Səma qaralır, ərzaq qıtlığı qapıdadır

“Bennu” Yer kürəsinə yaxınlaşır?

Yer kürəsinə kainatdakı müxtəlif cisimlərin çarpa biləcəyi ehtimalları illərdir ki, səslənir. Bu cisimlərin Yer kürəsinə düşəcəyi təqdirdə nələrin baş verə biləcəyi isə həmişə qorxu də təşvişlə müşayiət olunub. Milyonlarla ildir ki, Yür kürəsi böyük asteroidlə toqquşmur, lakin bu təhlükənin tamamilə aradan qalxdığını söyləmək çətindir. Kainatda hərəkət halında saysız-hesabsız qaya parçaları var və bəziləri planetimizi vura biləcək trayektoriyalardadır. 

“Sherg.az” tr.mashable.com”un “Science Alert”ə istinadən yaydığı xəbəri təqdim edir. Məlumatda bildirilir ki, bu təhlükələrdən biri də Bennu adlı asteroiddir. NASA bu yaxınlarda Bennudan nümunələr toplamağı bacarıb və hətta həyatın tikinti bloklarını tapıb, lakin bu kosmik qaya ilə hələ işimiz bitməyib. Hesablamalara görə, Bennunun 2182-ci ilin sentyabrında Yerlə toqquşması şansı 2700-də 1-dir və ya 4 faizdir. Cənubi Koreyanın Pusan Milli Universitetinin iqlimşünasları Bennu Yerlə toqquşsa nələrin baş verə biləcəyini modelləşdiriblər. 66 milyon il əvvəl dinozavrların yox olmasına səbəb olan Chicxulub təsiri kimi bir fəlakət baş verə bilərmi? Diametri 500 metr olan Bennu, Chicxulubun 10-15 kilometr diametrli nəhəngi ilə müqayisədə kiçik olsa da, nəticələr hələ də qorxuludur. Məsələn, dünya qaranlığa qərq olub, ərzaq böhranı yaşanır... Alimlər superkompüterdən istifadə edərək belə bir toqquşmanın qlobal təsirlərini simulyasiya ediblər. Araşdırmalar göstərir ki, zərbə nəticəsində atmosferə 400 milyon tona qədər toz buraxıla bilər. Bu, günəş işığını kəsə, temperaturu orta hesabla 4 dərəcə Selsi aşağı sala və bütün dünyada yağıntıları 15 faiz azalda bilər. Bundan əlavə, atmosferdəki ozon təbəqəsi 32 faiz azala bilər. Ozon təbəqəsinin zədələnməsi bitkilərin böyüməsini çətinləşdirərək qlobal ərzaq təhlükəsizliyini ciddi şəkildə təhdid edə bilər. Tədqiqatçıların fikrincə, həm quru, həm də dəniz ekosistemlərində fotosintez sürəti ilkin olaraq 20-30 faiz azala bilər. Ancaq hər şey fəlakət ssenarisi deyil. Toqquşmadan sonra Yerdən suya atılan asteroid tozu və qaya parçaları dəmirlə zəngin olacaq və yosunların sürətlə böyüməsinə səbəb ola bilər. Xüsusilə dəniz diatomları normal şəraitdə çata bilməyəcək ölçülərə çataraq dəniz ekosistemini canlandıra bilər. Zooplankton bu yosunlarla qidalandığı üçün elm adamları bunun qida zəncirində üstünlük təmin edə biləcəyini düşünürlər. Belə bir toqquşma nə qədər tez-tez baş verir? Yerin keçmişdə neçə dəfə belə böyük bir toqquşma ilə üzləşdiyi dəqiq bilinmir. Zamanla yağış, külək və digər təbii proseslər köhnə kraterləri yuyub aparır. Bununla belə, alimlər orta ölçülü asteroidlərin hər 100-200 min ildən bir Yerə dəydiyini təxmin edir. Bu o deməkdir ki, atalarımız tarixin hansısa dönəmində belə bir toqquşmanın şahidi olublar. Bəzi alimlər hətta belə fəlakətlərin insanın təkamülünə və genetik quruluşumuza təsir göstərə biləcəyini düşünürlər. Bennu kimi asteroidin Yerə dəyməsi bəşəriyyətin tamamilə məhv olması demək olmasa da, bizim böyük bir hissəmiz sağ qalmaya bilər və dünya sağ qalanlar üçün çox fərqli bir yerə çevrilə bilər. Amma birtəhər sağ qala bilərik.