“Sən o qızın qara qaşı, qara gözü bir nəzir ver”... Dilənçi, yoxsa ehtiyac sahibi hansına inanmaq olar?

Tarix boyu hər ölkədə varlılarla yanaşı, kasıblar da olub. Qurana görə, ölkə daxilində yoxsulları müəyyən edilməli və dövlət sosial institutları vasitəsilə ehtiyacları ödənilməlidir. Əgər belə qurumlar yoxdursa, imkanlılar yoxsulların ehtiyaclarını ödəməlidirlər.

Bu gün Azərbaycanda qəribə bir vəziyyət yaranıb. Sanki dilənçiləri yollara səpələyiblər. Qucağına bir körpə alıb dilənən, az yaşlı uşaqları xəstəlik bəhanəsi ilə dilənəndirən şəxslər hər yerdə qarşımıza çıxır. Hətta bəziləri var ki, pul vermədiyin zaman üzərinə tüpürür, hücum çəkir. Bu qeyri-insani davranış sahibləri avtomobildəsinizsə, özünü avtomobilə çırpmağa çalışır. Hətta əlinə keçən daşı atmaqdan çəkinmir, təhqiramiz anlam verən əl-qol hərəkəti edir.

Çox təəssüf olsun ki, bu dilənçilərin, yəni bu cür davranan dilənçilərin əksəriyyəti "qaraçı"lardır. Yəni işi peşəsi, yaşayış tərzi dilənmək olan qaraçılar. Onlarla bacarmaq olduqca çətindir, hətta eyni mühitdə yaşamaq. Onlar hər yerdə qarşımıza çıxır. “Sən o qızın qara qaşı, qara gözü bir nəzir ver” və yaxud “pul verməsən, sağ getməyəsən”, “bu əziz gündə sən pul verməsən, başına pis iş gələcək” deyən o qədər qaraçı ilə qarşılaşmışıq ki… Onları cəmiyyətdən siyirib təmizləyə bilmirik.

Qanunverciliyimizdə də dilənçilərlə bağlı hərhansı bir müddəa, maddə və s. yoxdur. Onlar “avaralıqla məşğul olanlar” adı altında məsuliyyətə cəlb edilir. Dilənçilərin bizə və ya əmlakımıza zərər vurması , sıradan vətəndaşların vurduğu zərər kimi qiymətləndirilir və ona görə cəzalandırırlar.

İslam alimlərinin fikrincə, əgər insan işləmək qabiliyyətinə malik deyilsə və onun vacib ehtiyacları heç bir şəkildə ödənilməzsə, dilənçilik caizdir. Odur ki, islamda dilənçilik çörək pulu deyil, zərurətlə məhdudlaşan icazədir.

Məsələn; bir gün (səhər-axşam) qidası olan müsəlmanın dilənməyə haqqı olmadığı vurğulanıb.

Dilənçilik, ehtiyac üzündən başqalarından pul və ya yemək istəməkdir. Qeyri-qanuni dilənçilik sosial risklər yaradır, çünki vicdanları istismar edir, cinayət təşkilatlarının istismarına şərait yaradır, uşaqları risklərə məruz qoyur. Ehtiyacı olan insan, əsas ehtiyacları ödənilməyən və işləyə bilməyən kimsədir. Bəzi dilənçilər isə bu vəziyyəti bir qazanc mənbəyi kimi görür və vicdanları istismar edərək kömək istəyir.

İradə Cəlil, Bizimyol.info