“Rusiya təklifdən imtina edərsə, Trampı qəzəbləndirə bilər“

 Xəbər verdiyimiz kimi, Ukrayna 30 günlük atəşkəs barədə ABŞ-ın təklifini qəbul edib. Eyni zamanda, Ukraynanın mineral ehtiyatlarının işlənməsi barədə ikitərəfli saziş tezliklə imzalanacaq. Bu səbəblərdən ABŞ Ukraynaya hərbi və kəşfiyyat yardımlarını bərpa edib.Rusiyanın 30 günlük təcili atəşkəs barədə ABŞ-ın təklifinə münasibəti hələ məlum deyil. Həqiqətən 30 günlük razılaşmaya tərəflər əməl edəcəkmi? Rusiyanın işğal etdiyi bölgələrin taleyi necə olacaq?

Bu barədə Moderator.az-a danışan politoloq Rəşad Bayramov deyir ki, ABŞ və Ukrayna rəsmiləri arasında keçirilən görüş danışıqların birinci raundu idi və təbii ki, bu danışıqlar hələ davam etdiriləcək.

Politoloqun sözlərinə görə, ilk görüşdən sonra verilən bəyanata baxdıqda görürük ki, tərəflər Ukraynanın mineral ehtyatları ilə bağlı sazişi tezliklə imzalamaqla bağlı razılığa gəliblər və bunun müqabilind ABŞ tərəfi də Ukraynaya dəstəyin davam etdirilməsi ilə bağlı mövqe ortaya qoyub:

 “Bu gündən etibar Tramp tərəfindən dayandırılmış dəstək, həm silah və texnikanın ötürülməsi, həm də kəşfiyyat məlumatlarının verilməsi ilə bağlı dəstək bərpa olunacaq. Görüşdə ən vacib məqam təbii ki, 30 günlük atəşkəs razılşması ilə bağlı məsələ oldu. Ukrayna ABŞ-ın Ciddə danışıqları zamanı irəli sürdüyü 30 günlük müvəqqəti atəşkəsin dərhal tətbiq edilməsinə razılıq verməyə hazır olduğunu bildirməklə Rusiyanı çətin vəziyyətə saldı. Bu ABŞ və Ukraynanın Rusiyaya birgə təklifi kimi qəbul oluna bilər. Rusiya tərəfinin bu məsələyə necə rekasiya verəcəyi təbii ki ABŞ və Rusiya arasında aparılan danışıqlardan sonra məlum olacaq. Hələ ki, Rusiya tərəfi rəsmi səviyyədə olmasa da belə bir anlaşmaya isti baxdığının mesajlarını verir. Rusiya başa düşür ki, bu təklifdən imtina Ukraynanı dəstəkləməyin davam etdirilməsinin vacib olduğunu deyənlərin mövqelərini gücləndirməklə yanaşı Trampı da qəzəbləndirə bilər. ABŞ-ın ayrı-ayrı rəsmiləri artıq bəyan ediblər ki, Rusiyanın imtinası halında Ukraynaya dəstəyin artırılması ilə yanaşı Rusiyaya qarşı indikindən qat-qat artıq sanksiyalar tərbiq oluna bilər”.

R.Bayramov hesab edir ki, nəticə etibarilə Rusiya belə bir təklifə müsbət cavab verə bilər:

 “Amma təbii ki, müəyyən şərtlər daxilində. Rusiya bir aylıq atəşkəs dövründə Ukraynaya silah və texnika ötürülməsinin dayandırılması şərtini irəli sürə bilər. Çünki Rusiya indiyə qədər dəfələrlə bəyan edib ki, imzalanacaq hər hansı saziş Ukraynanın vaxt udmasına və silahlanmasına xidmət etməməlidir. Başqa şərtlər də ola bilər, amma nəticədə hansısa ortaq bir məxrəcə gəlmək mümkündür. Bu cür atəşkəs razılşamalarında ən önəmli məsələlərdən biri də təbii ki, atəşkəsə kimin nəzarət etməsi ilə bağlı olur. Nəzarət olmayacağı halda istənilən toqquşma zamanı tərəflər bir-birini ittiham edəcəklər və bu da gərginliyin artmasına səbəb olacaq. Rusiya hər hansı bir xarici ölkənin sülhməramlı missiyasının Ukrayna ərazisinə yerləşməsini qəti şəkildə rədd edir və bunun müzakirə mövzusu olmadığını deyir. Ukrayna isə əksinə gələcək təhlükəsizlik baxımından müvafiq slühməramlı missiyanın zəmanət rolu oynaya biləcəyini ifadə edir. Odur ki, atəşkəsə nəzarət edilməsi məsələsi də açıq qalır və düşünürəm ki, danışıqlarda bu məqam da ciddi şəkildə müzakirə olunacaq”.

Politoloq  vurğulayıb ki, Rusiyanın işğal etdiyi bölgələrin taleyinə gəldikdə isə artıq hər kəs, o cümlədən Ukrayna özü həmin ərazilərin Rusiya tərəfindən xoşluqla geri qaytarılmayacağını qəbul edib:

 “Rusiya istənilən danışıqlara yeni ərazi reallıqları nəzərə alınmaqla razılıq verə biləcəyini dəfələrlə bəyan edib. İndi ən yaxşı halda Ukraynanın Kurskdan geri çəkilməsi fonunda Rusiyanın nəzarətində olan hansısa ərazini geri qaytarması təmin edilə bilər. Amma istənilən halda həmin ərazilər Rusiyanın nəzarəti altında qalacaqsa da bu heç kim tərəfindən qəbul olunmayacaq və həmin ərazilər Rusiya ərazisi kimi tanınmayacaq. Krımın işğalı zamanı olduğu kimi. Yəni söhbət Ukrayna və Rusiya arasında sülh sazişindən yox, atəşkəsdən və münaqişənin dondurulmasından gedir”.

Mehin Mehmanqızı