Şirin qazlı içkilərlə bağlı həyəcanlı araşdırma

Erkən yaşlarda şirin içkilərin müntəzəm istehlakı potensial olaraq yalnız maddələr mübadiləsinə və çəkiyə deyil, yaddaşa da təsir göstərə bilər. Amerikalı alimlərin apardığı təcrübə göstərib ki, tərkibində əlavə şəkər olan içkilərin çox miqdarda qəbulundan sonra yaddaşın bəzi növlərində zəifləmə müşahidə olunub. Eyni zamanda bağırsaq mikrobiotasında da dəyişikliklər aşkar edilib.

Tədqiqat Corciya Universiteti və Cənubi Kaliforniya Universitetinin mütəxəssisləri tərəfindən aparılıb. Lakin araşdırmanın mühüm məhdudiyyəti ondan ibarətdir ki, təcrübə laboratoriya siçovulları üzərində keçirilib. Buna görə nəticələri birbaşa uşaqlara və ya böyüklərə şamil etmək olmaz.

Yaddaşda nə dəyişib?

Təcrübə zamanı gənc heyvanlara müntəzəm olaraq şəkərli içki verilib. Daha sonra onların məlumatı yadda saxlamaq qabiliyyəti xüsusi davranış testləri vasitəsilə yoxlanılıb.

Ən nəzərəçarpan pozuntular beynin yaddaşın formalaşması və öyrənmədə mühüm rol oynayan hipokamp nahiyəsinin fəaliyyəti ilə bağlı tapşırıqlarda qeydə alınıb.

Heyvanlar müəyyən obyektləri və konteksti tanımaq və yadda saxlamaqda daha çox çətinlik çəkiblər. Bununla belə, pozuntular bütün koqnitiv testlərdə eyni səviyyədə müşahidə edilməyib. Bu isə ümumi “intellekt azalmasından” deyil, yaddaşın konkret mexanizmlərinə təsirdən söhbət getdiyini göstərir.

Bu səbəbdən şirin qazlı içkilərin birbaşa “intellekti azaltdığını” söyləmək həddindən artıq qəti fikir olardı.

Səbəb yalnız beyində olmaya bilər

Tədqiqatın digər mühüm nəticəsi bağırsaqlarla bağlı olub. Böyük miqdarda şəkər qəbul edən heyvanlarda bağırsaq bakteriyalarının tərkibinin dəyişdiyi müəyyən edilib.

Bu, tədqiqatçıların diqqətini “bağırsaq-beyin oxu” adlandırılan əlaqəyə yönəldib. Bağırsaqdakı mikroorqanizmlər maddələr mübadiləsi və immun proseslərdə iştirak edən, nəticə etibarilə sinir sisteminin fəaliyyətinə də təsir göstərə bilən maddələr istehsal edir.

Təcrübə müəyyən bakteriya qruplarındakı dəyişikliklərlə yaddaş pozuntuları arasında əlaqə olduğunu göstərib. Lakin bu təsirin dəqiq mexanizmi hələ əlavə araşdırma tələb edir.

Niyə məhz erkən yaşlara diqqət yetirilib?

Beyin uşaqlıq və yeniyetməlik dövründə aktiv şəkildə inkişafını davam etdirir. Eyni zamanda bu mərhələdə uzun illər davam edə biləcək qidalanma vərdişləri formalaşır.

Məhz buna görə erkən yaşlarda böyük miqdarda əlavə şəkərin qəbulunun təsiri xüsusi maraq doğurur.

Bununla belə, heyvanlar üzərində aparılmış bir araşdırma qazlı içki qəbul edən uşağın mütləq yaddaş problemləri yaşayacağını sübut etmir. İnsanların koqnitiv qabiliyyətlərinə yuxu, fiziki aktivlik, qidalanma, təhsil, xəstəliklər və bir çox digər amillər də təsir göstərir.

Bir butulkada nə qədər şəkər ola bilər?

Şirin içkilərlə bağlı digər problem qısa müddətdə böyük miqdarda şəkərin qəbul edilməsinin çox asan olmasıdır.

Markadan asılı olaraq 500 millilitrlik adi şirin qazlı içkinin tərkibində təxminən 50 qram və ya daha çox şəkər ola bilər. Bu isə təxminən 10 çay qaşığı şəkər deməkdir.

Bütöv meyvələrdən fərqli olaraq, belə içkilərin tərkibində demək olar ki, lif olmur və onlar insanı daha zəif tox saxlayır. Buna görə içkidən alınan kalorilər gündəlik qidalanmaya asanlıqla əlavə olunur.

AzPost.az