Icma.az
close
up
RU
Menu

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

QIZILALMA: Könül coğrafiyası zəka yolçuluğu

QIZILALMA: Könül coğrafiyası zəka yolçuluğu

Icma.az, Turkstan.az portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

Əkbər QOŞALI

Sizə rəngin zamanla və zəminlə üfüqötəsinə keçidindən söz açmaq istəyirəm.

Bəzən bir rəng bütöv bir düşüncəni boyayır. Bəzən bir söz – bir tarixi... Bəzən bir meyvə – bir mədəniyyəti... Amma bəzən də bir yol bir ruhu daşıyır… - kim deyib, bilmirəm amma əla deyib.

“Unudulmaz mənzərə;

poladlaşan dəmir.

İnsan yuvasında

Prometeyin töhfəsi.

Dağlarda lalə gölləri.

Ovod və onun faciəsi.

Dalaşqan uşaq.

Qatil əlində bıçaq.

Yağışlı gündə silahlı üsyan.

Qəti döyüşdə xalqın qəzəbi.

Doğru sözün qısa məzmunu.

Zəfər bayraqlarının rəsmi keçidi.

Daxmalı, qazmalı kəndin

minarəli məscidi.

Bir də insan bəzəyi”… - Bunu kimin dediyini dəqiq bilirəm - Rəsul Rzanın “Al qırmızı”sıdır. Bunlar isə Xalq şairinin qırmızıya yaraşdırdığı ümid və inam çalarıdır:

“Uzaq ulduzların yaxın yolu.

Bir də insan:

alnı açıq,

gözləri etibar dolu”…

“Dözüm.

Günəş içmiş üzüm.

Ümid yolu.

Geniş meydan- nəğmə dolu.

Güllələrin, vədələrin gücsüzlüyü.

Qəlbi səksəkəli atanın

İlk övladı.

İnsan adı.

Ölümün dadı.

İnsanlara məhəbbət.

Çılpaq həqiqət”…

Rəngin başlanğıcı və yolçuluğu:

Qırmızının dili”…

Qırmızı alma – sadəcə təbiətin təbəssümüdür. Günəşin torpağa vurduğu imza, torpağın öz bətnində böyütdüyü hədiyyədir. Fiziki gözəllik, ləzzət, iqlim və coğrafi kodların təcəssümüdür o... Bu alma – insan toxunuşuna meyvəcə, almaca cavabdır... Amma o məqsəd deyil. Adı “alma” olsa da, o, alınandır, verilən yox…

Qırmızı – bioloji parıltıdır; amma bu parıltı, insan zehninin tərcüməsində mədəni anlamlar daşıyır. O rəngin bir döyüşçünün bayrağında da yeri var, bir sevənin yanağında da… (Abay demiş: “atəş də, buz da var yanaqlarında”)… Di gəl, harada işlənirsə, orada həm də səviyyə formalaşdırır, səciyyə kəsb edir...

Qızıl:

Anlam qatında yanan alov…

Qızıl alma isə rəngdən çox məramdır, ülküdür.

O, gözlə görülməz, amma ruhda çağlar.

O, fiziki baxışın deyil, könül baxışının təcallasıdır. Türkün tarixində bu ülkü konkret yer adı ilə sınırlanmayıb – İstanbul olmuş, Roma olmuş, Vyana olmuş, bəzən də öz içindəki ucalıq olmuşdur o…

Qızıl alma – tarixdə olan yer yox, zamanüstü yöndür;

Qızıl alma – yürüməkdir, yandırmaq üçün deyil, yanmaq üçün yürümək;

Qızıl alma – ərazinin deyil, əqidənin fəthidir!.. Bax, bax, belə olmasaydı, nə gəmilər İstanbul eşqinə sudan çıxarılıb, quru ilə çəkilərdi; nə Çanaqqala keçilməsin deyə - “xətti müdafiə yoxdur, səthi müdafiə var” deyilərdi; nə də mehmetciyin tankı Kıprısda Beşbarmağa çıxardı!.. Lap yaxına gəlsək: bizim olanı almağa gedən əsgərlərimizin 44 gün içində

şəhidi çiynində,

bayrağı əlində,

imanı köksündə,

inamı da öz yerində olardımı?.. Qızıl kimi kökü, gələnəyi var bu işlərin; heç nə birdən-birə, təsadüfən olmur, olmur… Yalnız olanlar olur! - Turanın ruhui gücü belə bir işləmə mexanizminə malikdir. Yollar qurtarmayır, yollar dəyişir… Amma Ulu Yol birdir - “vəhdəti-vücud” kimi!..

Ona görə də bu simvol, zaman-zaman mistikləşib, metafizik hal alıb, türkün düşüncəsində universal bir diləyə çevrilib.

“Qızıl Ordu”:

Rəngin zillətə düşməsi

Ziddiyyət də bu rəngdədir. “Qızıl Ordu” (Красная Армия) – adında “qızıl”, amma mahiyyətində “qara-qırmızı” yanar zülmət!.. Türküstandan Qafqaza qədər bu ordu – türkün dili, dini, tarixi və torpağı üzərində bir ideoloji texnoloji rejim qurmağa çalışıb. Burada “qızıl” rəngi artıq yanıltma rənginə, özünü təhrif etmə vasitəsinə çevrilib. Getsin gəlməsin! - Nə 1-cisi, nə də 11-cisi!

Bu ordu – nə Qızılbaş idi, nə alma idi, nə də zövq-səfa. Bu ordu – rəngin istismarının, gücün rəngə sığınıb maskalanmasının örnəyi idi. Rəng orada artıq simvol yox, simulyakr (heç vaxt doğrulmayam “ilğım”) kimiydi. Qızıl alma kimi üfüq göstərici yox, mənzərəni örtən sis - sisdən də ötə qatı zülmətin özüydü “Qızıl Ordu”... “Qızıl Ordu” heç heç “Altın Orda” deyildi, təbii!

Qızılca Hamam:

Fiziki isti, tarixdən gələn istilik

Əmir Teymurun Ankara Qızılca Hamamında ayağını termal suya salıb onun istiliyini hiss etməsi və həmin istiliyi “qızılca” ilə ifadə etməsi, fiziki hadisədən semantik bir başlanğıc doğurur. Bu sular – bədənin ağrılarını deyil, bəzən də zamanın zədələrini sağaldarmı ola?..

Bu “qızılca” – bəlkə bir “istilik vahidi” olsa da, tarixdə bir şəfa məkanına çevrildi…

O torpaqların üstündə gəzən tarixin, altından qaynayan şəfa və istiliklə qovuşması kimi… Əmir Anadoluya Sultanla savaşmağa gəlmişdi: Teymurluq Yıldırımlıqla döyüşürdü - keşkə də, nə elə bağ olaydı, nə elə bağbanlıq… Qardaşlar nə Ankarada, nə Çaldıranda savaşmasalardı keşkə!.. Ancaq tarix keşkələrlə ölçülmür; tarixdə “olsaydı-olmasaydı” dualist baxışı da doğru deyil bəlkə; bəlkə, hələlik ən doğru baxış (məntiq) qeyri-səlis məntiqdir: bütün rəngləri, spektrləri, hətta infraqırmızı, ultrabənövşəyi rəngi dəxi bəsirət gözüylə görən məntiq…

Dərinlik:

Qızıl alma bir xalqın könlündəki metafizik koordinatdır

Qızıl alma – artıq coğrafiya deyil, kültürəl metafor, ontoloji istinad nidasıdır. Bu, türkün özünü böyük bir mədəniyyət ağacının meyvə daşıyan budağı kimi hiss etməsinin rəmzidir. Əgər bu ülkü olmasaydı:

-Qədim Anadolunun oymaqlarında ilahi təsvirlər doğmazdı;

-Divan ədəbiyyatının rəmz dili qapqaranlıq qalardı;

-Yunusdan Xətaiyə, Nəsimidən Aytmatova gedən cığır – könül cığırı olmazdı…

Qızıl alma – indi də var. Bəzən o,

ədalətli bir dövlət ülküsü,

bəzən mədəni inteqrasiya diləyi,

bəzən də insani bütövlük əxlaqı

formasında boy göstərir.

Qızıl alma – fəthin şəriət qatı deyil, fövqəl-fəhm bir çağırışdır.

Və son olaraq:

QIRMIZI alma alınır, QIZIL alma yaşanır...

Biz nə qırmızı almanın ləzzətində qalmalıyıq, nə də “Qızıl Ordu” kimi rəngi zorla əlində tutanların yolunda...

Bizim yolumuz – Qızıl alma ulu yoludur!

Bu yol – çökməmiş dəyərlərin dirçəlişi,

Bu yol – sözlə silahlanmış əqidənin fəthi,

Bu yol – bayraqla deyil, könüllə gedilən bir yürüşün özüdür!

Çünki Qızıl alma – heç vaxt əlçatmaz deyil,

o – daim yol üzərində, könül içində, göz üstündədir...

DÖVLƏTİMİZ ZAVAL GÖRMƏSİN!

QIZIL ALMA EŞQİNƏ!.. #KızılElma

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:239
embedMənbə:https://www.turkustan.az
archiveBu xəbər 26 Aprel 2025 11:46 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see266

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see261

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see244

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see237

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see235

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see220

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see218

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see212

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see211

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see211

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see209

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see206

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see205

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see204

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see203

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see186

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see183

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see176

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see174

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see174
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri