Icma.az
close
up
RU
Sanki başqa dünyadan gəlmişik, yaxud göydən düşmüşük Etibar Əliyev yazır

Sanki başqa dünyadan gəlmişik, yaxud göydən düşmüşük Etibar Əliyev yazır

Icma.az, Redaktor.az saytına istinadən bildirir.

Uşaqlıq bizim ayrılmaq istədiyimiz başlanğıc nöqtədir. Təhtəlşüur uşaqlıqdan bizə qalan hədiyyədir. Uşaqlıq – bu eyni zamanda həm möcüzə həm də fəlakətdir. Möcüzədir, ona görə ki, biz hər gün naməlum, izaholunmayan nəsnələrlə toqquşuruq və bu da hər gün bizə yenilik kimi görünür. Fəlakətdir, ona görə ki, biz uşaqlıqdan tez çıxmaq istəyirik, lakin bunu bacarmırıq.

Uşaqlıqda biz yadellilərə bənzəyirik, sanki başqa dünyadan gəlmişik, yaxud göydən düşmüşük. Biz hər şeyə diqqətlə baxır və təəccüblənirik. Hər şey yenilikdir. Alen gözəl deyib: “uşaqlığın möcüzəsi payızın möcüzəsidir - birinci payızın”. Uşaqlıq uzun gecədən sonra açılan səhərin, yuxudan oyanmağın möcüzəsidir. Oğlan və qız. Anadan olanda onlar arasında fərq bir o qədər nəzərə çarpmır. Onlar böyüdükcə həm təbiətləri, həm də davranışları ilə bir - birindən seçilirlər. Psixoloqlara görə qızlar oğlanlardan daha tez danışır. Onlar ünsiyyətə və subyektivliyə daha yaxındırlar və digər insanlarla ünsiyyətdə özlərini suda balıq kimi hiss edirlər. Oğlan uşaqlarına eşitmək, anlamaq, qız uşaqlarına isə fəaliyyətdə olmaq xasdır. Filosof Sponvilə görə uşağın kukla və maşınla oynaması tamamilə başqa şeylərdir. “Birincidə uşaq anasını, ikincidə isə müharibəni imitasiya edir”. Həyat instinkti ölüm instiktinə qarşı çıxır. Uşaqlıq ləng və asta çəkir. Bu lənglikdə onlara çox şeyləri öyrətmək lazımdır. Sonra zaman sürətlənir və dəyişikliklər başlayır. Uşaq böyüyür, cinsi yetkinlik yaşına çatır və yeniyetməlik dövrünə qədəm qoyur. Artıq ona bədən əmr verir ruh isə onu izləyir. Uşaqlıq artıq keçmişdə baş verənləri xatırlamaq kimi qavranılır. Bu xatırlamalar bizdə yaşayır, yaxud biz onlarda yaşayırıq. Bizm hamımız keçmiş uşaqlarıq və bilirik ki, uşaqlığı qaytarmaq mümkün deyil. Onda düşünürük ki, gələcəyimiz arxada qalıb? Yox! O, qaçılmaz şəkildə həyatımıza daxil olur və indiki zaman kimi mövcud olur. Şəxsən mən keçmişi rahatlıq hissləri ilə xatırlayıram. Hər bir şəxsi onun uşaqlığı təqib edir.

Yeni ixtisaslar sırasına “Xüsusi pedaqogika” əlavə olunub. Düşüncəmə görə “Xüsusi pedaqogika”nın əsas ədəbiyyatı dahi Kantın “Pedaqogika haqqında” traktatı olmalıdır. Bu əsər hələ 100 illər boyu öz aktuallığını itirməyəcək. Həmin əsərdən: “Uşaqların əxlaqlı tərbiyəsi üçün birinci qayğı – şəxsiyyətin xarakterini formalaşdırmaqdır. Xarakter - prinsiplər üzrə fəaliyyət qabiliyyətidir. Uşaqlarda xarakter tərbiyə etmək onların bütün işlərinin məlum plan üzrə aparılmasından asılıdır. Məsələn, onlar üçün müəyyən yuxu vədəsi, işləmək vaxtı, əylənmək üçün vaxt müəyyənləşdirilməlidir ki, sonralar bu vaxtları nə qısaltmaq, nə də uzatmaq olsun”.

Kant doğruçuluğu uşaq xarakterinin əsas cizgilərindən biri sayırdı. “Yalan danışan heç bir xarakterə malik olmur. Əgər onda nə isə yaxşı bir şey varsa, bu, ancaq onun temperamenti sayəsində mümkündür. Uşaqların əksəriyyəti çox zaman təxəyyülün canlı gücü ilə izah olunan yalana meyillənirlər. Uşaqları bundan çəkindirməklə atalar məşğul olmalıdırlar, çünki analar, adətən, buna daha az əhəmiyyət verirlər və hətta bunu uşaqların xüsusi istedadının və qabiliyyətinin ürəyəyatan sübutu hesab edirlər.

Uşaqlara yalnız onların yaşına uyğun şeyləri öyrətmək lazımdır. Əgər uşaqlar lap kiçik yaşlarından yaşlılar kimi danışa bilirlərsə, bir çox valideynlər buna sevinirlər. Uşaqlar özlərinə lazım olan qədər ağıllı olmalıdırlar, daha kimisə kor-koranə təqlid etməməlidirlər. Əgər uşaq qocalara xas şəkildə kiməsə nəsihət verirsə, bu onun təbiətinə ziddir və onu getdikcə meymuna çevirir”.

Etibar ƏLİYEV,

təhsil eksperti

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:174
embedMənbə:https://redaktor.az
archiveBu xəbər 09 Dekabr 2024 13:08 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see339

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see326

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see311

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see305

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see282

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see269

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see264

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see246

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see236

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see227

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see227

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see224

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see216

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see211

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see211

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see209

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see208

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see201

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see186

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri