“Sertifikasiyada yalnız test yox, real dərs prosesi də qiymətləndirilməlidir “ EKSPERT

Bu gün təhsil sistemində aparılan islahatlardan biri də müəllimlərin sertifikasiya prosesidir. Bu prosesin məqsədi – təhsilin keyfiyyətini artırmaq, müəllimlərin bilik və bacarıqlarını yoxlamaqdır. Amma tətbiq olunan mexanizm, xüsusilə uzun illər şagird yetişdirmiş təcrübəli müəllimlər tərəfindən birmənalı qarşılanmır və müəyyən narazılıqlara səbəb olur.  

Cəmiyyətin bir qismi bunu zəruri addım kimi qiymətləndirsə də, digərləri bu prosesi bir çox müəllimin sistemdən uzaqlaşdırılması təhlükəsi, ən əsası isə onlara qarşı hörmətsizlik kimi qəbul edir.

Bəs sertifikasiya prosesi nə dərəcədə ədalətli və effektlidir? Uzun illərini təhsilə həsr etmiş müəllimlər bu sistemdə hansı yeri tutur?

Gununsesi.info-ya açıqlamasında elm və təhsil eksperti Rizvan Fikrətoğlu bildirib ki, uzun illər təhsil sahəsində çalışan, xüsusilə yaşlı nəsildən olan müəllimlərin birdən-birə sistemdən kənarlaşdırılması doğru yanaşma deyil:

“Əslində, sertifikasiya prosesindən keçə bilməyən müəllimlərə dövlət müəyyən qədər şans tanıyır. Belə ki, onlara bir il müddətində təkrar imtahan vermək imkanı yaradılır, hətta təkmilləşmə kurslarına cəlb olunurlar. Bu, əslində bir dəfəlik verilən fürsətdir. Lakin düşünürəm ki, uzun illər təhsil sahəsində çalışan, xüsusilə yaşlı nəsildən olan müəllimlərin birdən-birə sistemdən kənarlaşdırılması doğru yanaşma deyil.

Elm və Təhsil Nazirliyi bu məsələdə də müəyyən addımlar atır. Həssas əhali qrupuna daxil olan müəllimlərin məktəblərdə növbəli şəkildə digər yardımçı vəzifələrlə təmin olunmasına şərait yaradılır. Lakin bu da, məncə, kifayət etmir.

Məsələn, Türkiyə və digər ölkələrdə müəllim köməkçiləri var. Bizdə isə vəziyyət fərqlidir: 21 yaşında universiteti bitirən, əzbərləmə qabiliyyəti yüksək olan bir gənc, sadəcə test nəticəsinə əsasən müəllim olur. Məncə, belə gəncləri dərhal auditoriya qarşısına çıxarmaq düzgün deyil. Onları təcrübəli və yaşlı müəllimlərin tabeliyində müəyyən mərhələdən keçirmək, təcrübə qazandırmaq daha doğru olar.

Digər tərəfdən, illərin təcrübəsinə malik müəllimləri kənarlaşdırmaq əvəzinə, onların bacarıqlarından idarəçilik sahəsində istifadə etmək olar. Əgər onların idarəetmə təcrübəsi varsa, onlar dövlət qulluğuna imtahan vermədən müəyyən vəzifələrə, məsələn, direktor müavini və ya direktor vəzifələrinə irəli çəkilə bilərlər.

Bəli, ola bilər ki, müəllim müəyyən fənni zəif bilsin, amma onun təcrübəsi və pedaqoji bacarığı var. Bu resursu itirmək əvəzinə ondan düzgün şəkildə faydalanmaq daha məqsədəuyğundur.

Bundan başqa, fikrimcə, mövcud sertifikasiya sistemi də yetərli və tam deyil. Sadəcə test vasitəsilə müəllimi qiymətləndirmək obyektiv nəticə vermir. Qarışıq və bəzən əlaqəsiz suallarla aparılan qiymətləndirmə real bilik və bacarığı əks etdirmir. Müəllimi qiymətləndirmək üçün onu auditoriyada, real dərs prosesində görmək lazımdır.

İldən-ilə repetitorluq genişlənir, məktəbin nüfuzu isə zəifləyir. Təhsil sistemində ciddi problemlər qalmaqdadır. Sertifikasiya isə bu problemləri həll etmir, çıxış yolu deyil. Əksinə, bu prosesdə bəzi mənfi meyillər daha da güclənir. Bu məsələlərə diqqətlə yanaşmaq və geniş islahatlara ehtiyac var”.

Şəbnəm Rəhimova

Gununsesi.info