Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Qarğalar insan üzünü tanıyır və illərlə kin saxlayırlar

Qarğalar insan üzünü tanıyır və illərlə kin saxlayırlar

Icma.az xəbər verir, Lent az saytına əsaslanaraq.

Qarğaların yaddaşı və intellekti ilə bağlı aparılan araşdırmaların əhəmiyyəti izah edilib. 

Lent.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, qarğalar Yer üzündə ən ağıllı canlılardan sayılır. Onların idrak qabiliyyətləri bəzən şimpanzelərlə və hətta kiçik uşaqlarla müqayisə edilir. Qarğalar alətlərdən istifadə edə, çoxmərhələli tapmacaları həll edə və həcm qanunlarını yəni suyun qabdan sıxışdırılması prinsipini anlaya bilirlər.

Alimlər hətta onların “dəfn mərasimi” kimi görünən davranışlarına da rast gəliblər. Lakin ən heyrətamiz bacarıqlardan biri ayrı-ayrı insan üzlərini tanımaq və bu insanlarla bağlı münasibətləri uzun illər yadda saxlamaqdır.

Araşdırmada alimlər mağara adamı maskasından istifadə edərək bir qarğanı halqa vurmaq üçün tutmuşdular. Qarğalar bu maskanı təhlükəli kimi yadda saxlamış və illər boyu belə maska taxan insanlara hücum etmiş, hətta bu məlumatı növbəti nəsillərə ötürmüşdülər.
Qarğalar bunu necə yadda saxlayır: onların beyni necə işləyir

Qeyd edilir ki, məsələ təkcə qarğaların insan üzlərini yadda saxlamasında deyil, həm də beyinlərinin bu davranışa necə uyğunlaşmasındadır. Quşların beyni məməlilərə nisbətən daha kiçik olsa da, neyronlarla son dərəcə sıx şəkildə doludur. Xüsusilə qarğa kimilər (qarğa, saqqara, sığırçın və s.) ön beyin hissəsində çox yüksək neyron sıxlığına malikdir.

Qarğaların beynində nidopallium caudolaterale adlı hissə primatların prefrontal qabığına funksional baxımdan çox bənzəyir. Bu sahə qərarvermə, sosial yaddaş və planlaşdırma ilə əlaqəlidir. Daha da diqqət çəkəni isə qarğaların beynində neyron sıxlığının eyni ölçülü digər onurğalılarla müqayisədə ən yüksək göstəricilərdən biri olmasıdır.

Üz tanıma tapşırıqları zamanı qarğaların beynində həm vizual məlumatı emal edən sahələr, həm də emosiyalar və təhlükə qiymətləndirilməsi ilə bağlı hissələr eyni anda aktivləşib. Marzlaffın PET skanları göstərib ki, təhlükəli maskalar göstərildikdə onların “amigdala ekvivalenti” güclü şəkildə işə düşür.

Alimlər bunu belə izah edirlər: “Bu o deməkdir ki, qarğalar üçün insan üzünü tanımaq həm vizual yaddaş, həm də emosional tapşırıqdır".

Niyə təkamül qarğalarda belə bacarıq yaradıb

Qarğalar çox sosial quşlardır və uzunömürlüdür. Bir çox növlər təbiətdə 15–20 ilədək yaşaya bilir. Çoxu ömürlük cüt yaradır. Bu, onların sağ qalmasının böyük ölçüdə ünsiyyət, əməkdaşlıq və kimə güvənmək lazım olduğunu bilmələrindən asılı olduğunu göstərir. Təkamül baxımından, “kim dostdur, kim düşməndir” kimi sosial məlumatları yadda saxlamaq qarğalara böyük üstünlük verir.

Bu qabiliyyət onlara:

təhlükələrdən və yırtıcılardan qaçmağa,

qrupdaxili sosial münasibətləri anlamağa,

hansı fərdlə qidanı bölüşməyin mümkün olduğunu bilə bilməyə,

balaların birgə böyüdülməsində koordinasiya etməyə imkan verir.

Bir çox qarğa növlərində bala böyütmək ailə üzvlərinin birgə fəaliyyəti ilə olur məsələn, qardaş və bacılar bir-birinə kömək edirlər. Bu isə fərdi tanımanı çox vacib edir.

Qarğalar təkcə kin saxlamır, həm də minnətdarlıq hiss edirlər

Araşdırmadan sonra məlum olur ki, qarğaların emosional reaksiyaları çox uzun müddət davam edir. Onlar müsbət və neytral münasibətləri də yadda saxlaya bilirlər.

Məhz buna görə də qarğalar:

onları qidalandıran insanlara “hədiyyələr” parlaq şeylər, qapaqlar, kiçik əşyalar gətirirlər,

etibar etdikləri insanları digər heyvanlardan qoruyurlar,

yaralı qrup üzvlərinin ətrafına toplaşırlar,

bir-birlərini təhlükə barədə xəbərdar edirlər.

Qarğaların intellekti idrak haqqında nə deyir

Qarğalarla bağlı yeni elmi işlər heyvanlar arasında intellektin necə formalaşdığı barədə köhnə nəzəriyyələri dəyişib.

Əvvəllər böyük beyinli məməlilər məsələn, primatlar, fillər, delfinlər ən ağıllı sayılırdı. Lakin qarğaların intellekti tam fərqli neyrobioloji yolla inkişaf edib.
 

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:159
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 11 Dekabr 2025 13:12 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see363

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see317

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see283

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see259

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see256

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see247

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see236

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see230

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see228

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see226

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see210

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see209

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see206

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see203

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see202

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see201

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see198

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see197

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see187

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see186
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri