Qocalma əleyhinə dərmanlarda yeni mərhələ: 12 marker müəyyənləşdirildi

ABŞ-dan olan alimlər qocalma prosesini yavaşlatmağa yönələn dərmanların effektivliyini daha qısa müddətdə müəyyən etməyə imkan verən yeni metod təklif ediblər. 
Demokrat.az xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri “Frontiers in Science” jurnalında dərc olunub.
Miçiqan Dövlət Universiteti və Alabama Universitetinin tədqiqatçıları qocalmanın sürətini müəyyənləşdirmək üçün 12 bioloji göstərici müəyyən ediblər. “Qocalma sürəti indikatorları” (ARI) adlandırılan bu markerlərin köməyi ilə müalicənin orqanizmə təsirini daha qısa müddətdə qiymətləndirmək mümkün ola bilər.
Hazırda qocalma əleyhinə preparatların sınağında əsasən bioloji yaş göstəricilərindən istifadə edilir. Bu üsullar orqanizmdə artıq toplanmış qocalma dəyişikliklərini müəyyənləşdirir və nəticəni görmək üçün uzunmüddətli müşahidələr tələb edə bilər. Yeni yanaşma isə qocalmanın hansı sürətlə davam etdiyini qiymətləndirməyə yönəlib.
Tədqiqatçılara görə, indiyədək siçanlar üzərində aparılan bəzi dərman sınaqlarında preparatın təsirini müəyyənləşdirmək üçün 3-4 il gözləmək lazım gəlirdi. ARI göstəricilərindən istifadə bu müddəti təxminən dörd dəfə azaltmaqla yanaşı, araşdırmaların xərcini də 20 dəfəyədək aşağı sala bilər.
Metod uzunömürlü gəmiricilərdə müşahidə olunan ümumi molekulyar və fizioloji dəyişikliklərin araşdırılmasına əsaslanır. Alimlər müəyyən ediblər ki, ömrün uzanmasına səbəb müxtəlif olsa belə – qida məhdudiyyəti, genetik dəyişiklik və ya dərman müalicəsi – orqanizmdə oxşar qoruyucu mexanizmlər işə düşür.
Bu göstəricilərin izlənilməsi nəticəsində perspektivsiz preparatları erkən mərhələdə müəyyənləşdirərək sınaqlardan çıxarmaq mümkün ola bilər. Tədqiqatın baş müəllifi professor Riçard Miller hesab edir ki, yeni markerlər həm dərmanların daha sürətli seçilməsinə, həm insanlarda faydalı bioloji dəyişikliklərin müəyyən edilməsinə, həm də yeni müalicə hədəflərinin tapılmasına kömək edə bilər.
ABŞ Milli Qocalma İnstitutunun proqramı çərçivəsində indiyədək siçanların ömrünü uzatdığı müəyyən edilən 14 maddə aşkarlanıb. Onların arasında rapamisin və akarbaza da var. Bəzi birləşmələrin müalicəyə yetkin yaşda başlanıldıqda belə təsir göstərməsi alimlərin bu istiqamətdə araşdırmaları davam etdirməsinə səbəb olub.
Tədqiqatçılar növbəti mərhələdə müəyyən etdikləri markerlərin etibarlılığını ayrıca yoxlamağı və onların diabet, xərçəng və neyrodegenerativ xəstəliklər kimi yaşla əlaqəli problemlərlə əlaqəsini araşdırmağı planlaşdırırlar. Metod özünü doğrultsa, qocalma əleyhinə müalicələrin insanlarda klinik sınaqlara hazırlanması prosesinin sürətlənməsinə imkan yarada bilər.
Jalə
Demokrat.az