Qarabağ zəfərinin etnoloji salnaməsi

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının A.A.Bakıxanov adına Tarix və Etnoqrafiya İnstitutu Elmi Şurasının qərarı ilə tarix elmləri doktoru, professor Nərgiz Quliyevanın “Birinci və İkinci Qarabağ müharibələri: Azərbaycanın erməni işğalçıları üzərində qələbəsinə etnoloji baxış” adlı monoqrafiyası oxuculara təqdim olunub.

“Parlaq imzalar” nəşriyyatında işıq üzü görmüş kitab XX əsrin sonu–XXI əsrin əvvəllərində nankor qonşularımız olan erməni təcavüzkarlarının başlatdıqları Qarabağ münaqişəsinin bu torpağın əzəli sahiblərinə – Azərbaycan ailələrinə faciəvi təsiri mövzusuna həsr edilib. Həyasız hay işğalı və nankorcasına separatçılığın xalqımızın həyatına gətirdiyi müsibətlər bədii ədəbiyyat və dövri mətbuat materialları, informatorların məlumatları əsasında ətraflı tədqiq olunub. Monoqrafiyada həmçinin müharibə iştirakçılarının, Qarabağ şəhidlərinin valideynlərinin, şahidlərin verdiyi bilgilər əksini tapıb.

Giriş, 2 fəsil və nəticədən ibarət monoqrafiya Birinci Qarabağ müharibəsi və onun nəticələrinə dair ümumi və fərdi yanaşmaları, Vətən müharibəsi dövründə Azərbaycan ailələrinin maddi-mənəvi həyatında erməni təcavüzünün izlərini cəmləşdirib.

İlk fəsildə şəhidlik zirvəsinə ucalmış Vətən oğulları – həyatlarını itirsələr də, əbədiyyət qazanmış Milli Qəhrəmanlar Vəzir Orucov, Rafael Əsədov, Sərxan Ocaqverdiyev, Yunis Əliyev,.. misilsiz igidlik nümunələri göstərmiş şəhidlər Niyazi Aslanov, Raqif Həsənov, Əlimərdan Əliyev, döyüşlərdən salamat çıxmış Salman Quliyev, Nizami Mehdiyev,.. Qarabağdan xronika çəkən və reportajlar yazan jurnalistlər Çingiz Mustafayev, Kazımağa Kərimov, Səlahəddin Quliyev və başqalarının ömürlüklərinə nəzər salınıb, fədakar xidmətləri qeyd edilib. Təqdirəlayiqdir ki, kitabda Birinci Qarabağ müharibəsindən sonrakı atəşkəs dövründə canını Vətənə fəda etmiş igid Mübariz İbrahimov kimi şəhidlər də unudulmayıb.

İkinci fəsil məlum Aprel (2016) və Tovuz (iyul, 2020) döyüşlərinin icmalı ilə başlayır. Burada Milli Qəhrəmanlar Polad Həşimov, İlqar Mirzəyev və digər hərbi qulluqçular ətraflı xatırlanır. Ardınca isə İkinci Qarabağ – 44 günlük Vətən müharibəsinin başlanması, müxtəlif dövlətlərin Ermənistan–Azərbaycan müharibəsinə münasibəti, döyüşlərin gedişatı, eləcə də bir qrup qəhrəman – şəhid və qazilər haqqında məlumatlar toplanıb. Kitabda həmçinin Qarabağ müharibələrində erməni təcavüzünə qarşı mübarizəyə qoşulan qadınlar, momolit iqtidar–xalq–ordu birliyi xatırlanır, işğalçılıq savaşının vurduğu maddi-mənəvi ziyanlara hərtərəfli işıq tutulur.

XQ