Nar həqiqətən qocalma əleyhinə qidadırmı?

Uzun illər ərzində nar “möcüzəvi superfood” kimi təqdim olunub. Guya cavanlaşdırır, qocalmanı yavaşladır və inanılmaz təsirlər göstərir. Bəziləri onu salatlara əlavə edir, digərləri isə nar şirəsi içir, marketoloqlar isə bu möcüzə imicini daha da gücləndirir. Lakin uzun müddət ərzində real elmi sübutlar zəif idi, sensasiyalı başlıqlar isə həddindən artıq şişirdilmiş görünürdü.

Lent.az xəbər verir ki, narın özündə “gənclik molekulu” yoxdur, lakin o, həmin molekulun əvvəlcədən formalaşmış variantını ehtiva edir. Bizim bağırsaq bakteriyalarımız isə onu urolitin A adlı maddəyə çevirə bilir.
Məhz bu molekula qocalma ilə mübarizədə əsas mexanizmlərdən birini zədələnmiş mitoxondrilərin hüceyrələrdən təmizlənməsi prosesi olan mitofağiyanı işə salır. Mitoxondrilərin yenilənmə qabiliyyətinin itirilməsi qocalmanın əsas tetiklərindən biridir.

Nəticədə əzələlər zəifləyir, toxumaların işi pisləşir, yaşla bağlı xəstəliklər, o cümlədən Parkinson xəstəliyi meydana çıxır. Və burada səhnəyə urolitin A çıxır məlum olan təbii maddələr içərisində bu prosesi yenidən aktivləşdirə bilən yeganə molekula.

Nar şirəsi nə edə bilər?

Nar yalnız urolitin A-nın əvvəlcədən mövcud olan formalarını ehtiva edir. Effekt almaq üçün onları bağırsaq bakteriyaları emal etməlidir. Lakin burada vacib bir məqam var:

İnsanların bir qismi urolitin A-nı kifayət qədər səviyyədə sintez edir, digərlərində isə bu, azdır və ya ümumiyyətlə baş vermir.

Bunun səbəbi mikrobiom fərqləridir. Buna görə eyni nar şirəsi birinə güclü təsir göstərə bilər, digərlərinə isə heç bir fayda verməyə bilər.

Həll yolu

Müasir elm artıq standartlaşdırılmış, dəqiq dozalanmış urolitin A formasını yaradıb. Bu forma mikrobiomdan asılı olmayaraq stabil və təkrarlana bilən effekt göstərir. Hazırda Avropanın müxtəlif klinikalarında insanlar üzərində genişmiqyaslı tədqiqatlar davam edir və ilk nəticələr olduqca ümidvericidir.

Niyə bu kəşf dönüş nöqtəsi sayılır?

Çox maraqlıdır ki, bioloji cəhətdən çox fərqli canlılar nematodlar, gəmiricilər və ehtimal ki, insanlar urolitin A-ya eyni şəkildə reaksiyaya verir. Bu isə onun həyatın ən fundamental mexanizmlərindən biri ilə işlədiyini göstərir yəni təkamül boyunca formalaşmış baza prosesi ilə.

Daha da maraqlısı odur ki, urolitin A-nın ilkin formaları yalnız narda deyil, həm də müxtəlif qoz-fındıq növlərində və bəzi giləmeyvələrdə var. Bu isə bitkilər, bakteriyalar və heyvanlar arasında milyon illər ərzində formalaşmış bir “tərəfdaşlıq” mexanizmini göstərir. Bu cür maddələr onilliklərdir farmakologiyanın tam mənimsəyə bilmədiyi bir sahəyə girə bilər — yan təsirlər yaratmadan sağlam şəkildə qocalmanı yavaşlatmaq.

Bu bizi bu gün nəyə yaxınlaşdırır?

Urolitin A-ya hələ “əzələlərin elit kremi” və ya “yeni gənclik vitamini” demək tezdir. Lakin o, son illərdə qocalma əleyhinə sahədə elmi cəhətdən ən güclü şəkildə təsdiqlənmiş namizədlərdən biridir.

Yaxın gələcəkdə biz əzələlərin qocalmasını real şəkildə yavaşlatmaq imkanına sahib ola bilərik tükənən məşqlər yolu ilə deyil, hüceyrələrin özlərini daha yaxşı yeniləməsinə yardım etməklə.