Si Cinpin Lukaşenko üçün xoşagəlməz sürpriz hazırlayıb...

...Çin, Moskva, Belarus və Yaxın Şərqin qeyri-sabit bölgələrini keçərək Avropaya yük daşımalarına imkan verəcək Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunun inkişafına fəal şəkildə investisiya qoyur.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə South China Morning Press yazır.

Mütəxəssislər hesablayırlar ki, bu dəhliz Pekinin xarici ticarətini şaxələndirmək strategiyasının əsas elementinə çevrilir.

...Nəqliyyat dəhlizi Qazaxıstandan keçir, Xəzər dənizindən keçir, Azərbaycana daxil olur və daha sonra Gürcüstan və Türkiyədən keçərək Avropaya çatır.

Marşrut dəmir yollarını, avtomobil yollarını və dəniz limanlarını birləşdirir.

Mənbələrə görə, Çindən Avropaya səyahət dəniz yolu ilə 45-60 günə nisbətən cəmi 15-18 gün çəkir.

Çin artıq Bakı Dəniz Limanının inkişafı üçün təxminən 70 milyon dollar qrant ayırıb və əlavə 2 milyon dollar dəyərində avadanlıq təchiz edib.

Bundan əlavə, Çin şirkətləri Qazaxıstanda təxminən 300 milyon dollara başa gələn yeni Aktau Limanının tikintisində iştirak ediblər.

Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, Orta Dəhliz hazırda tutum və nəqliyyat xərcləri baxımından ənənəvi marşrutlardan geri qalır. Limanlar, Xəzər dənizi keçidi və dəmir yolu infrastrukturu daha da modernləşdirmə tələb edir.

Buna baxmayaraq, analitiklər hesab edirlər ki, Çinin maliyyə imkanları və irimiqyaslı nəqliyyat layihələrinin həyata keçirilməsindəki təcrübəsi bu çatışmazlıqların tez bir zamanda aradan qaldırılmasına imkan verir.

...İddilara görə, Pekinin yeni marşruta marağı Moskvanın Ukraynaya qarşı müharibəsindən sonra artıb. Moskvaya qarşı sanksiyalar Moskva ərazisindən keçən şimal quru yolundan istifadə risklərini artırıb.

Eyni zamanda, Yaxın Şərqdəki münaqişələr və Afrika sahillərində piratçılıq təhdidləri ənənəvi dəniz nəqliyyatını daha az proqnozlaşdırıla bilən hala gətirib.

Ekspertlər həmçinin qeyd edirlər ki, yeni marşrut Çinə Orta Asiyada enerji resurslarına və strateji əhəmiyyətli minerallara daha geniş çıxış imkanı təqdim edir.

Qazaxıstan üçün yeni marşrut xüsusilə vacibdir, çünki o, neft ixracı üçün Moskva nəqliyyat marşrutlarından asılılığını azaltmağa kömək edir.

Asiya ilə Avropa arasında nəqliyyat körpüsü rolunu gücləndirməyə çalışan Türkiyə layihəyə əlavə təkan verir. Marşrutun əsas halqalarından biri iyunun əvvəlindən tam gücü ilə fəaliyyət göstərən Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yoludur. Ekspertlər hesab edirlər ki, Çinin əlavə investisiyaları dəhlizin inkişafını sürətləndirə və onu Avrasiyada ən vacib ticarət marşrutlarından birinə çevirə bilər.

Əli Babayev