Səhər qəlyanaltısı uşaqlar üçün həyati önəmlidir Pediatr

Məktəblilərin səhər yeməyi çatışmazlığı ciddi nəticələr doğurur

Məktəblərin açılması ilə uşaqların yemək vərdişləri yenidən gündəm mövzusuna çevrilib. Tədris ili ərzində uşaqlar üçün sağlam qidalanma çox vacibdir. Mütəxəssislər xüsusilə səhər yeməyinin həm fiziki, həm də zehni inkişaf üçün önəmli qida olduğunu vurğulayırlar.

Türkiyəli dietoloq Tuğba Demircan bununla bağlı valideynlərə xəbərdarlıq edib.

Dietoloq valideynlərə müraciət edərək, uşaqların günə mütləq balanslı səhər yeməyi ilə başlaması lazım olduğunu deyib.

Dietoloqun sözlərinə görə, səhər yeməyi olmadan məktəbə gedən uşaqlar gün ərzində diqqətini cəmləməkdə çətinlik çəkir. Səhər yeməyinin sağlam beyin funksiyası üçün vacib olduğunu vurğulayan Demircan deyib: "Səhər yeməyində tam taxıllı çörək, pendir, yumurta, süd və ya qatıq, təzə tərəvəz və meyvələr olmalıdır. Uşaqlar işlənmiş, şəkərli qidalardan və qablaşdırılmış məhsullardan uzaq durmalıdırlar".

Demircan məktəb yaşlı uşaqların səhər yeməyi ilə yanaşı, gün boyu müntəzəm, sağlam qəlyanaltılar da yeməli olduğunu vurğulayaraq, məktəb çantalarına qoyula biləcək qəlyanaltılar üçün təkliflər verib: “Qoz-fındıq, təzə meyvə, qatıq və ya tam taxıllı sendviçlər uşaqların enerji səviyyələrini yüksək saxlayacaq və onların lazımsız qidalara əl atmasının qarşısını alacaq”.

Dəmircan onu da əlavə edib ki, şəkərli və qazlı içkilər uşaqların sağlamlığına mənfi təsir göstərir, ona görə də bol su içmək vərdiş olmalıdır.

Həkim xatırladıb ki, uşaqlar xəstəliyə davamlı olmaq üçün kifayət qədər vitamin, mineral və zülal qəbul etməlidirlər: "Balanslı qidalanma təkcə akademik müvəffəqiyyətə deyil, həm də immunitet sisteminə birbaşa təsir edir. Müntəzəm və sağlam qidalanan uşaqlar mövsümi xəstəliklərə qarşı daha davamlı olurlar".

Mütəxəssislərin fikrincə, səhər yeməyini mütəmadi olaraq yeyən və gün ərzində balanslı qidalanan uşaqlar nəinki məktəbdə daha yaxşı nəticə əldə edirlər, həm də uzunmüddətli sağlam həyatın əsasını qoyurlar.

Pediatr Nigar Süleymanova isə “Şərq”ə açıqlamasında qeyd edib ki, uşaqlarda böyümənin sürətlə getdiyi yaş dövrü 6-12 yaş sayılır. Bu dövr məktəb yaşı ilə üst-üstə düşür. Həm fiziki, həm də zehni inkişafın normal getməsi üçün bu yaşlarda qidalanmaya daha çox diqqət etmək gərəkir: 

“Məktəblinin gündəlik menyusu lif, karbohidrat və zülalla zəngin olmalıdır. Menyunu meyvə, tərəvəz, taxıl və paxlalı bitkilər, süd və süd məhsulları təşkil etməlidir. Məktəbə səhər qəlyanaltısını etməmiş yollanan uşaqlarda metabolizma gücü və immun sistem zəifləyir. Nəticədə çəki artımı (piylənmə), zehni inkişafın geriləməsi, xəstəliklərə qarşı dözümsüzlük yaranır.

Bəzi uşaqlar səhərin erkən çağında qəlyanaltı etməyi sevmir, yeməkdən imtina edir. Belə olduqda analara tövsiyəm, qəlyanaltının 1 stəkan təzə sıxılmış meyvə suyu, süd və ya 1 ədəd bananla əvəz edilməsidir.

Məktəblinin çantasında paketlənmiş məhsullar əvəzinə badam, qoz, fındıq, meyvə, evdə hazırlanmış və xüsusilə sobada bişmiş pirojki, bulka, qutab və s. olmalıdır.  Yağda qızarmış qidalar uşaqlar üçün məsləhət deyil. Unutmayaq ki, uşaqların fiziki və əqli inkişafında qidalanma böyük rol oynayır!”.

Pediatr Aytən İsmayılova isə hesab edir ki, səhər yeməyi yemək yüz faiz vacib deyil. Uşaqlar saat 11-dən sonra da qidalana bilərlər: 

“Bəzi uşaqlarda öd yollarında diskineziya, yəni yollarda hərəkətin pozulması olanda onlarda səhərlər ürəkbulanma olur və səhər yeməyi yemək istəmirlər. Onlar məktəbə meyvə ya ev şirniyyat götürə bilər. İndi uşaqların əksəriyyəti yaşından asılı olmayaraq hazırlığa qalır. Valideyn deyir ki, uşaq səhər çıxır bir də axşam evə gəlir. Əlbəttə, bunu aşağı sinif uşaqları üçün heç uyğun görmürəm. Amma təəssüf ki, qonşudan qalma geri prinsipi ilə uşaqlar çox yüklənir. Hələ bu müddəti zir-zibil yeməklə keçirən uşaqlar da var. Bilirsizmi nə qədər zərər vururuq gələcəyimizə ?! Həm zehni, həm fiziki olaraq gərəksiz yüklənən uşaqların aqibəti bilirsizmi necə olacaq? Hərəkət aktivliyi az, faydalı qida yerinə zir-zibil + hazırlıq+ telefon. Yaş da az. Hansı ki bu yaşda sürətli böyümə gedir. Təmiz hava, fiziki aktivlik, sağlam qidalanma vacibdir. Əksinə, zehni yorulma, saatlarla eyni vəziyyətdə qalmaq, toksiki məlumatlar aqressiv, həyatdan küsmüş, məqsədsiz, xoşbəxtliyi rəqabətdə görən insanların böyüməsinə gətirəcək. Məktəbdə pis qidalanma isə uşaqlarda mədənin pozulmasına, qəbizliyə, qarında ağrıya, dəridə səpkilərə, iştahsızlığa, immunitetin zəifləməsinə, tez-tez xəstələnməyə və qaraciyərin piylənməsinə səbəb ola bilər”.