Icma.az
close
up
RU
“Qlobal sistem sınma həddindədir“ Alimlər insanlığın gələcəyi ilə bağlı həyəcan təbili çalır

“Qlobal sistem sınma həddindədir“ Alimlər insanlığın gələcəyi ilə bağlı həyəcan təbili çalır

Icma.az, Moderator.az saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

"Yer artıq indiki əhali yükünü daşıya bilmir - demoqrafik artım ciddi qlobal risklər yaradır...”

Alimlər Yer kürəsinin artıq mövcud insan sayını dəstəkləməkdə çətinlik çəkdiyini bildirir. Onların fikrincə, əhali artımı davam etdikcə ərzaq çatışmazlığı, resurs böhranı, ekoloji fəlakətlər və sosial gərginliklər daha da dərinləşəcək.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "tech.onliner.by" nəşri yazıb.

Dünya əhalisi sürətlə artır

"Homo sapiens" ("ağıllı adam") yarandıqdan sonra dünya əhalisinin 1 milyarda çatması təxminən 300 min il çəkib. Lakin 19-cu əsrin əvvəlində bu hədd keçildikdən sonra artım sürəti kəskin yüksəlib. Hazırda Yer üzündə təxminən 8,3 milyard insan yaşayır. 1950-ci illərdən sonra əhali artımı "partlayış" mərhələsinə keçib: son 1 milyard insan cəmi 12 il ərzində əlavə olunub.

Ən böyük əhali Hindistan və Çində cəmlənib. Onları ABŞ, İndoneziya və Pakistan izləyir.
Alimlər bu artımın əsas səbəblərindən birini səhiyyənin inkişafı və ölüm göstəricilərinin azalması kimi izah edir. 1900-cü ildə orta ömür 32 il idisə, indi bu rəqəm 70 ili keçib.

Resurslar təzyiq altında

Tədqiqatlara görə, 2060-2100-cü illər aralığında dünya əhalisi 10-12 milyarda çata bilər. Bu isə ərzaq və su resurslarına ciddi yük yaradacaq. Alimlər bildirir ki, artıq bu gün belə Yer özünü bərpa edə bildiyindən daha çox resurs sərf olunur. Orta hesabla insanlıq planetin imkanlarını 50 faizdən çox aşır, ABŞ kimi ölkələrdə isə bu göstərici daha da yüksəkdir.

Ən ciddi problemlərdən biri içməli su qıtlığıdır. Təxminən 2 milyard insan təhlükəsiz suya çıxışsız yaşayır, hər 9 nəfərdən biri isə təmiz suya həsrət qalır. Afrika, Asiya və Latın Amerikasının bir çox bölgələrində kanalizasiya və tullantı idarəetmə sistemləri ya zəifdir, ya da ümumiyyətlə yoxdur. Əhali artdıqca bu problemlərin daha da dərinləşəcəyi bildirilir.

Təbiətə artan təzyiq və gələcək risklər

Əhali artımı təbiətə də ciddi təsir göstərir. Meşələrin qırılması, biomüxtəlifliyin azalması və növlərin məhv olması əsas təhlükələr sırasındadır.
Alimlərin hesablamalarına görə, təxminən 1 milyon növ yox olmaq riski ilə üz-üzədir. Xüsusilə Afrika və Cənubi Amerika regionlarında meşə örtüyü sürətlə azalır.

Dənizlərdə isə həddindən artıq balıq ovu ekosistemləri pozur, plastik tullantılar isə qlobal böhrana çevrilib. Hər gün okeanlara minlərlə ton plastik qarışır. Bundan başqa, iqlim dəyişikliyi daha tez-tez baş verən fırtınalar, daşqınlar və istilik dalğaları ilə özünü göstərir. Alimlər bildirir ki, qlobal istiləşmədə ən varlı 500 milyon insan emissiyaların yarısını yaradır.

Ümid varmı?

Bəzi ekspertlər hesab edir ki, əhali artımını idarə etmək mümkündür və bu proses zorakı deyil, düzgün siyasətlə tənzimlənə bilər. BMT rəsmiləri isə daha nikbin yanaşır. Onların fikrincə, dünya artıq yeni şəraitə uyğunlaşmağa başlayıb və əhali artımının pik həddə çatması daha tez baş verə bilər. Bu isə uzunmüddətli perspektivdə ekoloji təzyiqin azalmasına səbəb ola bilər.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:158
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 11 May 2026 21:09 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see290

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see285

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see248

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see234

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see232

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see231

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see230

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see229

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see221

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see219

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see215

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see212

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

15 Noyabr 2026 20:52see204

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see195

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see195

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see191

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see191

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see186

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see185

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see179
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri