldə edilib. Rəsmi hesabat DESI internet portalında dərc olunub.

DESI necə işləyir?

DESI təxminən 20 dəqiqə davam edən bir müşahidə seansında eyni vaxtda beş min qalaktika və ya kvazarı öyrənmək üçün fiber-optik kabellər sistemindən istifadə edən ən müasir alətdir. Bu, alimlərə təkcə bu obyektlərin yaşını və məsafəsini təxmin etməyə deyil, həm də Kainatın müxtəlif mərhələlərdə təkamülünü izləyərək ətraflı xəritələrini yaratmağa imkan verir.

Qara enerji haqqında nə məlumdur?

Kainatın genişlənməsi faktı təxminən bir əsr əvvəl müəyyən edilib. 1990-cı illərin sonunda elm adamları bu prosesin sürətləndiyini aşkar etdilər və qaranlıq enerji anlayışı bu fenomeni izah edən əsas fərziyyə oldu. Müasir konsepsiyalara görə, o, Kainatın təxminən 70%-ni, qaranlıq maddə isə 25%-ni, adi maddə isə cəmi 5%-ni təşkil edir.

Standart kosmoloji modelə görə, Albert Eynşteynin ümumi nisbilik nəzəriyyəsində fərz etdiyi kimi, qaranlıq enerji zamanla sabit qalmalıdır. Bununla belə, son DESI məlumatları göstərir ki, qaranlıq enerjinin təsiri son milyardlarla il ərzində zəifləmiş ola bilər.

Dəyişikliyin ilk əlamətləri

Əldə edilən məlumatları təhlil edən alimlər təqribən 7 milyard il əvvəl Kainatın genişlənməsinin sürətinin indikindən daha yüksək olduğunu müəyyən ediblər. Bu, qaranlıq enerjinin təsirlərinin getdikcə zəiflədiyini ifadə edə bilər ki, bu da əvvəlki fikirlərə ziddir.

"Biz həqiqətən maraqlı nəticələr əldə etdik",-deyə DESI nümayəndəsi Aleksey Loto-Harnett bildirib. Bu müşahidələr qaranlıq enerjinin təbiəti və Kainatın quruluşu haqqında fundamental kəşflərə səbəb ola bilər.

Gələcək tədqiqat

Növbəti beş il ərzində alimlər əlavə məlumatlardan istifadə etməklə yeni fərziyyəni sınaqdan keçirməyi planlaşdırırlar. Buna təkcə DESI deyil, həm də Avropa kosmik teleskopu Euclid, NASA-nın Nensi Qreys Roman teleskopunun yaxınlaşan buraxılışı və Çilidəki Vera Rubin Rəsədxanası kimi digər böyük elmi layihələr də kömək edəcək.

Dəyişən qaranlıq enerji fərziyyəsi təsdiqlənərsə, bu, 2011-ci ildə Fizika üzrə Nobel Mükafatının verildiyi Kainatın sürətlənən genişlənməsinin kəşfi ilə müqayisə oluna bilər və əsl inqilab olar.

"Belə olan halda, biz bütün standart kosmoloji modeli yenidən nəzərdən keçirməli olacağıq",-deyə fransalı fizik Etyen Bertin deyib.

Qaranlıq enerjinin yeni xüsusiyyətlərinin kəşfi Kainat və onun gələcək inkişafı haqqında anlayışımızı kökündən dəyişə bilər. Araşdırmalar davam edir və yaxın illərdə biz astrofizikada ən böyük nailiyyətlərdən birinin şahidi ola bilərik.

Xəzər
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: qara enerji kainat

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:262
embedMənbə:https://cebheinfo.az
archiveBu xəbər 22 Mart 2025 13:02 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see380

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see251

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see245

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see244

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see242

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see241

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see239

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see236

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see235

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see234

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see228

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see220

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see217

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see217

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see216

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see216

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see215

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see215

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see215

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see211
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri