Icma.az
close
up
RU
“Qlobal sistem sınma həddindədir“ Alimlər insanlığın gələcəyi ilə bağlı həyəcan təbili çalır

“Qlobal sistem sınma həddindədir“ Alimlər insanlığın gələcəyi ilə bağlı həyəcan təbili çalır

Icma.az, Moderator.az saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

"Yer artıq indiki əhali yükünü daşıya bilmir - demoqrafik artım ciddi qlobal risklər yaradır...”

Alimlər Yer kürəsinin artıq mövcud insan sayını dəstəkləməkdə çətinlik çəkdiyini bildirir. Onların fikrincə, əhali artımı davam etdikcə ərzaq çatışmazlığı, resurs böhranı, ekoloji fəlakətlər və sosial gərginliklər daha da dərinləşəcək.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "tech.onliner.by" nəşri yazıb.

Dünya əhalisi sürətlə artır

"Homo sapiens" ("ağıllı adam") yarandıqdan sonra dünya əhalisinin 1 milyarda çatması təxminən 300 min il çəkib. Lakin 19-cu əsrin əvvəlində bu hədd keçildikdən sonra artım sürəti kəskin yüksəlib. Hazırda Yer üzündə təxminən 8,3 milyard insan yaşayır. 1950-ci illərdən sonra əhali artımı "partlayış" mərhələsinə keçib: son 1 milyard insan cəmi 12 il ərzində əlavə olunub.

Ən böyük əhali Hindistan və Çində cəmlənib. Onları ABŞ, İndoneziya və Pakistan izləyir.
Alimlər bu artımın əsas səbəblərindən birini səhiyyənin inkişafı və ölüm göstəricilərinin azalması kimi izah edir. 1900-cü ildə orta ömür 32 il idisə, indi bu rəqəm 70 ili keçib.

Resurslar təzyiq altında

Tədqiqatlara görə, 2060-2100-cü illər aralığında dünya əhalisi 10-12 milyarda çata bilər. Bu isə ərzaq və su resurslarına ciddi yük yaradacaq. Alimlər bildirir ki, artıq bu gün belə Yer özünü bərpa edə bildiyindən daha çox resurs sərf olunur. Orta hesabla insanlıq planetin imkanlarını 50 faizdən çox aşır, ABŞ kimi ölkələrdə isə bu göstərici daha da yüksəkdir.

Ən ciddi problemlərdən biri içməli su qıtlığıdır. Təxminən 2 milyard insan təhlükəsiz suya çıxışsız yaşayır, hər 9 nəfərdən biri isə təmiz suya həsrət qalır. Afrika, Asiya və Latın Amerikasının bir çox bölgələrində kanalizasiya və tullantı idarəetmə sistemləri ya zəifdir, ya da ümumiyyətlə yoxdur. Əhali artdıqca bu problemlərin daha da dərinləşəcəyi bildirilir.

Təbiətə artan təzyiq və gələcək risklər

Əhali artımı təbiətə də ciddi təsir göstərir. Meşələrin qırılması, biomüxtəlifliyin azalması və növlərin məhv olması əsas təhlükələr sırasındadır.
Alimlərin hesablamalarına görə, təxminən 1 milyon növ yox olmaq riski ilə üz-üzədir. Xüsusilə Afrika və Cənubi Amerika regionlarında meşə örtüyü sürətlə azalır.

Dənizlərdə isə həddindən artıq balıq ovu ekosistemləri pozur, plastik tullantılar isə qlobal böhrana çevrilib. Hər gün okeanlara minlərlə ton plastik qarışır. Bundan başqa, iqlim dəyişikliyi daha tez-tez baş verən fırtınalar, daşqınlar və istilik dalğaları ilə özünü göstərir. Alimlər bildirir ki, qlobal istiləşmədə ən varlı 500 milyon insan emissiyaların yarısını yaradır.

Ümid varmı?

Bəzi ekspertlər hesab edir ki, əhali artımını idarə etmək mümkündür və bu proses zorakı deyil, düzgün siyasətlə tənzimlənə bilər. BMT rəsmiləri isə daha nikbin yanaşır. Onların fikrincə, dünya artıq yeni şəraitə uyğunlaşmağa başlayıb və əhali artımının pik həddə çatması daha tez baş verə bilər. Bu isə uzunmüddətli perspektivdə ekoloji təzyiqin azalmasına səbəb ola bilər.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:161
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 11 May 2026 21:09 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see380

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see251

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see245

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see244

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see242

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see241

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see239

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see236

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see235

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see234

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see228

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see220

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see217

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see217

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see216

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see216

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see215

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see215

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see215

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see211
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri