Səhər işə, axşam “türmə”yə: Kimlərə belə cəza verilir?

Xəbər verdiyimiz kimi, tanınmış alim Arif Acaloğlunu avtomobillə vuraraq onun ölümündə təqsirləndirilən həkim Azər Maqsudova hökm oxunub.

Sabunçu Rayon Məhkəməsində hakim Teymur Həsənovun sədrliyi ilə keçirilən prosesdə o, 1 il 6 ay müddətə avtomobil idarə etmək hüququndan məhrum edilməklə 4 il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilib. A.Maqsudov cəzasını məntəqə tipli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkəcək.

Bəzən vətəndaşlar “məntəqə tipli cəzaçəkmə” ifadəsini eşidəndə fərqli mənalar düşünür, sanki bu, tam sərbəstlik və ya asan cəza imkanı deməkdir. Məntəqə tipli cəzaçəkmə müəssisəsi ilə adi cəzaçəkmə yerləri arasında hansı fərqlərin olması vətəndaşların marağına səbəb olur. 

Mövzu ilə bağlı “Cebheinfo.az” -a  açıqlama verən hüquqşünas Ruslan Mustafayev bildirib ki, məntəqə tipli cəzaçəkmə müəssisələrində cəza çəkən şəxslər əsasən ehtiyatsızlıqdan cinayət törətmiş şəxslərdir: 

“Azərbaycanda müxtəlif növ cəzaçəkmə müəssisələri var, bunlardan biri də məntəqə tipli cəzaçəkmə müəssisələridir ki, hazırda da fəaliyyətini davam etdirir. Məntəqə tipli cəzaçəkmə müəssisələrində cəza çəkənlər əsasən ehtiyatsızlıqdan cinayət törətmiş şəxslərdir. 

Bunlar da yol-nəqliyyat hadisəsi zamanı təqsirkar bilinən şəxslərdir ki, barələrində məhkəmə qərarı ilə 5 ilə qədər azadlıqdan məhrum edilmə cəzası müəyyən edilir. Qanunvericiliyin tələbinə uyğun olaraq, ehtiyatsızlıqdan törədilən cinayət üzrə şəxsə əgər məhkəmənin hökümü ilə 5 ilə qədər cəza müəyyən edilmişdirsə, həmin şəxslər öz cəzalarını məntəqə tipli cəzaçəkmə müəssisələrində çəkirlər. 

Həmçinin, digər tipli müəssisələrdə cəza çəkən şəxslərin cəzalarının çəkdiyi müəssisələrin yerinin (növünün) dəyişdirilməsi ilə bağlı qərarlar qəbul edilən zaman həmin şəxslər böyük tipli müəssisələrdən məntəqə tipli müəssisələrə köçürülə bilərlər”. 

Onun sözlərinə görə, məntəqə tipli cəzaçəkmə müəssisələrində müəyyən imkanlar mövcuddur: 

“Məntəqə tipli cəzaçəkmə müəssisələrində cəzanın çəkilməsinin əsas fərqlərindən biri qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq, həmin şəxslər əgər rəsmi işlə məşğuldurlarsa, onlara imkan yaradılır ki, öz işlərində fəaliyyətlərini davam etdirsinlər. Yəni səhər müəssisədən çıxıb getsinlər, öz işləri ilə məşğul olsunlar, fəaliyyətlərini davam etdirsinlər, axşam yenə də cəzaçəkmə müəssisələrinə geri qayıtsınlar. 

Həmçinin, cəzaçəkmə müəssisələrinin fəlsəfəsindən biri də ondan ibarətdir ki, cəzaçəkmə müəssisələrinin özünün daxilində də müəyyən işlərlə məşğul olmaq, gəlir qazanmaq imkanları olmalıdır. Son zamanlar bu məsələlər gündəmə gətirilir və məntəqə tipli cəzaçəkmə müəssisələrinin sayının artırılması ilə bağlı kifayət qədər fikirlər səsləndirilir. 

Məntəqə tipli cəzaçəkmə müəssisələrində cəza çəkən şəxslərin işə cəlb olunması imkanlarının artırılması ilə bağlı fikirlər səslənir. Hətta məntəqə tipli cəzaçəkmə müəssisələrinin tərkibində fermer təsərrüfatının yaradılması, əkinçiliklə məşğul olmaq üçün imkanlar da müzakirə mövzusudur. Düşünürəm ki, yaxın gələcəkdə bu məsələlər də öz həllini tapacaq”. 

O əlavə edib ki, əgər müəyyən edilən qaydalar pozularsa, şəxs ağır növdə olan cəzaçəkmə müəssisəsinə keçirilir: 

“Yəni məntəqə tipli cəzaçəkmə müəssisəsində saxlanılan şəxsin rəsmi iş yeri varsa və o rəsmi fəaliyyətlə məşğuldursa, yalnız gecə orada qalmaq şərtilə cəzasını çəkə bilər. Amma cəzaçəkmə müəssisəsində fərqli qaydalar var. Qaydaları pozmaq nəticəsində həmin şəxsin məntəqə tipli cəzaçəkmə müəssisəsindən daha ağır növdə olan cəzaçəkmə müəssisəsinə keçirilməsi qanunvericilikdə nəzərdə tutulub. 

Məntəqə tipli cəzaçəkmə müəssisələri ilə bağlı sosial şəbəkələrdə müəyyən neqativ fikirlər yayılır. Cəza çəkən şəxsin  müəyyən yollarla cəzanı daha asan, yüngül formada çəkməyə nail olduğu deyilir. Amma biz - vəkillər və hüquqşünaslar düşünürük ki, neqativ hallar olmasına rəğmən, məntəqə tipli cəzaçəkmə müəssisələrinin sayları artırılmalıdır.

Həmçinin, məntəqə tipli cəzaçəkmə müəssisələrində cəza çəkən şəxslərin işlə təmini imkanları genişləndirilməlidir. Bu hallar həmin şəxslərin yenidən cinayət törətmə meyillərinin azalmasına, daha tez reabilitasiya olunmasına, yenidən cəmiyyətə inteqrasiyaya şərait yaradacaq”. 

Hüquqşunas qeyd edib ki, məntəqə tipli cəzaçəkmə müəssisələrində vətəndaşın cəmiyyətə daha tez inteqrasiya olunması ehtimalı böyükdür: 

“Ümumiyyətlə, məhkəmə qərar qəbul edərkən (şəxsə cəza təyin edərkən) onun islah olunmasının hamı formada baş verəcəyini nəzərə alaraq cəza təyin edir. Məntəqə tipli cəzaçəkmə müəssisələrində vətəndaşın cəmiyyətə daha tez inteqrasiya olunması ehtimalı daha böyük, onun islah olma ehtimalı daha çoxdur. Sosial şəbəkələrdən izləyirik ki, Avropa ölkələrində həbsxanalarda cəza çəkən şəxslər çox geniş imkanlara malikdirlər: internete çıxış, telefon, iş imkanları olur. Hətta otel şəraitli otaqda cəza çəkirlər. 

Bizim cəzaçəkmə müəssisələrində şərait nə qədər yaxşılaşdırılsa da, o səviyyəyə çata bilmir. Amma buradakı fəlsəfə ondan ibarətdir ki, şəxsin cəzasını pis şəraitdə, məhdudiyyətlərlə çəkməsi onun islah olunmasına mütənasib deyil. Yəni şəxsin daha rahat, geniş imkanları olan şəraitdə cəza çəkməsi onun islah olunmasına daha yaxşı təsir göstərə bilər. Bu səbəbdən bu tip cəzaçəkmə müəssisələrinin artırılmasına və onların imkanlarının, şəraitlərinin yaxşılaşdırılmasına diqqət daha çox yönəldilməlidir”.

Gülər 
“Cebheinfo.az”
 

Açar sözlər: İş türmə Ruslan Mustafayev

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin