Şər oxu: Kainatın mərkəzində gizli bir qüsur var?

İnsanlıq kainatı anlamağa çalışdıqca yeni suallarla qarşılaşır. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, Böyük Partlayışdan qalan kosmik mikrodalğalı fon şüalanması (CMB) müasir kosmologiyanın ən mühüm müşahidə sübutlarından biri hesab olunur. Lakin bu şüalanmada aşkarlanan bəzi anomaliyalar alimlər arasında müzakirələrə səbəb olmağa davam edir. Astronomların "Şər oxu" adlandırdığı fenomen də bunlardan biridir.

Kosmoloji prinsipə görə, kainat kifayət qədər böyük miqyaslarda həm homogen, həm də izotrop olmalıdır. Başqa sözlə, kainatın statistik xüsusiyyətləri bütün istiqamətlərdə oxşar olmalıdır. Lakin kosmik mikrodalğalı fon şüalanmasının temperatur xəritələrinin təhlili bu gözləntiyə tam uyğun gəlməyən mənzərə ortaya qoyub.

NASA və digər kosmik müşahidə missiyalarının topladığı məlumatlara əsasən, temperatur fluktuasiyalarının bəzi iri miqyaslı komponentləri tam təsadüfi paylanmır. Əksinə, onlar müəyyən istiqamət boyunca hizalanmış kimi görünür.

Daha maraqlısı isə həmin istiqamətin Günəş sisteminin ekliptika müstəvisi ilə təxminən üst-üstə düşməsidir. Mövcud kosmoloji modellərə görə, kainatın iri miqyaslı quruluşunun Günəş sisteminin mövqeyi və ya hərəkəti ilə əlaqəsi olmamalıdır. Buna görə də alimlər bu uyğunluğun təsadüf, müşahidə xətası, yoxsa indiyədək məlum olmayan fiziki prosesin nəticəsi olduğunu araşdırırlar.

Müşahidə xətası, yoxsa yeni fizika?

Elmi ictimaiyyətdə bu anomaliyanın izahı ilə bağlı müxtəlif yanaşmalar mövcuddur. Tədqiqatçıların bir hissəsi hesab edir ki, "Şər oxu" real kosmoloji struktur deyil. Onların fikrincə, bu müşahidə cihazlarının xüsusiyyətləri, məlumatların emalı zamanı yaranan sistematik xətalar və ya Günəş sisteminə aid ön plan siqnallarının tam təmizlənməməsi ilə əlaqədar ola bilər.

Digər alimlər isə bunun sadəcə texniki problem olmadığını düşünürlər. Onların fikrincə, əgər müşahidə olunan hizalanma həqiqətən mövcuddursa, bu, kainatın yaranması və təkamülü ilə bağlı indiyədək məlum olmayan fiziki proseslərə və ya mövcud kosmoloji modellərin yenidən nəzərdən keçirilməsinə işarə edə bilər.

Hazırda "Şər oxu" kosmologiyanın ən maraqlı açıq suallarından biri olaraq qalır. Gələcək kosmik müşahidələr və daha dəqiq məlumatlar bu anomaliyanın təsadüfi müşahidə, sistematik xəta, yoxsa kainatın fundamental xüsusiyyəti olduğunu müəyyənləşdirməyə kömək edə bilər.

Aydın