“Çin Azərbaycanın ŞƏT də strateji rolunu təsdiqləyir” Pakistanlı ekspert

Çin Xalq Respublikasının Tiencin şəhərində keçirilən Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının (ŞƏT) 25-ci sammiti Azərbaycanın regional və qlobal mövqeyinin güclənməsi baxımından mühüm hadisə kimi dəyərləndirilir.

Prezident İlham Əliyevin sammitdə iştirakı, xüsusilə Çin lideri Si Cinpinlə görüşü Bakı üçün yeni geostrateji imkanların qapısını açıb. Sammit zamanı Çin Azərbaycanın ŞƏT-ə tamhüquqlu üzv olmaq istəyini açıq şəkildə dəstəkləyib ki, bu da Azərbaycanın Avrasiya məkanında artan rolunun bariz göstəricisi kimi qiymətləndirilir.

Davamlı İnkişaf üçün “Bir Kəmər – bir yol” (BRISD) təşəbbüsünün sədri Qaiser Navab Metbuat.az-a açıqlamasında Azərbaycanın bu prosesdəki rolunu yüksək dəyərləndirib. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan artıq təkcə dialoq tərəfdaşı deyil, Avrasiyanın gələcək strateji xəritəsinin formalaşmasında mühüm oyunçuya çevrilir:

“Prezident İlham Əliyevin sammitdə iştirakı və Çinlə imzalanan yeni əməkdaşlıq razılaşmaları Azərbaycanın regionlararası körpü rolunu daha da gücləndirir. Bakı nəinki enerji və nəqliyyat dəhlizlərinin mərkəzindədir, həm də rəqəmsal transformasiya, yaşıl enerji və innovasiyalar sahəsində qlobal miqyasda yeni imkanlar açır.

Çin Prezidenti Si Cinpinlə görüşdə Pekin Azərbaycanın ŞƏT-ə tamhüquqlu üzv olmaq istəyinə açıq dəstək verib. Bu, Bakını regionun yeni çoxtərəfli çərçivəsinin ön xəttinə yerləşdirir və Azərbaycanın həm siyasi aktor, həm də Şərqlə Qərbi birləşdirən logistik mərkəz kimi artan çəkisinin tanınmasını göstərir. Tarixi olaraq Çin, Rusiya və Mərkəzi Asiya dövlətlərinin dominantlığı altında formalaşan ŞƏT getdikcə Qərbin təsirindən kənar alternativ əməkdaşlıq platformasına çevrilir. Azərbaycan üçün tam üzvlük sürətlə Avrasiya diplomatiyası və inkişaf planlamasının təməl daşlarından birinə çevrilən təşkilata formal qoşulmaq deməkdir”.

Qaiser Navab qeyd edib ki, sammit Azərbaycanın regiondakı artan rolunu bir daha nümayiş etdirib. Tədbir çərçivəsində imzalanan sazişlər və verilən mesajlar Azərbaycanın artıq sadəcə müşahidəçi yox, ŞƏT mexanizmlərinin fəal iştirakçısı kimi qəbul olunduğunu göstərdi. Sammitdə səslənən fikirlər də bu yanaşmanı təsdiqləyir:

“Azərbaycan rəsmi üzv olmasa da, siyasi dialoqdan enerji forumlarına, gənclər mübadiləsindən ekoloji təşəbbüslərə qədər bütün istiqamətlərdə etibarlı tərəfdaş kimi çıxış edir. Bu mövqe ölkənin balanslı diplomatiyası və regionda oynadığı körpü rolundan irəli gəlir.Azərbaycanın Çinlə münasibətlərinin dərinləşməsi həm də süni intellekt, rəqəmsal iqtisadiyyat təşəbbüsləri və yaşıl inkişaf kimi yeni sahələrdə əməkdaşlıq imkanlarına işarə edir. Birgə innovasiyaya önəm verilməklə hər iki ölkə əməkdaşlığı fiziki infrastrukturu aşaraq gələcəyin yüksək dəyərli sektorlarına daşımaq istəyir. Bu yanaşma Azərbaycanın modernləşmə hədəflərinə uyğundur və Çinin “Bir kəmər – bir yol” vizyonunu yalnız ənənəvi ticarət layihələri ilə məhdudlaşdırmadan, texnoloji tərəfdaşlıqlar vasitəsilə Avrasiya iqtisadiyyatları ilə inteqrasiya etmək istəyi ilə uzlaşır”.

Ekspert bildirib ki, Azərbaycanın ŞƏT-ə mümkün qoşulması sadəcə statusun simvolik yüksəlişi olmayacaq:

“Bu, Bakının uzunmüddətli müstəqillik ambisiyaları, müxtəlif tərəfdaşlarla bərabərhüquqlu əməkdaşlıq şəraitində əlaqələr qurmaq istəyi ilə təbii şəkildə üst-üstə düşür. Tiancin sammiti bu baxımdan növbəti yüksək səviyyəli görüşlərdən daha artıq əhəmiyyət daşıyıb. Azərbaycan burada real liderlik nümayiş etdirib, böyük güclərin tanınmasını qazanıb və dialoq tərəfdaşından təşkilatın tamhüquqlu üzvünə çevrilmək yolunu müəyyənləşdirib. Prezident İlham Əliyevin iştirak etdiyi görüşlər vizion və ardıcıllığı ortaya qoyub, ticarəti gücləndirən, iqtisadiyyatı diversifikasiya edən və Azərbaycanı Avrasiyanın yeni arxitekturasına daha möhkəm bağlayan sazişlər imzalanıb. Hesab edirəm ki, ŞƏT artıq Azərbaycan üçün sadəcə iştirak edilən forum deyil, gələcəkdə əlaqə, texnologiya və kollektiv təhlükəsizlik müzakirələrində formalaşdırıcı rol oynayacağı mühüm platformaya çevrilir”.

Gülbəniz Hüseynli / Metbuat.az