Qoy təbiət qalib gəlsin…

Torpağın bağrını yaralayan yanğınlara səbəb olmayaq

Yanğınların böyük faciələrə səbəb olduğunu, insan ölümlərinə yol açdığını hər birimiz bilirik. “Odla  oynamaq” xeyir gətirmir deyimi kiçik yaşlarımızdan yol yoldaşımız olub və odun təhlükəsini isə öz üzərimizdə, necə deyərlər, əlimiz yananda hiss etmişik. Od insanı soyuqdan qoruyub, həyatda sağ qalmaq üçün köməyinə çatıb. Od ər babalarımız da odun qoruqçusuna çevrilib.

Odun, ocağın xeyri, zərəri barədə bu qədər…

XXI əsrdə dünya od tutub yanır, qlobal istiləşmədən, sözün əsl mənasında, əziyyət çəkir. İqlim dəyişkənliyi ilə bağlı keçirilən tədbirlərin, səslənən fikirlərin, dünyanı, insanlığı qorumağa yönəlməsi başadüşüləndir. Bu, qlobal baxışdır, bəşəriyyət üçün həyəcan təbilidir.

Bu gün paytaxtımızda, regionlarda, o cümlədən işğaldan azad olunmuş ərazilərdə ekoloji təhlükəsizliyin qorunması istiqamətində Fövqəladə Hallar və Daxili İşlər nazirlikləri tərəfindən yanğınla bağlı məsuliyyət tədbirlərinin görülməsi və profilaktikası sahəsində fasiləsiz xidmət aparılır. Bu qurumların sözügedən məsələyə birgə reaksiyası, operativ şəkildə gördükləri tədbirlər, atılan addımlar ictimaiyyətin rəğbəti ilə müşahidə olunur. 

Yeri gəlmişkən, avqustun 10-da Zəngilanda, avqustun 9-da Qəbələ şəhəri ərazisində, avqustun 8-də Xocavənd rayonunun Əmirallar kəndindəki qəbiristanlıqda, avqustun 7-də Ağdərə rayonunun Dovşanlı kəndində yanğına səbəb olanlar, Şəkinin Aşağı Göynük kəndi ərazisində 860 hektar biçilmiş taxıl və örüş-otlaq sahəsini yandıranlar polis tərəfindən tapılıb, məsuliyyətə cəlb edilib və maarifləndirilib. Maarifləndirməni burada xüsusi vurğu ilə deməliyəm, çünki vəzifəmizin əsas təməllərindəndir. 

Qeyd edək ki, cari ilin müvafiq dövründə respublikanın şəhər və rayonlarında 613, son 1 ay ərzində isə 345 yanğın hadisəsi qeydə alınıb.

Baş vermiş yanğın hadisələri nəticəsində ümumilikdə 683 hektar biçilmiş əkin sahəsi, 11.217 hektara yaxın meşə və çöl ərazisi, o cümlədən son 1 ay ərzində 466 hektar biçilmiş əkin sahəsi, 10.252 hektara yaxın meşə və çöl ərazisi yanıb.

Yanğın təhlükəsizliyi qaydalarının pozulması faktları üzrə Cinayət Məcəlləsinin 186.2.2-ci maddəsi ilə 2 ( Şəki – 1, Cəbrayıl – 1) cinayət işi başlanılıb.

Əkin yerlərinin yandırılmasına görə cari ilin müvafiq dövründə respublikanın şəhər, rayonlarında 58, son 1 ay ərzində isə 35 inzibati protokol tərtib olunub.

Təəssüflər olsun ki, son günlər yanğınla bağlı çağırışlara məhəl qoymayanların, əkin sahələrini bilərəkdən və ya bilməyərəkdən yandıranların  sayı artır. Görülən inzibati tədbirlər sözügedən təhlükəli əməlin qarşısını almağa yönəlsə də, bu kimi məsələlərdə ictimai təpki də mühüm rol oynamalı, vətəndaş mövqeyi ortaya qoyulmalıdır.  Daha dəqiq desək, yanğın və digər təhlükəli halların qarşısının alınmasında dövlət qurumları ilə yanaşı vətəndaşların da səfərbər olunması mütləqdir. Belə olan halda təbiət adlı yuvamızı qorumaq məsiliyyətini də dərk etmiş olarıq.

Bəli, təhlükəli əməl törədən şəxs barəsində birmənalı olaraq qanunamüvafiq tədbir görülməlidir. Bu, məsələnin rəsmi, inzibati tərəfidir. Bir də sözügedən məsələnin, gündəm mövzusu olan yanğınların ruhani, vicdani tərəfi də var.

Məsələn, yandırdığınız o kol-kosun neçə canlıya, quşa, böcəyə yuva olduğunu bilirsinizmi? O kol-kosun içində  ölkəmiz üçün endemik olan bitki örtüyünün məhv olmasından xəbəriniz varmı?

Və yaxud da işğaldan öncə ermənilərin torpaqlarımızda yanğınlar törətdiyini və hər birimizin həmin mənzərəni necə ürək ağrısı ilə seyr etdiyini nə tez unutduq?

Bütün hallarda yanğını insan törədir. Tək-tük təbii səbəblər istisna olmaqla…

Təbiətə atılan tullantılar, hətta kiçik kağız parçası, şüşə qırığı, polietilin torba, su butulkası və digər əşyalar yanğına səbəb olan əsas vasitələrdəndir. Kiçik bir səhlənkarlıq ucbatından baş verənlərin nələrə yol açdığını isə yanğınla mübarizə aparanların baxışlarının, ən çətin relyefdə belə min bir əzab-əziyyətə qatlaşıb canıyananlıqla köməyə çatmaq istəklərinin şahidi olduqdan sonra görmək mümkündür.

Yanğının daha geniş əraziləri cənginə almaması, həyatımızda faciələrlə yadda qalmaması üçün tələb edilənlərə əməl etməli, çağırışları ciddiyə almalıyıq.

Evi yanan insanları bir anlıq gözlərinizin önünə gətirin. Heç də hamı onlara qucaq açmır. Onlar soyuqda, istidə, qarda, yağışda köməksiz qalmağın riskli, həyatlarına, doğmalarına təhlükəli olduğunu yaxşı bilirlər. Təbiət də, torpaq da bizim, bütün yaradılmışların evidir. Təbiətə yad davranışımız onun məhvini tezləşdirir.

Ömrünü ətraf mühitin qorunmasına həsr edən böyük alim Hubert Reevesin bu gün də aktuallığını itirməyən ən məşhur fikrini isə yenidən yada salmaq istəyirəm: “Təbiətlə mübarizə aparırıq, qalib gəlsək məğlub olacağıq”.

Qoy təbiət qalib gəlsin, o qalib olanda insanlıq udur…

Hafiz Təmirov,
polis polkovniki