“ŞƏT tərəfdaşı statusu Azərbaycanın təşkilata üzvlüyündə ciddi bir addım olacaq” Ekspert

“Bugünkü beynəlxalq münasibətlər sistemində regional və beynəlxalq təşkilatlar müəyyən paya malikdirlər. Həmin qurumlar ölkələr arasında münasibətlərin, ticari-iqtisadi əlaqələrin inkişafında və möhkəmlənməsində, ən əsası dövlətlərarası qeyri-müəyyənliyin aradan qaldırılmasında bir platforma kimi çıxış edirlər. Bu baxımdan beynəlxalq təşkilatlar arasında Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı (ŞƏT) hazırkı dünya siyasətində mühüm önəmə malikdir”.

Bu barədə 525.az-a Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzinin (BMTM) eksperti Sultan Zahidov ŞƏT-in qlobal müstəvidəki rolu, Azərbaycanın təşkilatla əməkdaşlıq perspektivlərini şərh edərkən deyib.

Onun sözlərinə görə, ŞƏT-in əhəmiyyəti hər şeydən əvvəl onun əhatə etdiyi coğrafiya ilə ölçülür: “Bu təşkilatın dünyanın təxminən 25 fazini, dünya əhalisinin 42 faizini, dünya ÜDM-nin 23 faizdən çoxunu əhatə etməsi onun çəkisinin göstəricisidir. ŞƏT-in 10 üzvü var, 2 müşahidəçi və bundan başqa, dialoq üzrə tərəfdaşlar var ki, Azərbaycan da 2016-cı ildən etibarən onlardan biridir. Əsas məqsədləri arasında ticari-iqtisadi əlaqələrin inkişaf etdirilməsi, Avrasiyanın inteqrasiyasının təmini, eyni zamanda, təhlükəsizlik, mütəşşəkil cinayətkarlıq, ekstremizm, terrorizmlə mübarizə, logistika, yaşıl enerji və s. sahələrdə əməkdaşlığın dərinləşməsi var. Bütün bu faktorlara nəzər salsaq, biz bir daha ŞƏT-in dünya siyasətində artan önəminə diqqət yetirə bilərik.

Xüsusilə son illər görürük ki, təşkilat öz fəaliyyətini xeyli aktivləşdirib. Görüşlərin, sammitlərin baş tutması, yeni üzvlərin qəbul edilməsi bir müddət bəlkə də ətalətdə qalan təşkilatın yenidən canlanmasını özündə ehtiva edir ki, bu da dünyada son vaxtlar baş verən hadisələrlə bağlıdır. Söhbət müharibələrin, münaqişə ocaqlarının artmasından, yeni geosiyasi blokların şəkillənməsindən, yeni dünya düzənin formalaşmasından gedir. Bu baxımdan da ŞƏT-in daha aktiv fəaliyyət göstərməsi zərurəti meydana çıxıb”. 

Azərbaycan-ŞƏT əlaqələrinə toxunan ekspert deyib ki, ölkəmiz 2016-cı ildən başlayaraq qurumla ciddi şəkildə əməkdaşlıq kursunu həyata keçirməyə başlayıb, həmin vaxt dialoq üzrə tərəfdaşlıq barədə memorandum imzalanıb:

“Bu kontekstdə biz Azərbaycan-Çin əlaqələrinə də xüsusi önəm verməliyik. Çünki təşkilatın aparıcı üzvlərindən biri məhz Çindir. Xüsusilə son bir ildə Azərbaycan-Çin əlaqələrində intensiv təmasların həyata keçirilməsi, aprel ayında Prezident İlham Əliyevin səfəri, hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq razılaşmasının imzalanması, dövlət başçısının Sədr Si Cinpinin dəvəti ilə Çinə budəfəki səfəri, “ŞƏT plyus” sammitində iştirakı bir daha Azərbaycan-Çin əlaqələrinin yeni mərhələdə olduğunu göstərir. Eyni zamanda, bu, Pekinin Azərbaycanın strateji əhəmiyyətinə verdiyi dəyərin göstəricisidir. Bu sammitdə Si Cinpin Azərbaycanın ŞƏT-ə üzvlüyünü dəstəklədi. Sammitdə ŞƏT tərəfdaşı statusu razılaşdırıldı. Azərbaycan ŞƏT tərəfdaşı statusunu alacaq dövlətlərin siyahısında yer alıb. Bu da ölkəmizin təşkilata üzvlüyündə ciddi bir addım kimi nəzərdən  keçirilməlidir”.

S.Zahidova görə, Azərbaycan ŞƏT üçün ona görə vacibdir ki, ölkəmiz regional və qlobal problemlərin həllində iştirak edən dövlətlərin siyahısında yer almaqdadır: “Nəinki Qafqazdakı məsələlərdə, Avropanın enerji təhlükəsizliyində də ciddi rola malikdir, Yaxın və Orta Şərqdə dövlətlərarası münaqişələrin həllində də rol oynayır. Azərbaycanın yerləşdiyi coğrafiya, malik olduğu resurslar ŞƏT üçün əhəmiyyət kəsb edir. Xüsusilə Avropa və Şərqi Asiya arasında nəqliyyat kommunikasiya xətlərinin inkişaf etdirilməsində, infrastruktur layihələrin həyata keçirilməsində Azərbaycanın Şimal-Cənub, Şərq-Qərb istiqamətlərinin mərkəzində yerləşən bir dövlət kimi dəyəri təkzibedilməzdir”.

Ekspert deyib ki, Azərbaycana ŞƏT ilə əməkdaşlıq ona görə vacibdir ki, bu, ilk növbədə ölkəmizin geosiyasi diversifikasiya kursuna uyğundur: “Digər tərəfdən bu, Azərbaycanın ticari-iqtisadi maraqlarına xidmət edir. ŞƏT geniş bir bazardır, geniş imkanlardır. Azərbaycanın qurumla əməkdaşlığı ölkəmizin inkişafına, əhalinin sosial rifahına, iqtisadi göstəricilərin artmasına töhfə verəcək. Eyni zamanda, logistik hab kimi Azərbaycan Avropa və Asiya arasında bir körpü olaraq hesab edirəm ki, ŞƏT vasitəsilə öz imkanlarını daha da genişləndirəcək, tranzit rolu, çəkisi daha da artacaq. Məhz bu səbəblərdən ŞƏT Azərbaycanla əməkdaşlığın sıxlaşdırılmasını dəstəkləyir. Yəni geosiyasi diversifikasiya, ticari-iqtisadi maraqlar, ölkəmizin nəqliyyat gündəliyi Azərbaycanı ŞƏT-lə yaxınlaşdıran faktorlar sırasındadır. Burda Orta Dəhlizi də qeyd etmək istəyirəm. Azərbaycanın təşəbbüskarı və əsas oyunçusu olduğu bu layihə Şərq-Qərb arasında nəqliyyat kommunikasiyalarının inkişafında çox vacibdir və Çinin “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsü ilə inteqrasiyası aktualdır, həm Çin, həm Azərbaycan bunu dəstəkləyir, Nəticə etibarilə bu xətt bütün Avrasiyanın inteqrasiyasına, inkişafına və sabitliyinə gətirib çıxaracaq”.

Pərvanə Sultanova