Qlobal ərzaq qiymətlərində cüzi azalma

Birləşmiş Milətlər Təşkilatının (BMT) Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının (FAO) FAO Ərzaq Qiymətləri İndeksi ərzaq məhsulları səbətinin beynəlxalq qiymətlərində aylıq dəyişikliyi ölçən göstəricidir.

Marja xəbər verir ki, FAO Ərzaq Qiymətləri İndeksi (FFPI) 2026-cı ilin iyun ayında orta hesabla 130,3 bənd təşkil edib. Bu, may ayı ilə müqayisədə 0,4 bənd və ya 0,3 faiz azdır. Bitki yağları və ət üzrə qiymət indekslərində artım şəkər, taxıl və süd məhsulları üzrə indekslərdəki azalma ilə kompensasiya olunub. Ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə İndeks 2,2 bənd və ya 1,7 faiz yüksək olub, lakin 2022-ci ilin mart ayında qeydə alınmış pik səviyyədən 29,9 bənd və ya 18,7 faiz aşağı qalıb.

FAO Taxıl Qiymətləri İndeksi iyun ayında orta hesabla 110,2 bənd təşkil edib. Bu, may ayı ilə müqayisədə 4 bənd və ya 3,5 faiz azdır, lakin 2025-ci ilin iyun səviyyəsindən hələ də 2,9 bənd və ya 2,7 faiz yüksəkdir. Dünya buğda qiymətləri 4,4 faiz azalıb. Buna səbəb Qara dəniz regionunda məhsul yığımının sürətlə irəliləməsi və güclü təklif perspektivlərinin ABŞ və Avstraliyada məhsul gözləntiləri ilə bağlı narahatlıqları üstələməsi olub. Son yağıntılar Avstraliyanın bəzi hissələrində riskləri azaltsa da, El Niño ilə bağlı quraqlıq və daha yüksək istehsal xərcləri istehsal perspektivlərinə təzyiq göstərməkdə davam edib. ABŞ dollarının möhkəmlənməsi və Hörmüz Boğazı ətrafında gərginliyin azalacağına dair gözləntilər fonunda enerji bazarlarında yumşalma da qiymətlərə əlavə azaldıcı təsir göstərib. Dünya qarğıdalı qiymətləri də 6,2 faiz geriləyib. Bu, Cənubi Amerikada ixracatçı ölkələrdə bol təklif perspektivləri, eləcə də xam neft qiymətlərinin azalmasının bioyanacaq tələbinə təzyiq göstərməsi ilə izah olunur. Digər taxıllar arasında arpa və sorqonun beynəlxalq qiymətləri müvafiq olaraq 3,4 faiz və 7,7 faiz azalıb. Bu eniş yaxşılaşan istehsal gözləntiləri, həmçinin qarğıdalı və buğda bazarlarında zəifliyin təsiri ilə bağlı olub. Nəticədə yem taxılı kimi sorqo və arpanın rəqabət qabiliyyəti azalıb.

Bunun əksinə olaraq, FAO-nun Ümumi Düyü Qiymətləri İndeksi 2026-cı ilin iyun ayında 3,2 faiz artıb. Buna Asiyada Indica düyüsünə tələbin güclənməsi, hava şəraiti ilə bağlı narahatlıqlar, eləcə də istehsal, daşınma və marketinq xərclərinin yüksək qalması fonunda aromatik olmayan düyü növləri üzrə qiymətlərin dəstəklənməsi səbəb olub.

FAO Bitki Yağları Qiymətləri İndeksi iyun ayında orta hesabla 192 bənd təşkil edib. Bu, aylıq müqayisədə 7,0 bənd və ya 3,8 faiz artım deməkdir. İndeks ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə isə 23,3 faiz yüksək olub. İndeksdəki artım palma və raps yağı qiymətlərinin yüksəlməsi, günəbaxan yağı qiymətlərinin isə ümumilikdə sabit qalması ilə bağlı olub. Bu amillər soya yağı qiymətlərindəki azalmanı artıqlaması ilə kompensasiya edib. May ayında qısamüddətli enişdən sonra beynəlxalq palma yağı qiymətləri iyunda yenidən yüksəlib. Bu, əsasən İndoneziyada biodizel istehsalı üçün xammala daxili tələbatın artması və məhsuldarlığın azalması səbəbindən istehsalın mümkün aşağı düşməsi fonunda ixrac üçün mövcud həcmlərin daralacağına dair gözləntilərlə dəstəklənib. Qlobal raps yağı qiymətləri artmaqda davam edib. Bu artım əsasən güclü bioyanacaq tələbi və Avstraliya ilə Kanadada səpinə təsir edən əlverişsiz hava şəraiti ilə izah olunur. Eyni zamanda dünya günəbaxan yağı qiymətləri ümumilikdə sabit qalıb. Çünki 2025/26 mövsümündə davam edən təklif məhdudiyyətinin təsiri qarşıdakı 2026/27 satış mövsümündə daha bol təklif gözləntiləri ilə əsasən tarazlaşdırılıb. Bunun əksinə olaraq, qlobal soya yağı qiymətləri Cənubi Amerikada mövsümi təklif artımı və xam neft qiymətlərinin azalması fonunda bir qədər geriləyib.

FAO Ət Qiymətləri İndeksi iyun ayında orta hesabla 131 bənd təşkil edib. Bu, may ayı ilə müqayisədə 0,5 bənd və ya 0,4 faiz, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə isə 5 bənd və ya 4 faiz çoxdur. İndeks yeni rekord səviyyəyə çatıb. Artım əsasən beynəlxalq quş əti qiymətlərinin yüksəlməsi, daha az dərəcədə isə qoyun əti qiymətlərinin möhkəmlənməsi ilə bağlı olub. Donuz və mal əti qiymətləri isə azalıb. Beynəlxalq quş əti qiymətlərinin yüksəlməsi Braziliyada ixrac qiymətlərinin artması ilə izah olunur. Buna güclü qlobal idxal tələbi, eləcə də əvvəlki artıq təklifə cavab olaraq istehsal düzəlişlərindən sonra daxili təklifin müvəqqəti məhdudlaşması səbəb olub. Dünya qoyun əti qiymətləri iyunda daha da artıb. Bu, davamlı tələb və ixrac edilə bilən təklifin məhdudluğu ilə dəstəklənib. Bunun əksinə olaraq, donuz əti qiymətləri azalmaqda davam edib. Əsas səbəb Avropa İttifaqında bol təklif və bir sıra Asiya bazarlarında tələbin davamlı zəif qalması olub. Mal əti qiymətləri bir qədər azalıb. Bu, əsasən üçüncü rübdə ixrac üçün mövcud həcmlərin artacağına dair gözləntilər fonunda Avstraliya qiymətlərinin aşağı düşməsi ilə bağlıdır. Braziliyada isə ixrac qiymətləri ümumilikdə sabit qalıb. Çin tərəfindən tətbiq edilən idxal kvotalarının tam istifadəyə yaxınlaşması alışların tədricən yavaşlamasına səbəb olub.

FAO Süd Məhsulları Qiymətləri İndeksi iyun ayında orta hesabla 117,4 bənd təşkil edib. Bu, may ayı ilə müqayisədə 1,7 bənd və ya 1,5 faiz azdır. İndeks 2025-ci ilin iyun səviyyəsindən isə 38,1 bənd və ya 24,5 faiz aşağı olub. Bütün süd məhsulları üzrə qiymətlər yumşalıb, baxmayaraq ki, bazarın əsas şərtləri məhsullar üzrə fərqli dinamika nümayiş etdirməkdə davam edib. Yağsız süd tozu qiymətləri cüzi azalıb və beş ay davam edən artım seriyası başa çatıb. Buna Avropa İttifaqında istehsalın bərpası və ABŞ-da təklifin yaxşılaşmasının bir neçə aylıq qiymət artımından sonra tələbin zəifləməsi ilə üst-üstə düşməsi səbəb olub. Bununla belə, yağsız süd tozu 2025-ci ilin iyun səviyyəsindən xeyli yuxarı qiymətlə ticarət olunan yeganə süd məhsulu olaraq qalıb. Bunun əksinə olaraq, tam yağlı süd tozu qiymətləri azalıb. Çünki Çindən zəif idxal tələbi Cənub-Şərqi Asiya və Yaxın Şərqdən güclü alışları üstələməkdə davam edib, halbuki Okeaniyada süd istehsalı mövsümi olaraq daralıb. Kərə yağı və pendir qiymətləri də azalıb. Bu, Avropa İttifaqı və ABŞ-da süd təklifinin yaxşılaşması, kərə yağı və pendir istehsalının artması ilə bağlı olub. Nəticədə ixrac üçün mövcud həcmlər artıb və beynəlxalq bazarlarda rəqabət güclənib. Kərə yağı qiymətləri süd yağı təklifinin artması səbəbindən təzyiq altında qalıb. Pendir qiymətləri isə ardıcıl on birinci ay azalma trendini davam etdirib, çünki ixrac təklifi qlobal idxal tələbindən yüksək olaraq qalıb.

FAO Şəkər Qiymətləri İndeksi iyun ayında orta hesabla 89,7 bənd təşkil edib. Bu, may ayı ilə müqayisədə 5,4 bənd və ya 5,7 faiz, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə isə 13,8 bənd və ya 13,3 faiz azdır. Braziliyada daxili etanol qiymətlərinin iyun ayında ardıcıl üçüncü ay azalması şəkər qamışının daha böyük hissəsinin şəkər istehsalına yönəldilməsini təşviq edib və beynəlxalq şəkər qiymətlərinin düşməsinə töhfə verib. Qiymətlərə əlavə azaldıcı təzyiq Braziliyadan şəkər ixracının yüksək tempi hesabına yaranıb. Bu proses Braziliya realının ABŞ dolları qarşısında ucuzlaşması ilə dəstəklənib. Bununla belə, qarşıdakı 2026/27 mövsümündə Hindistan və Tailand daxil olmaqla əsas istehsalçı ölkələrdə El Niño-nun şəkər istehsalına potensial təsiri ilə bağlı davam edən narahatlıqlar beynəlxalq şəkər qiymətlərində ümumi enişi məhdudlaşdırıb.

İş elanları AzVak.az-da