Qlobal Dialoq Strategiyası: Bakı Forumu və Yeni Dünya Nizamı

Müasir beynəlxalq münasibətlər sisteminin fundamental dəyişikliklərə məruz qaldığı, qlobal güc mərkəzləri arasında qütbləşmənin dərinləşdiyi bir dövrdə Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhəri növbəti dəfə bəşəriyyətin taleyüklü məsələlərinin müzakirə edildiyi intellektual mərkəzə çevrilmişdir. Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzi tərəfindən təşkil edilən XIII Qlobal Bakı Forumu "Dəyişən Dünyada Bölünmələrin Aradan Qaldırılması" şüarı altında dünyanı narahat edən krizislərə qarşı yeni bir yol xəritəsi təqdim edir. Forumun açılış mərasimində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin proqram xarakterli çıxışı, mahiyyət etibarilə təkcə regionun deyil, həm də qlobal nizamın yenidən qurulması üçün strateji bir doktrina rolunu oynayır. Dövlət başçısı öz nitqində beynəlxalq təhlükəsizlik arxitekturasının iflic vəziyyətinə düşdüyünü və mövcud mexanizmlərin müasir çağırışlara cavab vermədiyini dərin analitik mülahizələrlə diqqətə çatdırdı.

Prezident İlham Əliyev beynəlxalq hüququn aliliyi və ədalət prinsiplərinin tətbiqindəki ikili standartları kəskin tənqid edərək bildirdi: “Biz onilliklər ərzində beynəlxalq hüququn kağız üzərində qaldığının, BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin icra olunmadığının şahidi olduq. Azərbaycan öz gücü ilə bu qətnamələri icra etdi və ədaləti bərpa etdi. Bu, bütün dünyaya bir mesajdır ki, beynəlxalq hüquq selektiv olmamalıdır. Əgər qəbul edilmiş qərarlar icra olunmursa, bu, beynəlxalq təsisatların nüfuzuna vurulan ən böyük zərbədir.” Prezidentin bu sözləri, müasir diplomatiyada "donmuş münaqişələr" dövrünün bitdiyini və dövlətlərin öz suveren hüquqlarını qorumaq üçün həm hərbi, həm də diplomatik qətiyyət nümayiş etdirməli olduqlarını sübut edən bir manifestdir.

Dövlət başçısı Cənubi Qafqazda formalaşan yeni geosiyasi reallıqlardan bəhs edərək, Azərbaycanın sülhə sadiqliyini və gələcəyə baxışını belə ifadə etdi: “Cənubi Qafqazda münaqişə artıq tarixdə qalıb. Biz Ermənistanla sülh sazişi imzalamağa hazırıq və bu istiqamətdə əsas prinsipləri irəli sürən tərəf olmuşuq. Lakin sülh yalnız qarşılıqlı hörmət və suverenliyin tanınması əsasında qurula bilər. Biz regionu qarşıdurma məkanından əməkdaşlıq, sabitlik və tərəqqi mərkəzinə çevirmək üçün strateji addımlar atırıq.” Prezident xüsusilə vurğuladı ki, Azərbaycanın yaratdığı yeni reallıqlar təkcə regional sabitliyə deyil, həm də qlobal nəqliyyat və logistika zəncirinin bərpasına xidmət edir. Orta Dəhliz layihəsinin inkişafı və Azərbaycanın bu layihədəki mərkəzi rolu, ölkəmizi Şərqlə Qərb arasında sarsılmaz bir körpüyə çevirir.

Ekoloji gündəlik və enerji keçidi məsələlərinə toxunan Prezident İlham Əliyev, Azərbaycanın bu sahədəki qlobal məsuliyyətini belə xarakterizə etdi: “Biz neft və qazla zəngin ölkəyik, lakin bizim hədəfimiz gələcəyi yaşıl enerji üzərində qurmaqdır. Azərbaycanın bərpa olunan enerji potensialı nəhəngdir və biz artıq bu potensialı reallığa çeviririk. Bizim yaşıl enerji strategiyamız təkcə daxili tələbatı ödəmir, həm də Avropanın enerji təhlükəsizliyinə yeni, ekoloji təmiz töhfə verir.” Dövlət başçısının bu fikirləri, Azərbaycanın COP tədbirlərindən qaynaqlanan irsini davam etdirdiyini və qlobal iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə prinsipial mövqe tutduğunu bir daha təsdiq edir.

Prezident nitqində humanitar məsələlərə və sivilizasiyalararası dialoqa da geniş yer ayıraraq bildirdi: “Bölünmələr bəşəriyyəti uçuruma aparır. Ksenofobiya, islamofobiya və neokolonizasiya kimi mənfi meyillər müasir dünyanın ən böyük təhdidləridir. Azərbaycanın multikulturalizm modeli sübut edir ki, fərqli dinlər və mədəniyyətlər bir arada, qarşılıqlı hörmət şəraitində yaşaya bilər. Biz qütbləşmənin deyil, dialoqun və inklüzivliyin tərəfdarıyıq.” Bu mesaj, XIII Qlobal Bakı Forumunun fəlsəfi nüvəsini təşkil edir və dünyanı parçalayan nifrət ritorikasına qarşı Azərbaycanın "yumşaq güc" diplomatiyasını ön plana çıxarır.

Məqalənin yekunu olaraq vurğulamaq lazımdır ki, XIII Qlobal Bakı Forumu Azərbaycanın dünyadakı mənəvi və siyasi liderliyini bir daha nümayiş etdirdi. Prezident İlham Əliyevin qətiyyətli, uzaqgörən və səmimi çıxışı göstərdi ki, müasir dünya problemlərinin həlli yolu qarşıdurmadan deyil, Bakıdan yüksələn "ədalətli dialoq" çağırışından keçir. Azərbaycan dövləti öz Liderinin rəhbərliyi ilə sübut etdi ki, ən mürəkkəb qlobal düyünləri məhz belə açıq, inklüziv və beynəlxalq hüquqa söykənən platformalarda müzakirə etməklə açmaq mümkündür. Bakı Forumu artıq sadəcə bir tədbir deyil, bəşəriyyətin sülh içində birgəyaşayışını təmin edəcək yeni bir qlobal düşüncə tərzidir.

Vəli Sərxanlı

YAP Culfa rayon təşkilatının fəalı