Icma.az
close
up
RU
Qara enerji: Bu sirli qüvvə haqqında nə bilirik?

Qara enerji: Bu sirli qüvvə haqqında nə bilirik?

Cebheinfo portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Beynəlxalq elmi komandanın tədqiqatçıları “qara enerji”nin təbiəti - Kainatın sürətlə genişlənməsinə cavabdeh olan sirli qüvvə haqqında yeni məlumatlar əldə ediblər.

Məlum olub ki, qara enerji zamanla dəyişə bilər. Bu da əsas nəzəriyyələrə ziddir. 

“Cebheinfo.az”xəbər verir ki, bu nəticələr Kitt Pik Rəsədxanasında (Arizona, ABŞ) quraşdırılmış DESI (Dark Energy Spectroscopic Instrument) spektroskopik aləti sayəsində əldə edilib. Rəsmi hesabat DESI internet portalında dərc olunub.

DESI necə işləyir?

DESI təxminən 20 dəqiqə davam edən bir müşahidə seansında eyni vaxtda beş min qalaktika və ya kvazarı öyrənmək üçün fiber-optik kabellər sistemindən istifadə edən ən müasir alətdir. Bu, alimlərə təkcə bu obyektlərin yaşını və məsafəsini təxmin etməyə deyil, həm də Kainatın müxtəlif mərhələlərdə təkamülünü izləyərək ətraflı xəritələrini yaratmağa imkan verir.

Qara enerji haqqında nə məlumdur?

Kainatın genişlənməsi faktı təxminən bir əsr əvvəl müəyyən edilib. 1990-cı illərin sonunda elm adamları bu prosesin sürətləndiyini aşkar etdilər və qaranlıq enerji anlayışı bu fenomeni izah edən əsas fərziyyə oldu. Müasir konsepsiyalara görə, o, Kainatın təxminən 70%-ni, qaranlıq maddə isə 25%-ni, adi maddə isə cəmi 5%-ni təşkil edir.

Standart kosmoloji modelə görə, Albert Eynşteynin ümumi nisbilik nəzəriyyəsində fərz etdiyi kimi, qaranlıq enerji zamanla sabit qalmalıdır. Bununla belə, son DESI məlumatları göstərir ki, qaranlıq enerjinin təsiri son milyardlarla il ərzində zəifləmiş ola bilər.

Dəyişikliyin ilk əlamətləri

Əldə edilən məlumatları təhlil edən alimlər təqribən 7 milyard il əvvəl Kainatın genişlənməsinin sürətinin indikindən daha yüksək olduğunu müəyyən ediblər. Bu, qaranlıq enerjinin təsirlərinin getdikcə zəiflədiyini ifadə edə bilər ki, bu da əvvəlki fikirlərə ziddir.

"Biz həqiqətən maraqlı nəticələr əldə etdik",-deyə DESI nümayəndəsi Aleksey Loto-Harnett bildirib. Bu müşahidələr qaranlıq enerjinin təbiəti və Kainatın quruluşu haqqında fundamental kəşflərə səbəb ola bilər.

Gələcək tədqiqat

Növbəti beş il ərzində alimlər əlavə məlumatlardan istifadə etməklə yeni fərziyyəni sınaqdan keçirməyi planlaşdırırlar. Buna təkcə DESI deyil, həm də Avropa kosmik teleskopu Euclid, NASA-nın Nensi Qreys Roman teleskopunun yaxınlaşan buraxılışı və Çilidəki Vera Rubin Rəsədxanası kimi digər böyük elmi layihələr də kömək edəcək.

Dəyişən qaranlıq enerji fərziyyəsi təsdiqlənərsə, bu, 2011-ci ildə Fizika üzrə Nobel Mükafatının verildiyi Kainatın sürətlənən genişlənməsinin kəşfi ilə müqayisə oluna bilər və əsl inqilab olar.

"Belə olan halda, biz bütün standart kosmoloji modeli yenidən nəzərdən keçirməli olacağıq",-deyə fransalı fizik Etyen Bertin deyib.

Qaranlıq enerjinin yeni xüsusiyyətlərinin kəşfi Kainat və onun gələcək inkişafı haqqında anlayışımızı kökündən dəyişə bilər. Araşdırmalar davam edir və yaxın illərdə biz astrofizikada ən böyük nailiyyətlərdən birinin şahidi ola bilərik.

Xəzər
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: qara enerji kainat

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:250
embedMənbə:https://cebheinfo.az
archiveBu xəbər 22 Mart 2025 13:02 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see360

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see342

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see312

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see310

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see301

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see292

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see281

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see276

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see266

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see254

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see245

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see238

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see233

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see231

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see230

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see229

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see227

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see223

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see213

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see212
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri