Icma.az
close
up
RU
Qarğalar insan üzünü tanıyır və illərlə kin saxlayırlar

Qarğalar insan üzünü tanıyır və illərlə kin saxlayırlar

Icma.az xəbər verir, Lent az saytına əsaslanaraq.

Qarğaların yaddaşı və intellekti ilə bağlı aparılan araşdırmaların əhəmiyyəti izah edilib. 

Lent.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, qarğalar Yer üzündə ən ağıllı canlılardan sayılır. Onların idrak qabiliyyətləri bəzən şimpanzelərlə və hətta kiçik uşaqlarla müqayisə edilir. Qarğalar alətlərdən istifadə edə, çoxmərhələli tapmacaları həll edə və həcm qanunlarını yəni suyun qabdan sıxışdırılması prinsipini anlaya bilirlər.

Alimlər hətta onların “dəfn mərasimi” kimi görünən davranışlarına da rast gəliblər. Lakin ən heyrətamiz bacarıqlardan biri ayrı-ayrı insan üzlərini tanımaq və bu insanlarla bağlı münasibətləri uzun illər yadda saxlamaqdır.

Araşdırmada alimlər mağara adamı maskasından istifadə edərək bir qarğanı halqa vurmaq üçün tutmuşdular. Qarğalar bu maskanı təhlükəli kimi yadda saxlamış və illər boyu belə maska taxan insanlara hücum etmiş, hətta bu məlumatı növbəti nəsillərə ötürmüşdülər.
Qarğalar bunu necə yadda saxlayır: onların beyni necə işləyir

Qeyd edilir ki, məsələ təkcə qarğaların insan üzlərini yadda saxlamasında deyil, həm də beyinlərinin bu davranışa necə uyğunlaşmasındadır. Quşların beyni məməlilərə nisbətən daha kiçik olsa da, neyronlarla son dərəcə sıx şəkildə doludur. Xüsusilə qarğa kimilər (qarğa, saqqara, sığırçın və s.) ön beyin hissəsində çox yüksək neyron sıxlığına malikdir.

Qarğaların beynində nidopallium caudolaterale adlı hissə primatların prefrontal qabığına funksional baxımdan çox bənzəyir. Bu sahə qərarvermə, sosial yaddaş və planlaşdırma ilə əlaqəlidir. Daha da diqqət çəkəni isə qarğaların beynində neyron sıxlığının eyni ölçülü digər onurğalılarla müqayisədə ən yüksək göstəricilərdən biri olmasıdır.

Üz tanıma tapşırıqları zamanı qarğaların beynində həm vizual məlumatı emal edən sahələr, həm də emosiyalar və təhlükə qiymətləndirilməsi ilə bağlı hissələr eyni anda aktivləşib. Marzlaffın PET skanları göstərib ki, təhlükəli maskalar göstərildikdə onların “amigdala ekvivalenti” güclü şəkildə işə düşür.

Alimlər bunu belə izah edirlər: “Bu o deməkdir ki, qarğalar üçün insan üzünü tanımaq həm vizual yaddaş, həm də emosional tapşırıqdır".

Niyə təkamül qarğalarda belə bacarıq yaradıb

Qarğalar çox sosial quşlardır və uzunömürlüdür. Bir çox növlər təbiətdə 15–20 ilədək yaşaya bilir. Çoxu ömürlük cüt yaradır. Bu, onların sağ qalmasının böyük ölçüdə ünsiyyət, əməkdaşlıq və kimə güvənmək lazım olduğunu bilmələrindən asılı olduğunu göstərir. Təkamül baxımından, “kim dostdur, kim düşməndir” kimi sosial məlumatları yadda saxlamaq qarğalara böyük üstünlük verir.

Bu qabiliyyət onlara:

təhlükələrdən və yırtıcılardan qaçmağa,

qrupdaxili sosial münasibətləri anlamağa,

hansı fərdlə qidanı bölüşməyin mümkün olduğunu bilə bilməyə,

balaların birgə böyüdülməsində koordinasiya etməyə imkan verir.

Bir çox qarğa növlərində bala böyütmək ailə üzvlərinin birgə fəaliyyəti ilə olur məsələn, qardaş və bacılar bir-birinə kömək edirlər. Bu isə fərdi tanımanı çox vacib edir.

Qarğalar təkcə kin saxlamır, həm də minnətdarlıq hiss edirlər

Araşdırmadan sonra məlum olur ki, qarğaların emosional reaksiyaları çox uzun müddət davam edir. Onlar müsbət və neytral münasibətləri də yadda saxlaya bilirlər.

Məhz buna görə də qarğalar:

onları qidalandıran insanlara “hədiyyələr” parlaq şeylər, qapaqlar, kiçik əşyalar gətirirlər,

etibar etdikləri insanları digər heyvanlardan qoruyurlar,

yaralı qrup üzvlərinin ətrafına toplaşırlar,

bir-birlərini təhlükə barədə xəbərdar edirlər.

Qarğaların intellekti idrak haqqında nə deyir

Qarğalarla bağlı yeni elmi işlər heyvanlar arasında intellektin necə formalaşdığı barədə köhnə nəzəriyyələri dəyişib.

Əvvəllər böyük beyinli məməlilər məsələn, primatlar, fillər, delfinlər ən ağıllı sayılırdı. Lakin qarğaların intellekti tam fərqli neyrobioloji yolla inkişaf edib.
 

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:158
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 11 Dekabr 2025 13:12 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see392

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see370

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see357

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see323

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see297

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see278

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see270

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see266

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see263

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see258

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see241

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see240

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see240

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see234

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see230

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see228

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see210

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see208

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see206

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see204
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri