Qara yoxsa yaşıl: Hansı çay əslində daha faydalıdır?

Çinli alimlər Pekin İttifaqı Tibb Kollecində apardıqları genişmiqyaslı araşdırma nəticəsində damarlar üçün hansı çayın — qara, yoxsa yaşıl çayın daha faydalı olduğunu müəyyən ediblər.

Qara çayın gücü

Modern.az xəbər verir ki, araşdırma 9 il ərzində aparılıb. Bu müddət ərzində alimlər Çində yaşayan 30–79 yaş arası 485 934 nəfəri müşahidə ediblər. Tədqiqat zamanı iştirakçılarda ürəyin işemik xəstəliyi, insult, ağciyər ürəyi və periferik arteriya xəstəlikləri də daxil olmaqla, müxtəlif damar patologiyalarının 863 halı qeydə alınıb.

Hər gün çay içən insanlarda ürək-damar xəstəliklərinin yaranma riski çay içməyənlərlə müqayisədə 11% daha aşağı olub. Müntəzəm qara çay istehlakı ilə damar fəsadlarının daha az rast gəlinməsi arasındakı əlaqə isə daha sabit və nəzərəçarpan olub. Xüsusilə, ürəyin işemik xəstəliyi riskinin 36,6% azalması qeydə alınıb. Bu nəticə ürək xəstələri üçün ən faydalı içkinin yaşıl çay olması barədə formalaşmış təsəvvürlərlə ziddiyyət təşkil edir.

Alimlər bu təsiri çay yarpaqlarının tam fermentasiyası nəticəsində yaranan teaflavin adlı birləşmələrlə izah ediblər.

Teaflavinlər iltihabəleyhinə təsir göstərir, lipidlərin (yağların) səviyyəsini tənzimləməyə kömək edir və damarların daxili qatını qoruyaraq onların elastikliyini saxlayır. Bundan əlavə, qara çayın teaflavinləri yaşıl çaydakı polifenollarla müqayisədə qan dövranı sistemində daha uzun müddət qalır və daha tədricən təsir göstərir.

Qara çayın dəmlənməsi daha asandır. Yaşıl çay isə dəmləmə zamanı daha çox diqqət tələb edir və düzgün hazırlanmadıqda dadını və xüsusiyyətlərini itirə bilər.

“Qaynar su kimi” isti çay içməyin

Alimlər çayın temperaturunun və dəmlənmə dərəcəsinin vacibliyini də vurğulayıblar. Həddindən artıq isti, yandırıcı temperaturda olan çay damar pozğunluqları riskinin, ümumiyyətlə çay içməyənlərlə müqayisədə, 16% artması ilə əlaqələndirilib. Buna görə də çayı qaynar halda içmək faydalı deyil.

Çay otaq temperaturunda və ya orta dərəcədə isti olduqda isə onun qoruyucu xüsusiyyətləri daha aydın müşahidə edilib.

Çayın miqdarı və dəmlənmə tündlüyü də əhəmiyyətlidir. Orta tündlükdə çay içmək optimal hesab olunur. Həddindən artıq tünd çay ürək döyüntüsünün sürətlənməsinə (taxikardiyaya) və qan təzyiqinin yüksəlməsinə səbəb olaraq mümkün faydalarını azalda bilər.

Damar xəstəliklərinin ən aşağı riski həftədə 6–8 kiçik fincan çay içən insanlarda müşahidə olunub. Halbuki çayı çox sevənlər gündə orta hesabla təxminən 3 fincan içirlər.

Xüsusilə qeyd etmək lazımdır ki, çayın damarları qoruyucu təsiri insan siqaret çəkmədikdə və idmanla məşğul olduqda daha yüksək olur.

Hansı çay növlərində antioksidantlar daha çoxdur?

Teaflavinlər çaya parlaq mis-qırmızı rəng və yüngül turşməzə dad verir. Bəzi çay növləri bu polifenollarla daha zəngindir.

Ən zəngin növlər arasında ilk yerdə Hindistanın Assam bölgəsində yetişdirilən yarpaqlı qara çay dayanır. İkinci yerdə Şri-Lankanın yüksək dağlıq ərazilərində yetişdirilən Seylon çayı, üçüncü yerdə isə Çinin qırmızı çayları — Dian Hun və Kimun növləri, eləcə də Keniyanın vulkanik torpaqlara malik plantasiyalarında yetişdirilən çaylar gəlir.

Çay yarpaqlarında qızılı rəngli hissəciklər — qızılı tumurcuqlar və ya qızılı tükcüklər nə qədər çox olarsa, həmin çayda antioksidantların miqdarı da bir o qədər yüksək olur.

Teaflavinlərin miqdarı ən az olan çaylar paket çaylar və kofeinsizləşdirilmiş çaylardır. Butulkalarda satılan hazır soyuq çayların tərkibində də antioksidantlar çox az olur.